Trả lời nhanh
Lao xao ngày hè là đoạn trích hồi kí của nhà văn Duy Khán, lấy từ tác phẩm Tuổi thơ im lặng. Văn bản có thể chia làm 3 phần: khung cảnh làng quê lúc chớm hè, thế giới các loài chim, và nhịp sống thân thuộc của gia súc, gia cầm cùng con người. Qua lời kể ngôi thứ nhất giàu hình ảnh, tác giả thể hiện tình yêu thiên nhiên, quê hương và sự quan sát tinh tế đời sống nông thôn.
I. Tác giả Duy Khán
- Duy Khán (1934 – 1993), tên khai sinh là Nguyễn Duy Khán, quê ở tỉnh Bắc Ninh.
- Ông viết thơ, truyện ngắn, hồi kí; từng làm phóng viên mặt trận trong thời kì kháng chiến.
- Tác phẩm tiêu biểu gồm các tập thơ và hồi kí Tuổi thơ im lặng, tác phẩm làm nên tên tuổi của ông.
- Ông được ghi nhận bằng Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật.
II. Tìm hiểu chung về văn bản
- Thể loại: hồi kí, tức kể lại những điều người viết đã trải qua hoặc chứng kiến, thường sắp xếp theo trình tự thời gian và mang đậm cảm xúc cá nhân.
- Xuất xứ: trích chương “Lao xao” trong Tuổi thơ im lặng (1986).
- Phương thức biểu đạt: miêu tả kết hợp tự sự và biểu cảm.
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người kể là chính tác giả nhớ lại tuổi thơ.
- Đề tài: thiên nhiên, loài vật và đời sống ở một làng quê miền Bắc.
III. Bố cục
Có thể chia văn bản thành 3 phần:
- Phần 1: khung cảnh làng quê khi hè mới về, với cây cối, hoa, hương thơm, ong bướm.
- Phần 2: thế giới các loài chim, từ loài hiền lành, có ích đến loài hung dữ, hay săn mồi.
- Phần 3: bức tranh sinh hoạt quanh sân vườn, nhà cửa: gia cầm, tiếng kêu, nhịp sống thường ngày và niềm vui của trẻ nhỏ.
Lưu ý: tuỳ cách chia ý của sách và của thầy cô, ranh giới giữa các phần có thể lệch đôi chút. Quan trọng là em nắm được mạch nội dung.
IV. Tóm tắt nội dung
Khi hè chớm đến, vườn cây xanh um, hoa nở thơm khắp làng, ong bướm tấp nập. Từ khung cảnh ấy, người kể lần lượt nhắc đến các loài chim quen thuộc. Mỗi loài có một tiếng kêu, một tính nết riêng và gắn với một nét sinh hoạt hay mùa vụ nơi thôn quê. Có loài hiền, báo hiệu mùa màng; có loài dữ, chuyên rình bắt gà con, nhưng cũng có loài nhỏ bé mà dám đánh đuổi kẻ mạnh. Cuối cùng, câu chuyện trở về với sân nhà, nơi gia cầm kêu quang quác, và những đứa trẻ rủ nhau vui chơi giữa mùa hè.
V. Nội dung chính
- Bức tranh làng quê đầu hè sinh động, rộn ràng, đầy màu sắc, hương thơm và âm thanh.
- Thế giới chim muông phong phú, được nhìn bằng con mắt trẻ thơ và vốn hiểu biết dân gian.
- Tình yêu thiên nhiên, loài vật và làng quê của tác giả.
VI. Đặc sắc nghệ thuật
- Dùng nhiều từ láy, từ tượng thanh để tái hiện tiếng kêu của loài vật.
- Nhân hoá và so sánh làm cho chim muông gần gũi như con người, có tính cách riêng.
- Lồng ghép ca dao, tục ngữ, quan niệm dân gian về các loài vật.
- Giọng kể tự nhiên, hóm hỉnh, giàu cảm xúc của người hồi tưởng.
VII. Dàn ý phân tích ngắn
Mở bài: giới thiệu Duy Khán, hồi kí Tuổi thơ im lặng và đoạn trích Lao xao ngày hè.
Thân bài:
- Cảnh làng quê đầu hè: màu sắc, hương thơm, âm thanh.
- Thế giới loài chim: phân nhóm, đặc điểm, mối quan hệ giữa các loài.
- Nghệ thuật: nhân hoá, so sánh, từ láy, yếu tố dân gian.
Kết bài: khẳng định giá trị của đoạn trích và bài học về tình yêu thiên nhiên.
VIII. Lỗi thường gặp khi làm bài
- Nhầm hồi kí với truyện ngắn hay tuỳ bút. Hồi kí dựa trên sự việc có thật mà tác giả từng trải qua.
- Chỉ liệt kê tên các loài chim mà không phân tích cách tác giả miêu tả và thái độ của người kể.
- Viết tên tác phẩm trích dẫn sai: đoạn trích là Lao xao ngày hè, tác phẩm gốc là Tuổi thơ im lặng.
IX. Câu hỏi ôn tập
- Vì sao nói Lao xao ngày hè thuộc thể loại hồi kí?
- Nêu hai biện pháp nghệ thuật nổi bật và tác dụng.
- Em học được gì về cách quan sát thiên nhiên từ văn bản?
Gợi ý: (1) Vì người kể xưng “tôi”, kể lại chuyện tuổi thơ có thật theo dòng hồi tưởng. (2) Nhân hoá và từ tượng thanh giúp chim muông hiện lên sống động, gần gũi. (3) Cần quan sát bằng nhiều giác quan: nghe, nhìn, ngửi, để miêu tả có chiều sâu.
Tài liệu liên quan trong cùng chuyên mục
- Soạn bài Lao xao ngày hè – Chân trời sáng tạo
- Các mẫu tóm tắt Lao xao ngày hè
- Bố cục bài Lao xao ngày hè
- Nội dung chính bài Lao xao ngày hè
- Tả khu vườn vào buổi sáng qua bài Lao xao ngày hè
- Đoạn văn cảm nhận sau khi học Lao xao ngày hè
- 20 câu trắc nghiệm Lao xao ngày hè lớp 6
- Thương nhớ bầy ong: tác giả, bố cục, tóm tắt
- Đánh thức trầu: tác giả, bố cục, tóm tắt
- Một năm ở Tiểu học: tác giả, bố cục, tóm tắt
Câu hỏi thường gặp
Lao xao ngày hè thuộc thể loại gì?
Văn bản thuộc thể loại hồi kí, được trích từ tác phẩm Tuổi thơ im lặng của nhà văn Duy Khán.
Bố cục của Lao xao ngày hè gồm mấy phần?
Thường chia làm 3 phần: cảnh làng quê đầu hè, thế giới các loài chim và bức tranh sinh hoạt quanh sân nhà.
Nội dung chính của Lao xao ngày hè là gì?
Tái hiện bức tranh làng quê mùa hè sinh động, nhất là thế giới loài chim, qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên và quê hương của tác giả.
Nghệ thuật nổi bật của đoạn trích?
Miêu tả sinh động bằng từ láy, từ tượng thanh, nhân hoá, so sánh và vận dụng nhiều yếu tố dân gian, giọng kể gần gũi.