Trả lời nhanh
Phương án A “Trojan nhằm mục đích chiếm đoạt quyền và chiếm đoạt thông tin” là nhận định ĐÚNG, nên không phải đáp án của câu hỏi “sai”. Đáp án cần chọn là phương án nói Trojan tự sao chép, tự lây lan như sâu máy tính hoặc là phần mềm vô hại. Trojan giả dạng phần mềm có ích và cần người dùng tự chạy nó.
Đề bài và hướng xử lý
Đề bài: “Điều nào sau đây sai khi nói về Trojan? A. Trojan nhằm mục đích chiếm đoạt quyền và chiếm đoạt thông tin…”. Các phương án B, C, D bị cắt nên ở đây chỉ có phương án A là rõ nội dung.
Vì vậy, thay vì đoán các phương án còn lại, ta nắm chắc đặc điểm của Trojan. Em chỉ cần đối chiếu từng phương án với các đặc điểm đó. Phương án nào mâu thuẫn thì là phương án sai.
Trojan là gì?
Trojan (ngựa Trojan, ngựa thành Troy) là loại phần mềm độc hại giả dạng một chương trình hợp pháp hoặc hữu ích. Tên gọi lấy từ tích con ngựa gỗ thành Troy: bên ngoài trông vô hại, bên trong chứa kẻ tấn công.
Người dùng thường tự tải và tự cài đặt Trojan. Họ tưởng đó là phần mềm crack, trò chơi, tệp đính kèm email hay tiện ích miễn phí. Khi chạy, Trojan thực hiện hành vi ẩn, nhiều khi người dùng không hay biết.
Phân tích phương án A
Mục đích phổ biến của Trojan là chiếm quyền điều khiển máy (mở “cửa sau” cho kẻ tấn công) và đánh cắp thông tin như mật khẩu, tài khoản ngân hàng, dữ liệu cá nhân. Vậy A đúng.
Lỗi hay gặp: thấy chữ “chiếm đoạt” nghe nặng nề nên tưởng là sai. Hãy nhớ đề hỏi nhận định SAI, mà A mô tả đúng bản chất của Trojan.
Những nhận định SAI thường gặp về Trojan
Trong các đề trắc nghiệm về mã độc, nhận định sai thường rơi vào các dạng dưới đây. Đây là các dạng nhận định điển hình, không phải bản sao phương án của đề gốc.
- “Trojan tự nhân bản và tự lây lan sang máy khác.” Sai. Tự lây lan qua mạng là đặc điểm của sâu máy tính (worm). Trojan thường phải do người dùng tự chạy.
- “Trojan là phần mềm vô hại, không gây thiệt hại.” Sai. Trojan có thể xoá dữ liệu, theo dõi bàn phím, mở cửa sau, cài thêm mã độc.
- “Trojan luôn gây hỏng máy ngay lập tức, người dùng dễ nhận ra.” Sai. Nhiều Trojan hoạt động âm thầm để đánh cắp thông tin lâu dài.
- “Trojan không cần người dùng tác động, tự chui vào máy.” Sai. Trojan dựa vào việc đánh lừa người dùng.
Bảng phân biệt virus, sâu máy tính và Trojan
| Tiêu chí | Virus | Sâu (worm) | Trojan |
|---|---|---|---|
| Cách lây lan | Gắn vào tệp, chạy khi tệp được mở | Tự lây qua mạng, không cần tệp chủ | Không tự lây; lừa người dùng tự cài |
| Tự nhân bản | Có | Có | Thường không |
| Bản chất | Đoạn mã ký sinh | Chương trình độc lập | Giả dạng phần mềm hợp pháp |
| Mục đích điển hình | Phá hoại, làm hỏng tệp | Làm quá tải mạng, mở đường cho mã độc khác | Chiếm quyền, đánh cắp thông tin |
Mẹo nhớ: “Trojan = giả dạng”, “Worm = tự bò”, “Virus = ký sinh”. Thấy “tự nhân bản” trong câu về Trojan thì nghi ngờ ngay.
Cách làm bài dạng “điều nào sau đây sai”
- Gạch chân từ “sai” để tránh chọn nhầm nhận định đúng.
- Đánh dấu Đ/S cho từng phương án, không dừng ở phương án đầu tiên.
- Chú ý các từ tuyệt đối như “luôn”, “không bao giờ”, “tự động”, thường dùng để tạo nhận định sai.
- Còn đúng một phương án sai thì chọn.
Bài luyện tập
Câu 1. Nhận định nào đúng về Trojan? (a) Tự lây lan qua mạng không cần người dùng; (b) Giả dạng phần mềm hữu ích để đánh lừa người dùng; (c) Chỉ tồn tại trên điện thoại.
Đáp án: (b). (a) là đặc điểm của sâu máy tính; (c) sai vì Trojan có trên cả máy tính lẫn điện thoại.
Câu 2. Một bạn tải phần mềm “crack” miễn phí, sau đó tài khoản mạng xã hội bị mất. Đây có khả năng là loại mã độc nào, và vì sao?
Đáp án: Trojan. Phần mềm giả dạng hữu ích, do người dùng tự cài, rồi đánh cắp thông tin đăng nhập.
Câu 3. Nêu hai cách phòng tránh Trojan.
Đáp án gợi ý: chỉ tải phần mềm từ nguồn chính thống; không mở tệp đính kèm lạ; cài và cập nhật phần mềm diệt mã độc.
Câu hỏi thường gặp
Trojan có tự lây lan như sâu máy tính không?
Thông thường không. Trojan dựa vào việc đánh lừa người dùng tự tải và chạy nó. Khả năng tự lây lan qua mạng là đặc điểm của sâu máy tính (worm).
Phương án "Trojan nhằm mục đích chiếm đoạt quyền và chiếm đoạt thông tin" đúng hay sai?
Đúng. Nhiều Trojan mở cửa sau để chiếm quyền điều khiển máy và đánh cắp thông tin cá nhân, nên đây không phải nhận định sai.
Làm sao phân biệt Trojan với virus?
Virus ký sinh vào tệp và tự nhân bản khi tệp được mở. Trojan giả dạng phần mềm hợp pháp và thường không tự nhân bản.
Làm thế nào để tránh bị nhiễm Trojan?
Chỉ tải phần mềm từ nguồn chính thống, không mở tệp hoặc đường dẫn lạ, và dùng phần mềm diệt mã độc luôn được cập nhật.