Trả lời nhanh
“Mây và sóng” là bài thơ văn xuôi của nhà thơ Ấn Độ R. Ta-go (1861–1941), in trong tập “Trăng non”. Bài thơ có hai phần: em bé từ chối lời rủ rê của người trên mây, rồi của người trong sóng, để ở bên mẹ và bày trò chơi cùng mẹ. Qua đó, tác giả ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng.
I. Tác giả Ra-bin-đra-nát Ta-go
- Năm sinh – năm mất: 1861–1941. Ông sinh ở Can-cút-ta (Kolkata), Ấn Độ, trong một gia đình trí thức giàu truyền thống văn hoá.
- Sự nghiệp: Ông là nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ, hoạ sĩ, nhà hoạt động xã hội. Năm 1913, ông là người châu Á đầu tiên được trao giải Nô-ben Văn học, với tập thơ “Thơ dâng” (Gitanjali).
- Tác phẩm tiêu biểu: “Thơ dâng”, “Người làm vườn”, “Trăng non”…
- Phong cách: Thơ ông giàu chất trữ tình triết lí, thấm đẫm tinh thần nhân văn. Ông hay dùng hình ảnh thiên nhiên mang ý nghĩa tượng trưng.
II. Tìm hiểu chung về văn bản
| Nội dung | Cần nhớ |
|---|---|
| Xuất xứ | Viết bằng tiếng Ben-gan, in trong tập “Si-su” (Trẻ thơ, 1909); sau Ta-go tự dịch sang tiếng Anh, in trong tập “Trăng non” (1915). Bản tiếng Việt trong sách do Đào Xuân Quý dịch. |
| Thể loại | Thơ văn xuôi (thơ tự do, không vần, không chia khổ gò bó) |
| Phương thức biểu đạt | Biểu cảm là chính, kết hợp tự sự và miêu tả |
| Nhân vật | Em bé (người kể chuyện, xưng “con”) và mẹ |
| Chủ đề | Tình mẫu tử và niềm hạnh phúc giản dị bên mẹ |
Lưu ý: Một số tài liệu ghi nhầm thể loại là “truyện ngắn”. Bài này là thơ: có nhịp điệu, hình ảnh, cảm xúc và cấu trúc lặp. Chỉ riêng cách kể giống truyện.
III. Bố cục
- Phần 1 (từ đầu đến “…bầu trời xanh thẳm”): em bé kể với mẹ về lời mời của những người trên mây, và trò chơi “con là mây, mẹ là trăng”.
- Phần 2 (còn lại): em bé kể về lời mời của những người trong sóng, và trò chơi “con là sóng, mẹ là bến bờ kì lạ”.
Hai phần có cấu trúc giống nhau: lời mời – em bé hỏi cách đến – em bé từ chối – bày trò chơi. Đây là kết cấu song song, lặp có nâng cao.
IV. Tóm tắt nội dung chính
Em bé kể với mẹ rằng có những người trên mây và trong sóng gọi em ra chơi. Họ chơi từ sáng đến chiều với bình minh vàng, vầng trăng bạc, hoặc ca hát, rong ruổi khắp nơi. Em hỏi làm sao đến được. Họ chỉ cách: đứng nơi tận cùng trái đất giơ tay lên, hoặc ra rìa biển cả và nhắm mắt lại. Nhưng em nhớ ra mẹ đang đợi ở nhà nên từ chối. Em nghĩ ra trò chơi riêng: em là mây, mẹ là trăng; em là sóng, mẹ là bến bờ. Trò chơi ấy chỉ hai mẹ con biết.
V. Dàn ý phân tích
1. Mở bài
Giới thiệu Ta-go, bài thơ “Mây và sóng” và chủ đề tình mẫu tử.
2. Thân bài
- Lời mời gọi của mây và sóng: thế giới đẹp, tự do, hấp dẫn với trẻ thơ. Cách đến rất dễ và đầy bí ẩn. Mây, sóng tượng trưng cho thế giới kì ảo và cả những cám dỗ của cuộc sống.
- Phản ứng của em bé: thoạt đầu tò mò, hỏi cách đến. Sau đó từ chối vì mẹ đang đợi ở nhà. Tình yêu mẹ mạnh hơn sức hút của mọi thú vui.
- Trò chơi sáng tạo của em bé: em biến mình thành mây, thành sóng; mẹ thành trăng, thành bến bờ. Em không bỏ mẹ mà mang cả thế giới kì diệu về bên mẹ. Mẹ là điểm tựa, là nơi mọi cuộc chơi trở về.
- Nghệ thuật: thơ văn xuôi, kể chuyện lồng đối thoại; hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng; nhân hoá; kết cấu lặp song song; giọng điệu ngây thơ mà sâu sắc.
3. Kết bài
Khẳng định giá trị: bài thơ ca ngợi tình mẫu tử và nhắc ta rằng hạnh phúc thật sự nằm ở những điều gần gũi, thân thương bên người thân.
VI. Giá trị nội dung và nghệ thuật
- Nội dung: ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng; gợi triết lí giản dị: hạnh phúc ở ngay bên người thân yêu.
- Nghệ thuật: hình ảnh giàu tính biểu tượng; lời kể của em bé có đối thoại; đối lập giữa thế giới ngoài kia và mái ấm; ẩn dụ, nhân hoá.
Mẹo nhớ và lỗi hay gặp
- Mẹo nhớ: Mây – Trăng, Sóng – Bờ. Cặp nào cũng là “con” – “mẹ”.
- Lỗi 1: ghi thể loại là truyện ngắn. Đúng là thơ văn xuôi.
- Lỗi 2: nghĩ em bé không thích lời mời. Thực ra em có tò mò, nhưng tình yêu mẹ lớn hơn.
- Lỗi 3: nhầm “Thơ dâng” với “Trăng non”. Giải Nô-ben ghi nhận “Thơ dâng”, còn “Mây và sóng” nằm trong “Trăng non”.
Bài luyện tập
- Câu hỏi: Vì sao em bé hỏi “làm thế nào” rồi vẫn từ chối? Gợi ý: vì em là trẻ con, tò mò trước điều lạ. Nhưng em nghĩ đến mẹ nên chọn ở lại. Nhờ vậy tình mẫu tử hiện lên chân thực, không gượng ép.
- Câu hỏi: Trò chơi “con là mây, mẹ là trăng” có ý nghĩa gì? Gợi ý: em không bỏ mẹ mà vẫn có được niềm vui. Mẹ con gắn bó, mẹ là nơi che chở cho thế giới tưởng tượng của em.
- Viết 3–4 câu nêu điều em học được từ em bé trong bài. Gợi ý: biết trân trọng người thân, và biết rằng niềm vui thật sự có thể tìm thấy ngay trong gia đình.
Tài liệu học tiếp
- Soạn bài Mây và sóng – Chân trời sáng tạo
- Các mẫu tóm tắt Mây và sóng
- Bố cục bài Mây và sóng
- Nội dung chính bài Mây và sóng
- Cảm nhận về tình mẫu tử qua bài thơ Mây và sóng
- 30 câu trắc nghiệm Mây và sóng lớp 6
Câu hỏi thường gặp
Mây và sóng của ai, thuộc thể loại gì?
Bài thơ của R. Ta-go, nhà thơ Ấn Độ. Thể loại là thơ văn xuôi (thơ tự do), không phải truyện ngắn.
Bài thơ Mây và sóng có bố cục mấy phần?
Hai phần. Phần 1 nói về lời mời của người trên mây và trò chơi con là mây, mẹ là trăng. Phần 2 nói về lời mời của người trong sóng và trò chơi con là sóng, mẹ là bến bờ.
Chủ đề chính của Mây và sóng là gì?
Bài thơ ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng. Nó cũng gợi ra rằng hạnh phúc thật sự nằm ở những điều gần gũi bên người thân.
Mây và sóng in trong tập thơ nào?
Bài thơ in trong tập Si-su (Trẻ thơ, 1909) bằng tiếng Ben-gan. Bản tiếng Anh in trong tập Trăng non (1915).