Trả lời nhanh
Bài luận thuyết phục người khác từ bỏ thói quen trì hoãn cần: nêu rõ thói quen và người em muốn thuyết phục; chỉ ra biểu hiện, nguyên nhân, tác hại bằng lí lẽ và dẫn chứng gần gũi; dự đoán và phản bác lí do người kia hay viện ra; đề xuất cách thay đổi cụ thể, khả thi; giữ giọng chân thành, tôn trọng thay vì phán xét.
1. Yêu cầu của kiểu bài luận thuyết phục
Đây là kiểu bài viết trong Ngữ văn 10 ở cả ba bộ sách. Khác với nghị luận xã hội thông thường, bài luận thuyết phục hướng tới một người đọc cụ thể và mục tiêu là khiến họ thay đổi hành động, chứ không chỉ đồng ý về mặt lí thuyết.
- Xác định rõ đối tượng: bạn cùng lớp, em trai, đồng đội trong nhóm…
- Lí lẽ chặt chẽ, dẫn chứng xác thực, gần với trải nghiệm của chính người đọc.
- Có phần nhượng bộ và phản bác: thừa nhận điều hợp lí trong suy nghĩ của người kia rồi mới chỉ ra chỗ chưa đúng.
- Giải pháp phải nhỏ, dễ làm ngay; giọng văn ân cần, không lên lớp.
2. Dàn ý chung
- Mở bài: nêu thói quen trì hoãn và đối tượng em muốn thuyết phục; nêu rõ mong muốn người ấy thay đổi.
- Thân bài:
- Giải thích: trì hoãn là cố ý lùi việc cần làm dù biết việc lùi lại sẽ gây bất lợi.
- Biểu hiện: để bài tập đến tối cuối, ôn thi dồn, hẹn “mai làm” nhiều lần.
- Nguyên nhân: sợ việc khó, cầu toàn, bị điện thoại cuốn hút, không có kế hoạch.
- Tác hại: chất lượng công việc giảm, căng thẳng, mất uy tín, ảnh hưởng sức khoẻ và người khác.
- Phản bác ngộ nhận: “có áp lực mới làm tốt”, “vẫn kịp mà”.
- Giải pháp: chia nhỏ việc, quy tắc 2 phút, đặt hạn chót sớm, tắt thông báo, tìm bạn đồng hành.
- Kết bài: khẳng định lợi ích khi bỏ trì hoãn; lời động viên chân thành, sẵn sàng cùng thay đổi.
Mẹo tăng sức thuyết phục: dùng chính trải nghiệm của em (“mình cũng từng…”) để người đọc thấy em đứng cùng phía với họ.
3. Sáu bài luận mẫu
Bài 1: Gửi người bạn cùng bàn hay “mai mới làm”
Minh à, mình viết những dòng này vì cậu là người bạn mình quý, và cũng vì mình thấy cậu đang tự làm khó mình bằng câu nói quen thuộc: “Để mai làm.” Tuần trước, bài thuyết trình nhóm Sinh học đến tận mười giờ đêm hôm trước cậu mới bắt đầu làm phần của mình. Cậu vẫn hoàn thành, nhưng những trang chiếu vội vàng ấy chưa thể hiện được một nửa khả năng của cậu.
Mình hiểu, ai cũng có lúc ngại bắt đầu. Nhưng trì hoãn giống như vay nợ: hôm nay được thảnh thơi, ngày mai phải trả cả gốc lẫn lãi bằng sự vội vã và lo âu. Điểm số chỉ là một phần, cái mất lớn hơn là cậu dần quen với việc làm mọi thứ ở mức “cho xong”.
Mình đề nghị cậu thử một cách nhỏ thôi: mỗi tối, việc nào làm dưới năm phút thì làm luôn; việc lớn thì chia thành từng phần và hẹn với mình giờ làm chung. Chỉ cần hai tuần, mình tin cậu sẽ thấy nhẹ nhõm hơn nhiều. Mình sẽ cùng cậu bắt đầu, ngay từ tối nay.
Bài 2: Lá thư gửi em trai
Em thân mến, chị biết em không thích bị nhắc chuyện bài tập. Vì thế chị viết thư, để em có thể đọc lúc em muốn, không phải nghe chị nói trong lúc đang bực.
Chị để ý thấy tuần nào em cũng hứa “làm xong ván game này rồi học”. Một ván thành ba ván, rồi đến lúc ngồi vào bàn thì đã quá khuya. Sáng hôm sau em dậy muộn, đi học trong trạng thái mệt mỏi, rồi tối lại thấy bài khó hơn nên lại muốn hoãn. Đó là một vòng lặp, và người thiệt nhất là em.
Chị không bảo em bỏ chơi game. Chị chỉ đề nghị đổi thứ tự: học trước, chơi sau. Em đặt điện thoại ở phòng khách, học tập trung 25 phút rồi nghỉ 5 phút; xong việc, em được chơi trọn vẹn mà không bị cảm giác áy náy đeo bám. Thử một tuần nhé. Nếu em làm được, cuối tuần chị mời em đi ăn món em thích.
Bài 3: Trì hoãn không phải vì lười
Nhiều người nghĩ người hay trì hoãn là người lười. Thật ra, phần lớn chúng ta trì hoãn không phải vì không muốn làm, mà vì muốn né một cảm giác khó chịu: sợ làm sai, sợ việc quá khó, sợ kết quả không như mong đợi. Lướt mạng xã hội giúp ta dễ chịu ngay lập tức, còn bài luận dài thì chỉ mang lại cảm giác nặng nề.
Hiểu được điều này, ta sẽ thấy cách chữa không nằm ở việc tự trách mình, mà ở việc làm cho bước đầu tiên nhỏ đến mức không còn đáng sợ. Thay vì nghĩ “phải viết xong bài văn”, hãy nghĩ “chỉ cần viết câu mở bài”. Khi đã bắt đầu, sự hứng thú thường đến sau. Người cầu toàn cũng cần cho phép mình có một bản nháp chưa hoàn hảo, vì bản nháp chưa hay vẫn tốt hơn trang giấy trắng.
Vì vậy, nếu bạn đang trì hoãn, đừng gọi mình là kẻ lười. Hãy hỏi: “Mình đang né điều gì?” rồi bắt đầu bằng việc nhỏ nhất có thể. Thay đổi bắt đầu từ sự thấu hiểu chính mình.
Bài 4: Khi trì hoãn làm cả nhóm chậm lại
Thưa các bạn trong nhóm dự án Lịch sử, mình muốn nói thẳng một chuyện để chúng ta làm tốt hơn ở dự án tới: thói quen nộp phần việc sát giờ.
Trong dự án vừa rồi, người làm phần mở đầu nộp muộn hai ngày khiến người viết phần kết không biết nên kết nối thế nào; người thiết kế trang chiếu phải thức khuya ghép nội dung. Một người trì hoãn có thể nghĩ “mình chỉ chậm một chút”, nhưng trong làm việc nhóm, sự chậm trễ ấy được nhân lên thành áp lực cho tất cả. Lâu dần, thứ mất đi không chỉ là điểm số mà còn là sự tin tưởng giữa các thành viên.
Mình đề xuất ba điều: mỗi phần việc có hạn chót riêng sớm hơn hạn chung ba ngày; mỗi tối thứ Năm, cả nhóm báo tiến độ ngắn trong nhóm chat; ai gặp khó thì nói sớm để được hỗ trợ. Mình tin nếu ai cũng giữ lời hẹn, dự án tới sẽ nhẹ nhàng và chất lượng hơn hẳn.
Bài 5: Cái giá của những đêm “chạy hạn chót”
Có một kiểu trì hoãn mà nhiều bạn học sinh coi là bình thường: dồn việc đến đêm cuối rồi thức khuya để làm. Mình muốn thuyết phục bạn từ bỏ thói quen ấy, vì nó lấy đi nhiều hơn bạn tưởng.
Đêm thức khuya làm bài nghĩa là sáng hôm sau bạn thiếu ngủ. Thiếu ngủ khiến bạn khó tập trung trong giờ học, nhớ bài kém hơn, dễ cáu gắt. Tối đó, bạn lại mệt nên tiếp tục hoãn việc mới, và vòng lặp cứ thế kéo dài. Cơ thể tuổi mới lớn cần ngủ đủ giấc để phát triển, còn bộ não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học trong ngày.
Cách bắt đầu rất đơn giản: tự đặt “giờ đóng sách” trước 23 giờ, việc chưa xong thì ghi vào danh sách cho buổi chiều hôm sau. Khi biết mình không còn “đêm cứu cánh”, bạn sẽ buộc phải bắt đầu sớm hơn. Hãy chọn một giấc ngủ ngon thay vì một đêm hoảng hốt.
Bài 6: Đừng tin vào “nước đến chân mới nhảy”
Người hay trì hoãn thường có sẵn lí do: “Có áp lực mình mới làm tốt”, “Còn nhiều thời gian mà”. Những câu ấy nghe hợp lí, nhưng hãy xem xét kĩ.
Đúng là áp lực giúp ta tập trung. Nhưng làm việc dưới áp lực không đồng nghĩa với làm tốt; nó chỉ khiến ta không còn thời gian để kiểm tra, sửa chữa và sáng tạo. Còn “nhiều thời gian” là một ảo giác, bởi những việc bất ngờ luôn xen vào: một trận ốm, một bài kiểm tra đột xuất, một việc nhà cần giúp. Người để “nước đến chân mới nhảy” thường chỉ nhảy kịp khi may mắn.
Thay vì trông vào may mắn, hãy tự tạo áp lực sớm: đặt hạn chót giả trước hạn thật vài ngày, công khai mục tiêu với một người bạn để có người nhắc. Bạn vẫn có cảm giác thúc bách mà vẫn còn thời gian để làm cho thật tốt.
4. Lỗi thường gặp khi viết kiểu bài này
- Viết thành bài nghị luận chung chung: không có đối tượng thuyết phục cụ thể, không có lời kêu gọi hành động.
- Giọng phán xét: dùng từ nặng nề như “vô trách nhiệm”, “lười biếng” khiến người đọc phản kháng.
- Giải pháp chung chung: chỉ viết “hãy cố gắng thay đổi” mà không nói thay đổi bằng cách nào.
- Dẫn chứng bịa đặt: đưa số liệu không rõ nguồn. Dẫn chứng từ trải nghiệm thật của em thường thuyết phục hơn.
5. Luyện tập nhanh
- Viết một câu nhượng bộ – phản bác cho ý “Mình làm gấp vẫn được điểm cao”.
Gợi ý: “Đúng là có lần cậu làm gấp vẫn được điểm cao, nhưng thử nghĩ xem, nếu có thêm hai ngày để sửa, bài ấy có thể hay đến mức nào?” - Đề xuất một giải pháp cụ thể cho người hay hoãn ôn thi.
Gợi ý: lập lịch ôn 14 ngày, mỗi ngày một chủ đề, đánh dấu vào lịch sau khi hoàn thành. - Viết câu kết bài thể hiện thái độ đồng hành.
Gợi ý: “Mình không mong cậu thay đổi trong một ngày, chỉ mong ngày mai cậu bắt đầu sớm hơn hôm nay một chút, và mình sẽ ở đó cùng cậu.”
6. Tài liệu tham khảo thêm
- Soạn bài Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm (Kết nối tri thức)
- Soạn bài Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay quan niệm (Chân trời sáng tạo)
- Soạn bài Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm (Cánh diều)
- Dàn ý thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm
- Thuyết phục người khác từ bỏ thói quen lười học
- Thuyết phục người khác từ bỏ thói quen nghiện game
- Nghị luận về thói quen trì hoãn công việc
Câu hỏi thường gặp
Bài luận thuyết phục từ bỏ thói quen trì hoãn học ở lớp mấy?
Kiểu bài viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm thuộc chương trình Ngữ văn 10, có ở cả Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo và Cánh diều.
Bài luận thuyết phục khác bài nghị luận xã hội ở điểm nào?
Bài luận thuyết phục hướng tới một người đọc cụ thể và nhằm khiến họ thay đổi hành động, nên cần giọng chân thành, có phần nhượng bộ – phản bác và giải pháp cụ thể.
Nên đưa dẫn chứng gì vào bài thuyết phục bỏ trì hoãn?
Nên dùng trải nghiệm thật của bản thân hoặc người đọc, tình huống học tập gần gũi và những phương pháp quản lí thời gian phổ biến như chia nhỏ việc, quy tắc 2 phút, làm việc theo quãng 25 phút.