Trả lời nhanh
Quan sát bản đồ tự nhiên châu Mỹ, phần đất liền và các đảo lân cận trải dài từ khoảng 72°B (vùng Bắc Cực của Canada, Alaska) đến khoảng 56°N (mũi Hoorn, cực nam Nam Mỹ). Cộng hai giá trị: 72° + 56° ≈ 128 vĩ độ, tức khoảng 125–128 vĩ độ. Vì vậy châu Mỹ trải dài từ vùng cực Bắc đến gần vòng cực Nam.
Đề bài và hướng làm
Câu hỏi: “Dựa vào bản đồ tự nhiên châu Mỹ (trang 140), hãy cho biết lãnh thổ châu Mỹ trải dài bao nhiêu vĩ độ?” Đây là dạng bài đọc bản đồ, đòi hỏi em xác định hai điểm cực và tính khoảng cách giữa chúng theo vĩ độ.
Em làm theo ba bước: tìm điểm cực Bắc, tìm điểm cực Nam, rồi cộng hoặc trừ tuỳ hai điểm cùng hay khác bán cầu.
Các bước đọc bản đồ để tính số vĩ độ
- Tìm điểm cực Bắc. Nhìn lên phía trên bản đồ, ở Bắc Mỹ. Phần đất liền lên tới khoảng 71–72°B, nằm sâu trong vòng cực Bắc (vòng cực Bắc ở khoảng 66°33’B).
- Tìm điểm cực Nam. Nhìn xuống cuối Nam Mỹ, gần quần đảo Đất Lửa và mũi Hoorn, vĩ độ khoảng 56°N. Điểm này chưa tới vòng cực Nam (66°33’N).
- Tính. Một điểm ở bán cầu Bắc, một điểm ở bán cầu Nam, nên cộng hai giá trị: 72° + 56° = 128°.
Do việc đọc bản đồ có sai số nhỏ, đáp án thường được ghi là “trên 125 vĩ độ” hoặc “khoảng 125–128 vĩ độ”. Em ghi cách nào cũng được, miễn nêu rõ hai vĩ độ cực.
Vì sao phải cộng chứ không trừ?
Vĩ độ được đếm từ xích đạo (0°) lên phía bắc và xuống phía nam. Hai điểm nằm khác phía xích đạo thì khoảng cách vĩ độ bằng tổng hai số đo. Chỉ khi hai điểm cùng bán cầu mới lấy số lớn trừ số nhỏ.
| Trường hợp | Ví dụ | Cách tính |
|---|---|---|
| Khác bán cầu | 72°B và 56°N | 72 + 56 = 128° |
| Cùng bán cầu Bắc | 72°B và 23°B | 72 − 23 = 49° |
Ý nghĩa của việc lãnh thổ trải dài trên 125 vĩ độ
- Châu Mỹ gần như nối từ cực này đến gần cực kia. Mỗi độ vĩ tương ứng khoảng 111 km, nên chiều dài bắc – nam vào khoảng 14 000 km.
- Có đủ các đới khí hậu. Từ hàn đới (Bắc Canada, Alaska) qua ôn đới, cận nhiệt, nhiệt đới, xích đạo (lưu vực Amazon) rồi lại cận nhiệt, ôn đới ở phía nam.
- Cảnh quan rất đa dạng. Đài nguyên, rừng lá kim, thảo nguyên Prairie và Pampas, hoang mạc Atacama, rừng mưa nhiệt đới Amazon.
Mẹo nhớ: “Mỹ nằm dọc, trải cực tới cực” – châu Mỹ dài theo hướng bắc – nam nên khí hậu đổi theo vĩ độ rất rõ.
Lỗi sai thường gặp
- Trừ thay vì cộng (72 − 56 = 16°), dẫn đến đáp số vô lý.
- Nhầm điểm cực Bắc với Greenland. Đảo Greenland lên tới khoảng 83°B nhưng thường không tính vào phạm vi Bắc Mỹ khi làm bài này; em dùng điểm cực của phần đất liền theo bản đồ.
- Nhầm với kinh độ. Câu hỏi hỏi vĩ độ (chiều bắc – nam), không phải kinh độ (chiều đông – tây).
- Cho rằng châu Mỹ chạm vòng cực Nam. Mũi Hoorn mới ở khoảng 56°N, còn cách vòng cực Nam hơn 10 vĩ độ.
Bài luyện tập
- Một nhà địa lí xác định điểm cực Bắc của một vùng ở 60°B và cực Nam ở 10°N. Vùng này trải dài bao nhiêu vĩ độ?
Đáp án: 60 + 10 = 70 vĩ độ (khác bán cầu nên cộng). - Bắc Mỹ có phần lục địa từ khoảng 72°B xuống khoảng 7°B (eo đất Panama ở khoảng 8–9°B). Dùng số 8°B, Bắc Mỹ trải dài khoảng bao nhiêu vĩ độ?
Đáp án: 72 − 8 = 64 vĩ độ (cùng bán cầu nên trừ). Con số này tính theo ví dụ làm tròn. - Nêu hai hệ quả của việc châu Mỹ trải dài trên 125 vĩ độ.
Gợi ý: có nhiều đới khí hậu từ hàn đới đến xích đạo; cảnh quan thiên nhiên phân hoá đa dạng.
Câu hỏi thường gặp
Lãnh thổ châu Mỹ trải dài bao nhiêu vĩ độ?
Khoảng 125–128 vĩ độ, từ khoảng 72°B ở vùng cực Bắc đến khoảng 56°N ở mũi Hoorn, gần vòng cực Nam.
Vì sao tính số vĩ độ của châu Mỹ lại cộng hai số đo?
Vì điểm cực Bắc nằm ở bán cầu Bắc còn điểm cực Nam nằm ở bán cầu Nam, hai điểm ở hai phía xích đạo nên khoảng cách vĩ độ bằng tổng hai số đo.
Châu Mỹ trải dài như vậy thì có những đới khí hậu nào?
Châu Mỹ có hầu hết các đới khí hậu: hàn đới, ôn đới, cận nhiệt, nhiệt đới và xích đạo, nên cảnh quan rất đa dạng.
Chiều dài bắc – nam của châu Mỹ khoảng bao nhiêu km?
Mỗi vĩ độ dài khoảng 111 km, nên 125–128 vĩ độ tương ứng khoảng 14 000 km.