Chất nào sau đây không tham gia phản ứng thủy phân

Trả lời nhanh

Chất không tham gia phản ứng thủy phân là glucozơ (phương án A). Glucozơ là monosaccarit, phân tử đã là đơn vị đường nhỏ nhất nên không thể bị nước cắt thành đường đơn khác. Ngược lại, xenlulozơ (và tinh bột, saccarozơ) là polisaccarit hay đisaccarit nên bị thủy phân khi có axit hoặc enzim xúc tác.

Thủy phân là gì?

Phản ứng thủy phân là phản ứng của chất với nước, trong đó liên kết bị bẻ gãy và phân tử tách thành các phần nhỏ hơn. Với cacbohiđrat, liên kết bị cắt là liên kết glicozit nối các đơn vị monosaccarit. Muốn thủy phân phải có liên kết này, nên chất chỉ gồm một đơn vị đường sẽ không thủy phân.

Phân loại cacbohiđrat theo khả năng thủy phân

Loại	Chất tiêu biểu	Thủy phân?	Sản phẩm
Monosaccarit	Glucozơ, fructozơ	Không	Không có
Đisaccarit	Saccarozơ, mantozơ	Có	Glucozơ và fructozơ (saccarozơ); 2 glucozơ (mantozơ)
Polisaccarit	Tinh bột, xenlulozơ	Có	Glucozơ

Phương trình thủy phân cần nhớ

Saccarozơ: C₁₂H₂₂O₁₁ + H₂O → C₆H₁₂O₆ (glucozơ) + C₆H₁₂O₆ (fructozơ), xúc tác H⁺, đun nóng.
Mantozơ: C₁₂H₂₂O₁₁ + H₂O → 2C₆H₁₂O₆ (glucozơ).
Tinh bột: (C₆H₁₀O₅)_n + nH₂O → nC₆H₁₂O₆, xúc tác H⁺ hoặc enzim.
Xenlulozơ: (C₆H₁₀O₅)_n + nH₂O → nC₆H₁₂O₆, xúc tác H⁺, nhiệt độ cao hơn tinh bột.

Vì sao glucozơ và fructozơ không thủy phân?

Hai chất này là sản phẩm cuối cùng của quá trình thủy phân. Trong phân tử chỉ có một vòng đường, không có liên kết glicozit nối hai đơn vị đường, do đó không còn liên kết nào để nước cắt. Hai chất này là đồng phân của nhau nên khi gặp đề “chất nào không thủy phân”, cả hai đều nằm trong nhóm đáp án.

Các chất khác cũng không thủy phân mà em cần biết

Amino axit như glyxin, alanin: là đơn vị tạo nên protein nên không thủy phân.
Các hiđrocacbon, ancol, axit cacboxylic đơn giản: không có nhóm thủy phân được.
Ngược lại, este, chất béo, peptit, protein đều thủy phân.

Mẹo làm nhanh câu hỏi “không thủy phân”

Nhận diện nhóm chất: nếu đề đưa cả glucozơ lẫn xenlulozơ, saccarozơ, tinh bột thì chọn glucozơ.
Nhớ cụm “mono không thủy phân, đi và poli có thủy phân”.
Nếu đề thêm este, chất béo, protein thì đây cũng là chất thủy phân được, không chọn.

Lỗi sai thường gặp

Cho rằng xenlulozơ không thủy phân vì khó tan. Thực tế xenlulozơ thủy phân được trong axit nóng (và nhờ enzim ở động vật nhai lại).
Nhầm giữa phản ứng thủy phân với phản ứng tráng bạc: glucozơ tráng bạc nhưng không thủy phân.
Quên rằng saccarozơ khi thủy phân cho hai sản phẩm khác nhau (glucozơ và fructozơ).

Bài tập vận dụng có đáp án

Bài 1. Thủy phân hoàn toàn 34,2 g saccarozơ trong môi trường axit. Tính khối lượng glucozơ thu được.

Đáp án: n(saccarozơ) = 34,2 : 342 = 0,1 mol, tạo 0,1 mol glucozơ. m = 0,1 × 180 = 18 g (cũng có 18 g fructozơ).

Bài 2. Thủy phân 162 g tinh bột (hiệu suất 100%) thu được bao nhiêu gam glucozơ?

Đáp án: n(mắt xích C₆H₁₀O₅) = 162 : 162 = 1 mol nên thu 1 mol glucozơ, m = 180 g.

Bài 3. Thủy phân 324 g xenlulozơ với hiệu suất 75%. Tính khối lượng glucozơ.

Đáp án: 324 : 162 = 2 mol mắt xích; 2 × 0,75 = 1,5 mol glucozơ nên m = 270 g.

Câu hỏi thường gặp

Chất nào sau đây không tham gia phản ứng thủy phân?

Glucozơ, vì là monosaccarit không còn liên kết glicozit để bị nước cắt. Fructozơ cũng không thủy phân.

Xenlulozơ có thủy phân được không?

Có. Xenlulozơ thủy phân trong môi trường axit khi đun nóng, tạo ra glucozơ.

Thủy phân saccarozơ thu được những chất nào?

Thu được glucozơ và fructozơ theo tỉ lệ mol 1 : 1.

Glucozơ có tham gia phản ứng nào thay cho thủy phân?

Glucozơ tham gia phản ứng tráng bạc, phản ứng với Cu(OH)2, phản ứng lên men và phản ứng cộng hiđro, nhưng không thủy phân.