Trả lời nhanh
Văn hóa Phục hưng (khởi đầu ở Italia từ thế kỉ XIV, lan ra Tây Âu) đạt thành tựu rực rỡ ở bốn lĩnh vực: văn học (Đan-tê, Pê-trác-ca, Sếch-xpia, Xéc-van-tét), hội họa – điêu khắc (Lê-ô-nác-đô đa Vin-xi, Mi-ken-lăng-giơ, Ra-pha-en), kiến trúc (vòm nhà thờ Thánh Pi-e) và khoa học (Cô-péc-ních, Bru-nô, Ga-li-lê). Điểm chung là đề cao con người, chống tư tưởng lạc hậu của Giáo hội.
Đề bài và cách hiểu đúng
Đây là câu hỏi mục 2, Bài 3 (Lịch sử 7, Kết nối tri thức): “Hãy trình bày một số thành tựu tiêu biểu của phong trào Văn hóa Phục hưng”. Chữ “một số” và “tiêu biểu” cho biết em không cần liệt kê hết. Em chỉ cần chọn mỗi lĩnh vực vài đại diện nổi bật.
Trước khi trả lời, em nên nhớ bối cảnh. Từ thế kỉ XIII–XIV, kinh tế hàng hóa ở Tây Âu phát triển, giai cấp tư sản và quý tộc mới xuất hiện. Họ cần một hệ tư tưởng mới thay cho tư tưởng thần quyền thời trung đại. Vì vậy họ “phục hưng” những giá trị tốt đẹp của văn hóa Hy Lạp – La Mã cổ đại, lấy con người làm trung tâm.
Thành tựu tiêu biểu theo từng lĩnh vực
| Lĩnh vực | Nhân vật – tác phẩm tiêu biểu | Nội dung nổi bật |
|---|---|---|
| Văn học | Đan-tê với “Thần khúc”; Pê-trác-ca với thơ tình; Bô-ca-xi-ô với “Mười ngày”; Xéc-van-tét với “Đôn Ki-hô-tê”; Sếch-xpia với các vở kịch như “Rô-mê-ô và Giu-li-ét”, “Ham-lét” | Ca ngợi vẻ đẹp, tình yêu và khát vọng của con người; phê phán sự giả dối, hủ bại của xã hội phong kiến và Giáo hội |
| Hội họa, điêu khắc | Lê-ô-nác-đô đa Vin-xi (“Mô-na Li-da”, “Bữa tiệc cuối cùng”); Mi-ken-lăng-giơ (tượng “Đa-vít”, tranh trần nhà nguyện Xích-xtin); Ra-pha-en (các bức tranh về Đức Mẹ, “Trường học A-ten”) | Vẽ người và thiên nhiên chân thực, sinh động; thể hiện vẻ đẹp hình thể và thế giới nội tâm nhân vật |
| Kiến trúc | Vòm nhà thờ Thánh Pi-e (Vatican) và nhiều lâu đài, cung điện ở Italia, Pháp | Hồi sinh phong cách cổ điển: cân đối, hài hòa, đề cao tỉ lệ con người |
| Khoa học tự nhiên | Cô-péc-ních (thuyết Mặt Trời là trung tâm), Bru-nô, Ga-li-lê | Bác bỏ quan niệm “Trái Đất là trung tâm vũ trụ” mà Giáo hội bảo vệ |
Gợi ý cách trình bày bài làm
Em có thể viết gọn theo 4 ý sau, đủ để đạt điểm tối đa ở câu hỏi này:
- Văn học: xuất hiện nhiều nhà văn, nhà thơ lớn như Đan-tê, Pê-trác-ca, Sếch-xpia, Xéc-van-tét. Tác phẩm ca ngợi con người, tình yêu và châm biếm xã hội phong kiến.
- Hội họa, điêu khắc: Lê-ô-nác-đô đa Vin-xi, Mi-ken-lăng-giơ, Ra-pha-en để lại những kiệt tác thể hiện chân thực vẻ đẹp và nội tâm con người.
- Kiến trúc: khôi phục phong cách cổ điển, tiêu biểu là vòm nhà thờ Thánh Pi-e ở Vatican.
- Khoa học: Cô-péc-ních đưa ra thuyết Mặt Trời là trung tâm; Bru-nô và Ga-li-lê bảo vệ và chứng minh quan điểm này dù bị Giáo hội đàn áp.
Vì sao các thành tựu này quan trọng?
Các thành tựu không chỉ là “đẹp” mà còn mang ý nghĩa tư tưởng. Chúng khẳng định con người có giá trị, có quyền hưởng hạnh phúc ngay ở đời này, thay vì chỉ chờ đợi thế giới bên kia như giáo lí thời trung đại. Chúng cũng mở đường cho khoa học thực nghiệm phát triển.
Em hãy nhớ: Văn hóa Phục hưng là cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng của giai cấp tư sản đang lên chống lại hệ tư tưởng phong kiến và Giáo hội. Ý này thường được dùng khi gặp câu hỏi về ý nghĩa của phong trào. Em có thể xem thêm lời giải chi tiết ở ý nghĩa và tác động của phong trào Văn hóa Phục hưng.
Mẹo nhớ nhanh
- “Văn – Họa – Kiến – Khoa”: bốn lĩnh vực theo thứ tự văn học, hội họa – điêu khắc, kiến trúc, khoa học.
- Ba danh họa nhớ bằng chữ cái đầu: Lê-ô-nác-đô, Mi-ken-lăng-giơ, Ra-pha-en (L – M – R).
- Về thiên văn, nhớ chuỗi: Cô-péc-ních đề xướng → Bru-nô bảo vệ → Ga-li-lê chứng minh bằng quan sát.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm Văn hóa Phục hưng với Cải cách tôn giáo. Phục hưng thiên về văn hóa – nghệ thuật – khoa học; Cải cách tôn giáo là phong trào chống sự thống trị của Giáo hội Công giáo La Mã (đại diện: Mác-tin Lu-thơ, Gioăng Can-vanh).
- Gán Cô-péc-ních vào nhóm họa sĩ, hoặc xếp Đan-tê vào nhóm khoa học. Cần ghi đúng lĩnh vực của từng người.
- Viết “khôi phục lại hoàn toàn văn hóa cổ đại”. Thực ra là kế thừa có chọn lọc, sáng tạo thêm theo tinh thần mới.
- Chỉ liệt kê tên mà không nêu nội dung. Mỗi lĩnh vực nên có ít nhất một câu nói về đặc điểm.
Bài luyện tập có đáp án
Bài 1. Ghép tên với lĩnh vực: (a) Đan-tê, (b) Ra-pha-en, (c) Ga-li-lê; (1) hội họa, (2) văn học, (3) khoa học.
Đáp án: a–2, b–1, c–3.
Bài 2. Vì sao nói thành tựu thời Phục hưng thể hiện tư tưởng nhân văn?
Gợi ý: vì các tác phẩm đặt con người vào trung tâm, ca ngợi vẻ đẹp, trí tuệ, tình yêu và quyền được sống hạnh phúc của con người; đồng thời phê phán sự mê tín, hủ bại của xã hội phong kiến và Giáo hội.
Bài 3. Thuyết Mặt Trời là trung tâm đã đụng chạm đến quyền lợi của lực lượng nào? Vì sao?
Gợi ý: đụng chạm đến Giáo hội Công giáo, vì giáo lí của Giáo hội cho rằng Trái Đất là trung tâm vũ trụ do Chúa tạo ra. Khi thuyết này bị bác bỏ, uy quyền tư tưởng của Giáo hội bị lung lay.
Xem thêm
- Giải SGK Lịch sử 7 Bài 3 (Kết nối tri thức)
- Em ấn tượng với thành tựu nào nhất? Vì sao?
- Lý thuyết Lịch sử 7 Bài 3
- Trắc nghiệm Lịch sử 7 Bài 3 có đáp án
Câu hỏi thường gặp
Phong trào Văn hóa Phục hưng bắt đầu ở đâu và khi nào?
Phong trào bắt đầu ở Italia vào khoảng thế kỉ XIV, sau đó lan sang nhiều nước Tây Âu như Pháp, Anh, Tây Ban Nha, Hà Lan và phát triển mạnh đến thế kỉ XVI–XVII.
Ba danh họa tiêu biểu của thời Phục hưng là ai?
Là Lê-ô-nác-đô đa Vin-xi, Mi-ken-lăng-giơ và Ra-pha-en, những người có nhiều kiệt tác về hội họa và điêu khắc.
Thành tựu khoa học nổi bật nhất thời Phục hưng là gì?
Nổi bật là thuyết Mặt Trời là trung tâm của Cô-péc-ních, được Bru-nô và Ga-li-lê bảo vệ, phát triển, giáng đòn vào quan niệm Trái Đất là trung tâm vũ trụ của Giáo hội.
Văn hóa Phục hưng khác Cải cách tôn giáo như thế nào?
Văn hóa Phục hưng là phong trào văn hóa – tư tưởng đề cao con người, còn Cải cách tôn giáo là phong trào phê phán và chống lại sự thống trị của Giáo hội Công giáo, dẫn đến sự ra đời của các giáo phái mới.