Trả lời nhanh
Để tính giờ địa phương cần căn cứ vào kinh độ (kinh tuyến) của địa điểm đó. Trái Đất tự quay quanh trục từ tây sang đông, mỗi giờ quay được 15° (360° : 24 giờ). Vì vậy hai nơi chênh nhau 15° kinh độ thì lệch nhau 1 giờ; nơi nằm về phía đông có giờ sớm hơn.
Giờ địa phương là gì?
Giờ địa phương (còn gọi là giờ Mặt Trời) là giờ tính theo vị trí Mặt Trời trên bầu trời tại chính kinh tuyến của nơi đó. Tất cả các điểm nằm trên cùng một kinh tuyến có cùng giờ địa phương. Lúc Mặt Trời lên cao nhất trên kinh tuyến ấy thì đó là 12 giờ trưa.
Câu hỏi này thường xuất hiện ở dạng điền khuyết, với các đáp án gây nhiễu như vĩ độ, đường chí tuyến, đường xích đạo hay độ cao địa hình. Chỉ có kinh độ mới là căn cứ đúng.
Vì sao căn cứ vào kinh độ mà không phải vĩ độ?
- Trái Đất quay theo hướng tây sang đông nên Mặt Trời lần lượt chiếu sáng các kinh tuyến từ đông sang tây. Thời điểm Mặt Trời lên đến đỉnh phụ thuộc vào kinh tuyến.
- Vĩ độ quyết định góc nhập xạ, độ dài ngày đêm, khí hậu. Hai nơi cùng vĩ độ nhưng khác kinh độ vẫn có giờ khác nhau.
- Hai nơi cùng kinh độ nhưng khác vĩ độ (ví dụ một nơi ở vùng nhiệt đới, một nơi ở vùng ôn đới) vẫn cùng giờ địa phương.
Cách tính giờ địa phương
Từ chu kì tự quay 24 giờ, ta có quan hệ:
- 360° ứng với 24 giờ, nên 15° kinh độ ứng với 1 giờ, 1° ứng với 4 phút.
- Đi về phía đông: giờ tăng. Đi về phía tây: giờ giảm.
Công thức: Giờ địa phương = Giờ ở nơi đã biết ± (độ chênh kinh độ : 15), cộng nếu địa điểm cần tính ở phía đông, trừ nếu ở phía tây.
Mẹo nhớ: “Đông cộng, Tây trừ” – nhớ Mặt Trời mọc ở đông nên phía đông thấy bình minh trước, giờ đã “đi xa” hơn.
Ví dụ minh hoạ (tự đặt)
- Khi giờ GMT (kinh tuyến gốc 0°) là 12 giờ, kinh tuyến 30°T có giờ địa phương: 12 − 30 : 15 = 12 − 2 = 10 giờ.
- Khi giờ GMT là 6 giờ, kinh tuyến 120°Đ có giờ: 6 + 120 : 15 = 6 + 8 = 14 giờ.
- Hà Nội ở khoảng 105,8°Đ, nên giờ địa phương hơn giờ GMT khoảng 105,8 : 15 ≈ 7,05 giờ, tức khoảng 7 giờ 3 phút.
Giờ địa phương khác giờ khu vực thế nào?
| Tiêu chí | Giờ địa phương | Giờ khu vực (giờ múi) |
|---|---|---|
| Căn cứ | Kinh tuyến cụ thể của từng nơi | Kinh tuyến giữa của múi giờ |
| Đặc điểm | Mỗi kinh tuyến một giờ riêng, khó dùng chung | Cả múi 15° dùng chung một giờ |
| Ứng dụng | Tính toán thiên văn, bài tập | Đời sống, giao thông, quốc tế |
Bề mặt Trái Đất được chia thành 24 múi giờ, mỗi múi rộng 15° kinh độ. Múi số 0 có kinh tuyến giữa là kinh tuyến gốc. Việt Nam dùng giờ của múi số 7, tức GMT+7.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “vĩ độ” vì nhầm giờ với độ dài ngày đêm.
- Cộng/trừ ngược chiều: quên rằng phía đông thì giờ lớn hơn.
- Nhầm 15° ứng với 1 phút thay vì 1 giờ (đúng ra 1° ứng với 4 phút).
- Không chú ý đổi ngày khi kết quả vượt 24 giờ hoặc nhỏ hơn 0 giờ.
Bài luyện tập
- Địa điểm A ở 45°Đ, địa điểm B ở 75°T. Khi A là 20 giờ thì B là mấy giờ (cùng ngày)?
Đáp án: chênh lệch kinh độ 45° + 75° = 120°, tức 8 giờ. B ở phía tây nên 20 − 8 = 12 giờ. - Khi ở kinh tuyến 105°Đ là 9 giờ thì ở kinh tuyến 135°Đ là mấy giờ?
Đáp án: chênh 30° = 2 giờ, phía đông nên 9 + 2 = 11 giờ. - Hai nơi cùng ở phía đông kinh tuyến gốc, giờ địa phương lệch nhau 1 giờ 30 phút. Chúng cách nhau bao nhiêu độ kinh?
Đáp án: 1,5 × 15° = 22,5°.
Câu hỏi thường gặp
Để tính giờ địa phương cần căn cứ vào yếu tố nào?
Cần căn cứ vào kinh độ (kinh tuyến) của địa điểm cần tính, so với kinh tuyến của nơi đã biết giờ hoặc kinh tuyến gốc.
Cách đổi chênh lệch kinh độ sang giờ như thế nào?
Cứ 15° kinh độ ứng với 1 giờ, tức 1° ứng với 4 phút. Phía đông cộng thêm, phía tây trừ đi.
Hai nơi cùng kinh tuyến có cùng giờ địa phương không?
Có. Mọi điểm nằm trên cùng một kinh tuyến đều có cùng giờ địa phương, dù khác vĩ độ.
Giờ địa phương khác giờ khu vực ở điểm nào?
Giờ địa phương tính theo từng kinh tuyến riêng, còn giờ khu vực dùng chung một giờ cho cả múi rộng 15° kinh độ, lấy theo kinh tuyến giữa múi.