Các phương trình hóa học thường gặp: hơn 300 phản ứng

Trả lời nhanh

Các phương trình hóa học thường gặp trong chương trình phổ thông xoay quanh 5 nhóm: phản ứng của kim loại và hợp chất (với axit, bazơ, muối, oxi), phản ứng của phi kim (N, P, S, C, Si, halogen), phản ứng hữu cơ (hiđrocacbon, ancol, anđehit, axit, este, amin, cacbohiđrat), phương trình điện li và phương trình ion rút gọn. Mục lục dưới đây gồm hơn 300 phản ứng đã được cân bằng, mỗi phản ứng có bài riêng nêu điều kiện, hiện tượng và bài tập.

Cách đọc nhanh một phương trình hóa học

Trước khi tra cứu, các em nên nắm chắc các kí hiệu dưới đây. Rất nhiều bạn mất điểm không phải vì quên chất sản phẩm mà vì bỏ sót điều kiện hoặc kí hiệu trạng thái.

Kí hiệu	Ý nghĩa	Ví dụ
→	Phản ứng xảy ra một chiều	Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑
⇄	Phản ứng thuận nghịch, tạo cân bằng	N₂ + 3H₂ ⇄ 2NH₃
↑	Chất khí thoát ra khỏi dung dịch	CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂↑ + H₂O
↓	Kết tủa (chất rắn không tan)	AgNO₃ + NaCl → AgCl↓ + NaNO₃
t°, xt, p	Nhiệt độ, xúc tác, áp suất	2SO₂ + O₂ ⇄ 2SO₃ (V₂O₅, t°)
đặc / loãng	Nồng độ axit quyết định sản phẩm	Cu không tác dụng với H₂SO₄ loãng nhưng tác dụng với H₂SO₄ đặc

Trong các bài toán theo chương trình mới, thể tích khí thường tính ở điều kiện chuẩn (đkc: 25 °C, 1 bar), khi đó 1 mol khí chiếm 24,79 lít.

Phản ứng hóa học theo từng nguyên tố

Nếu cần ôn trọn một nguyên tố (ví dụ ôn chương Sắt, chương Nhôm), các em nên bắt đầu từ các bài tổng hợp dưới đây.

Phản ứng hóa học của Liti (Li)
Phản ứng hóa học của Kali (K) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Natri (Na) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Magie (Mg) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Canxi (Ca) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Bari (Ba) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Đồng (Cu) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Nhôm (Al) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Kẽm (Zn)
Phản ứng hóa học của Mangan (Mn)
Phản ứng hóa học của Vàng (Au)
Phương trình hóa học của Bạc (Ag)
Phản ứng hóa học của Crom (Cr) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Sắt (Fe) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Lưu huỳnh (S) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Cacbon (C) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Silic (Si) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Photpho (P) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Flo (F2) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Brom (Br2) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Clo (Cl2) và hợp chất
Phản ứng hóa học của Nitơ (N2) và hợp chất

Dãy hoạt động hóa học của kim loại dùng để viết các phương trình hóa học thường gặp — Hình 1. Dãy hoạt động hóa học của kim loại: căn cứ để dự đoán phản ứng của kim loại với nước, axit và dung dịch muối.

Kim loại và hợp chất của kim loại

Nhóm này gồm phản ứng của kim loại với nước, axit (HCl, H₂SO₄, HNO₃), dung dịch muối, oxi; phản ứng của oxit, hiđroxit, muối kim loại và các phản ứng nhiệt phân, điện phân. Đây là nhóm xuất hiện nhiều nhất trong đề thi tốt nghiệp THPT.

2Al + 2NaOH + 2H2O → 2NaAlO2 + 3H2↑
3FeO + 10HNO3 → 3Fe(NO3)3 + NO↑ + 5H2O
Fe3O4 + 4H2SO4 (loãng) → FeSO4 + Fe2(SO4)3 + 4H2O
Cu + 2H2SO4 (đặc) → CuSO4 + SO2↑ + 2H2O
2Al + 3H2SO4 (loãng) → Al2(SO4)3 + 3H2↑
Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)2 + 2Ag↓
2Fe + 6H2SO4 (đặc, nóng) → Fe2(SO4)3 + 3SO2↑ + 6H2O
Fe3O4 + 8HCl → 2FeCl3 + FeCl2 + 4H2O
8Al + 30HNO3 → 8Al(NO3)3 + 3N2O↑ + 15H2O
2NaCl + 2H2O → 2NaOH + Cl2↑ + H2↑ (điện phân có màng ngăn)
Zn + HNO3 → Zn(NO3)2 + N2O + N2 + H2O (hỗn hợp khí)
2AgNO3 → 2Ag + 2NO2↑ + O2↑
Ag + 2HNO3 (đặc) → AgNO3 + NO2↑ + H2O
Fe2O3 + 3H2SO4 → Fe2(SO4)3 + 3H2O
Fe2O3 + 6HCl → 2FeCl3 + 3H2O
4Al(NO3)3 → 2Al2O3 + 12NO2↑ + 3O2↑
Fe2O3 + 6HNO3 → 2Fe(NO3)3 + 3H2O
2Al + 6H2SO4 (đặc, nóng) → Al2(SO4)3 + 3SO2↑ + 6H2O
Fe + 6HNO3 (đặc, nóng) → Fe(NO3)3 + 3NO2↑ + 3H2O
8Fe + 30HNO3 → 8Fe(NO3)3 + 3N2O↑ + 15H2O
2Fe + 3Cl2 → 2FeCl3
3Fe3O4 + 28HNO3 → 9Fe(NO3)3 + NO↑ + 14H2O
3Ag + 4HNO3 (loãng) → 3AgNO3 + NO↑ + 2H2O
AlCl3 + 3NH3 + 3H2O → Al(OH)3↓ + 3NH4Cl
FeS + H2SO4 (loãng) → FeSO4 + H2S↑
Al2O3 + 3H2SO4 → Al2(SO4)3 + 3H2O
3Zn + 8HNO3 (loãng) → 3Zn(NO3)2 + 2NO↑ + 4H2O
10FeSO4 + 2KMnO4 + 8H2SO4 → 5Fe2(SO4)3 + 2MnSO4 + K2SO4 + 8H2O
4Cu + 10HNO3 → 4Cu(NO3)2 + N2O↑ + 5H2O
4FeS2 + 11O2 → 2Fe2O3 + 8SO2
Mg + 4HNO3 (đặc) → Mg(NO3)2 + 2NO2↑ + 2H2O
4Zn + 10HNO3 → 4Zn(NO3)2 + NH4NO3 + 3H2O
Fe + 4HNO3 (loãng) → Fe(NO3)3 + NO↑ + 2H2O
Fe3O4 + 10HNO3 (đặc) → 3Fe(NO3)3 + NO2↑ + 5H2O
2Cu(NO3)2 → 2CuO + 4NO2↑ + O2↑
Al + 4HNO3 (loãng) → Al(NO3)3 + NO↑ + 2H2O
Zn + H2SO4 (loãng) → ZnSO4 + H2↑
2NaOH + H2SO4 → Na2SO4 + 2H2O
2FeO + 4H2SO4 (đặc, nóng) → Fe2(SO4)3 + SO2↑ + 4H2O
2FeS2 + 14H2SO4 (đặc, nóng) → Fe2(SO4)3 + 15SO2↑ + 14H2O
FeO + 4HNO3 (đặc) → Fe(NO3)3 + NO2↑ + 2H2O
Al2O3 + 2NaOH → 2NaAlO2 + H2O
2K + 2H2O → 2KOH + H2↑
8Al + 30HNO3 → 8Al(NO3)3 + 3NH4NO3 + 9H2O
10Al + 36HNO3 → 10Al(NO3)3 + 3N2↑ + 18H2O
FeS + 2HCl → FeCl2 + H2S↑
K2Cr2O7 + 14HCl → 2CrCl3 + 2KCl + 3Cl2↑ + 7H2O
2Fe(OH)3 → Fe2O3 + 3H2O
Pb(OH)2 + 2NaOH → Na2PbO2 + 2H2O
2FeS + 10H2SO4 (đặc, nóng) → Fe2(SO4)3 + 9SO2↑ + 10H2O
Fe + 2FeCl3 → 3FeCl2
Fe(OH)2 tác dụng với H2SO4 đặc (phản ứng oxi hóa – khử)
CuSO4 + Na2S → CuS↓ + Na2SO4
Zn + 4HNO3 (đặc) → Zn(NO3)2 + 2NO2↑ + 2H2O
Fe(NO3)2 + 2HNO3 (đặc) → Fe(NO3)3 + NO2↑ + H2O
Fe3O4 + CO → 3FeO + CO2
2Fe3O4 + 10H2SO4 (đặc, nóng) → 3Fe2(SO4)3 + SO2↑ + 10H2O
CuO + H2 → Cu + H2O
FeCl2 + H2S: phản ứng có xảy ra không?
FeS + 6HNO3 → Fe(NO3)3 + H2SO4 + 3NO↑ + 2H2O
2KNO3 → 2KNO2 + O2↑
2Na + 2H2O → 2NaOH + H2↑
Zn + 2H2SO4 (đặc) → ZnSO4 + SO2↑ + 2H2O
ZnS + H2SO4 → ZnSO4 + H2S↑
2FeCl2 + Cl2 → 2FeCl3
Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O
2FeCO3 + 4H2SO4 (đặc) → Fe2(SO4)3 + SO2↑ + 2CO2↑ + 4H2O
FeCl2 + 2AgNO3 → Fe(NO3)2 + 2AgCl↓
2Ag + 2H2SO4 (đặc) → Ag2SO4 + SO2↑ + 2H2O
3Fe + 2O2 → Fe3O4
2KCl + 2H2O → 2KOH + H2↑ + Cl2↑ (điện phân có màng ngăn)
Ba + 2H2O → Ba(OH)2 + H2↑
2AgCl → 2Ag + Cl2 (ánh sáng)
2Al + Fe2O3 → Al2O3 + 2Fe (nhiệt nhôm)
4Al + 3O2 → 2Al2O3
H2S + CuSO4 → CuS↓ + H2SO4
FeCl3 + 3NaOH → Fe(OH)3↓ + 3NaCl
2NaHCO3 → Na2CO3 + CO2↑ + H2O
3Cu + 8HNO3 (loãng) → 3Cu(NO3)2 + 2NO↑ + 4H2O
FeO + H2SO4 (loãng) → FeSO4 + H2O
FeCl3 + 3AgNO3 → Fe(NO3)3 + 3AgCl↓
9Fe(NO3)2 + 12HCl → 5Fe(NO3)3 + 4FeCl3 + 3NO↑ + 6H2O
2NaCl → 2Na + Cl2↑ (điện phân nóng chảy)
Na2O + H2SO4 → Na2SO4 + H2O
Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + CO2↑ + H2O
Zn + 2NaOH + 2H2O → Na2[Zn(OH)4] + H2↑
3AgNO3 (dư) + FeCl2 → Fe(NO3)3 + 2AgCl↓ + Ag↓
CuO + CO2 → CuCO3: phản ứng có xảy ra không?
Na2CO3 + H2O ⇄ NaHCO3 + NaOH
4NaOH → 4Na + O2↑ + 2H2O (điện phân nóng chảy)

Phi kim và hợp chất của phi kim

Gồm các phản ứng của nitơ, amoniac, photpho, lưu huỳnh, H₂S, SO₂, cacbon, silic và nhóm halogen. Hãy chú ý vai trò kép của SO₂ (vừa khử vừa oxi hóa) và tính khử mạnh của H₂S.

2NH3 + 3CuO → 3Cu + N2↑ + 3H2O
P + 5HNO3 (đặc) → H3PO4 + 5NO2↑ + H2O
4NO2 + O2 + 2H2O → 4HNO3
2NH3 + H2SO4 → (NH4)2SO4
NH4Cl + AgNO3 → NH4NO3 + AgCl↓
6P + 5KClO3 → 5KCl + 3P2O5
4NH3 + 5O2 → 4NO + 6H2O
NH3 + H2O ⇄ NH4OH
P2O5 + 6KOH → 2K3PO4 + 3H2O
HClO + KOH → KClO + H2O
3NH3 + H3PO4 → (NH4)3PO4
NH4HCO3 → NH3↑ + CO2↑ + H2O
2P + 5H2SO4 (đặc) → 2H3PO4 + 5SO2↑ + 2H2O
CO2 + 2NaOH → Na2CO3 + H2O
5SO2 + 2KMnO4 + 2H2O → 2MnSO4 + K2SO4 + 2H2SO4
AgNO3 + HCl → AgCl↓ + HNO3
NH4NO2 → N2↑ + 2H2O
H2S + Pb(NO3)2 → PbS↓ + 2HNO3
SO2 + 2H2S → 3S↓ + 2H2O
2SO2 + O2 ⇄ 2SO3 (V2O5, t°)
C + 2H2SO4 (đặc) → CO2↑ + 2SO2↑ + 2H2O
NH4Cl → NH3↑ + HCl↑
C + CO2 → 2CO
NH3 + HCl → NH4Cl
2KMnO4 + 16HCl → 2KCl + 2MnCl2 + 5Cl2↑ + 8H2O
H2S + 4Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 8HCl
SO2 + Br2 + 2H2O → 2HBr + H2SO4
2NH4NO3 + Ba(OH)2 → Ba(NO3)2 + 2NH3↑ + 2H2O
C + 4HNO3 (đặc) → CO2↑ + 4NO2↑ + 2H2O
2KMnO4 → K2MnO4 + MnO2 + O2↑
NaCl + H2SO4 (đặc) → NaHSO4 + HCl↑
MnO2 + 4HCl (đặc) → MnCl2 + Cl2↑ + 2H2O
H2S + 2NaOH → Na2S + 2H2O
SO3 + H2O → H2SO4
Cl2 + 2NaBr → 2NaCl + Br2
H2 + S → H2S
SO2 + Cl2 + 2H2O → 2HCl + H2SO4
S + O2 → SO2
S + 2H2SO4 (đặc) → 3SO2↑ + 2H2O
H2S + 4Br2 + 4H2O → H2SO4 + 8HBr
KClO3 + 6HCl → KCl + 3Cl2↑ + 3H2O
H3PO4 + 3NaOH → Na3PO4 + 3H2O
2Cl2 + 2Ca(OH)2 → Ca(OCl)2 + CaCl2 + 2H2O
Cl2 + H2O ⇄ HCl + HClO
CO2 + H2O ⇄ H2CO3
Cl2 + 2KOH → KCl + KClO + H2O
N2O5 + H2O → 2HNO3
NaClO + 2HCl → NaCl + Cl2↑ + H2O
NaHSO3 + NaOH → Na2SO3 + H2O
SiO2 + 4HF → SiF4↑ + 2H2O
SiO2 + Na2CO3 → Na2SiO3 + CO2↑ (nung chảy)
S + 6HNO3 (đặc) → H2SO4 + 6NO2↑ + 2H2O
Phản ứng của SO2 với NaH
2SO2 + O2 + 2H2O → 2H2SO4
3H2S + 2KMnO4 → 3S↓ + 2MnO2 + 2KOH + 2H2O
H2S + H2SO4 (đặc) → S↓ + SO2↑ + 2H2O
2H2S + 3O2 → 2SO2 + 2H2O
H2S + NaOH → NaHS + H2O
3H2S + 2HNO3 → 3S↓ + 2NO↑ + 4H2O
2H2O2 → 2H2O + O2↑
P2O5 + 3H2O → 2H3PO4
2P + 3Cl2 → 2PCl3
2NaClO + CO2 + H2O → Na2CO3 + 2HClO
2F2 + 2H2O → 4HF + O2
Br2 + H2O ⇄ HBr + HBrO
N2 + 3H2 ⇄ 2NH3 (Fe, t°, p)
N2 + O2 ⇄ 2NO (tia lửa điện)
2NO + O2 → 2NO2
8NH3 + 3Cl2 → N2 + 6NH4Cl
NH4NO3 → N2O↑ + 2H2O
NH4NO2 → N2↑ + 2H2O (điều chế N2 trong phòng thí nghiệm)
2KClO3 + 3C → 2KCl + 3CO2↑
HClO + KOH → KClO + H2O (bài 2)
HCl + NaHSO4: phản ứng có xảy ra không?
H2O2 với MnO2: 2H2O2 → 2H2O + O2↑ (MnO2 xúc tác)
H2 + Cl2 → 2HCl
Br2 + H2S → S↓ + 2HBr
P2O5 + 3Ca(OH)2 → Ca3(PO4)2↓ + 3H2O

Phản ứng hóa học hữu cơ

Phản ứng hữu cơ được sắp theo trình tự gặp trong mục lục: hiđrocacbon (ankan, anken, ankin, aren), dẫn xuất halogen, ancol, phenol, anđehit, axit cacboxylic, este, amin, amino axit và cacbohiđrat, cùng một số phản ứng trùng hợp tạo polime.

C6H5NH2 + 3Br2 → C6H2Br3NH2↓ + 3HBr
H2NCH2COOH + HCl → ClH3NCH2COOH
C6H5OH + 3Br2 → C6H2Br3OH↓ + 3HBr
HCHO + 4AgNO3 + 6NH3 + 2H2O → 4Ag↓ + 4NH4NO3 + (NH4)2CO3
C6H5CH=CH2 + Br2 → C6H5CHBrCH2Br
H2NCH2COOH + NaOH → H2NCH2COONa + H2O
C2H5OH → C2H4 + H2O (H2SO4 đặc, 170 °C)
nCH2=CHCl → (–CH2–CHCl–)n (trùng hợp PVC)
CH3OH + CO → CH3COOH
C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2↑ (lên men rượu)
2C + H2 → C2H2 (hồ quang điện)
2C3H5(OH)3 + Cu(OH)2 → [C3H5(OH)2O]2Cu + 2H2O
2CH4 → C2H2 + 3H2 (1500 °C, làm lạnh nhanh)
CH4 + O2 → HCHO + H2O (xúc tác, t°)
C6H5ONa + HCl → C6H5OH + NaCl
C2H5OH + CuO → CH3CHO + Cu + H2O
C2H5OH + 3O2 → 2CO2 + 3H2O
3C2H2 → C6H6 (C hoạt tính, 600 °C)
2CH3CHO + O2 → 2CH3COOH
CH3COONa + NaOH → CH4↑ + Na2CO3 (CaO, t°)
C2H4 + H2O → C2H5OH (H+, t°)
C2H2 + H2O → CH3CHO (HgSO4, 80 °C)
CH3COOH + C2H5OH ⇄ CH3COOC2H5 + H2O
C6H5CH3 + 2KMnO4 → C6H5COOK + KOH + 2MnO2 + H2O
C6H5CH3 + Br2 → C6H5CH2Br + HBr (ánh sáng)
2CH≡CH → CH2=CH–C≡CH (đime hóa)
C2H2 + H2 → C2H4 (Pd/PbCO3)
nCH2=CH–CH=CH2 → (–CH2–CH=CH–CH2–)n (cao su buna)
3C6H5CH=CH2 + 10KMnO4 → 3C6H5COOK + 3K2CO3 + 10MnO2 + KOH + 4H2O
Al4C3 + 12H2O → 3CH4↑ + 4Al(OH)3↓
C2H5OH + O2 → CH3COOH + H2O (lên men giấm)
2CH3COOH + 2Na → 2CH3COONa + H2↑
2C2H4 + O2 → 2CH3CHO (PdCl2, CuCl2)
CH3CHO + 2AgNO3 + 3NH3 + H2O → CH3COONH4 + 2NH4NO3 + 2Ag↓
2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2↑
HCOOH + 2AgNO3 + 4NH3 + H2O → (NH4)2CO3 + 2Ag↓ + 2NH4NO3
nCH2=CH2 → (–CH2–CH2–)n (trùng hợp etilen)
C2H2 + 2Br2 → C2H2Br4
C2H4 + H2 → C2H6 (Ni, t°)
C4H4 + H2 → C4H6 (Pd/PbCO3)
C2H6 + Cl2 → C2H5Cl + HCl (ánh sáng)
C2H5Cl + NaOH → C2H5OH + NaCl
3C2H4 + 2KMnO4 + 4H2O → 3C2H4(OH)2 + 2MnO2↓ + 2KOH
C2H6 → C2H4 + H2 (xúc tác, t°)
C2H4 + HCl → C2H5Cl
C2H2 + 2H2 → C2H6 (Ni, t°)
C6H5OH + 3HNO3 → C6H2(NO2)3OH↓ + 3H2O
C2H4 + Br2 → C2H4Br2
C2H2 + 2AgNO3 + 2NH3 → C2Ag2↓ + 2NH4NO3
CaC2 + 2H2O → C2H2↑ + Ca(OH)2
C4H10 → CH4 + C3H6 (cracking)
2CH3COOH + CuO → (CH3COO)2Cu + H2O
C6H6 + Br2 → C6H5Br + HBr (bột Fe, t°)
2CH3COOH + Na2CO3 → 2CH3COONa + H2O + CO2↑
CH3COOC2H5 + H2O ⇄ CH3COOH + C2H5OH
C6H6 + Cl2 → C6H5Cl + HCl (bột Fe, t°)
C4H4 + 3H2 → C4H10 (Ni, t°)
C3H6 + Br2 → C3H6Br2
CH3COOH + NaHCO3 → CH3COONa + H2O + CO2↑
C2H2 + HCl → C2H3Cl (HgCl2, t°)
2CH3COOH + CaCO3 → (CH3COO)2Ca + CO2↑ + H2O
C2Ag2 + 2HCl → C2H2↑ + 2AgCl↓
CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O
C3H4 + AgNO3 + NH3 → C3H3Ag↓ + NH4NO3
H2NC3H5(COOH)2 + 2NaOH → H2NC3H5(COONa)2 + 2H2O
2C6H5OH + 2Na → 2C6H5ONa + H2↑
CH4 + Cl2 → CH3Cl + HCl (ánh sáng)
3C2H2 + 8KMnO4 + 4H2O → 3(COOH)2 + 8MnO2 + 8KOH
HCOOH + Br2 → 2HBr + CO2↑
2CH3OH + O2 → 2HCHO + 2H2O (Cu, t°)
C6H6 + 3H2 → C6H12 (Ni, t°)
C6H6 + HNO3 → C6H5NO2 + H2O (H2SO4 đặc)
C6H6 + C2H4 → C6H5C2H5 (xúc tác, t°)
Al4C3 + 12HCl → 4AlCl3 + 3CH4↑
CH3COONa + HCl → CH3COOH + NaCl
C12H22O11 + H2O → C6H12O6 + C6H12O6 (thủy phân saccarozơ)
2C12H22O11 + Cu(OH)2 → (C12H21O11)2Cu + 2H2O
Khử CH3COOH bằng LiAlH4 thành C2H5OH
CH3CHO + H2 → C2H5OH (Ni, t°)
C2H5OH + HBr → C2H5Br + H2O
C2H5ONa + HCl → C2H5OH + NaCl
C6H5Br + 2NaOH → C6H5ONa + NaBr + H2O (t°, p cao)
C6H5ONa + CO2 + H2O → C6H5OH + NaHCO3
C6H5NH3Cl + NaOH → C6H5NH2 + NaCl + H2O

Phương trình điện li

Quy tắc chung: chất điện li mạnh (axit mạnh, bazơ mạnh, hầu hết muối) viết mũi tên một chiều; chất điện li yếu (axit yếu, bazơ yếu, hiđroxit lưỡng tính) viết mũi tên thuận nghịch; axit nhiều nấc điện li theo từng nấc.

Phương trình điện li NaHSO4
Phương trình điện li NaHCO3
Phương trình điện li NH3
Phương trình điện li CH3COOH
Phương trình điện li HClO
Phương trình điện li NaHSO4 (bài 2)
Phương trình điện li Al(OH)3
Phương trình điện li NH4Cl
Phương trình điện li Al2(SO4)3
Phương trình điện li H3PO4
Phương trình điện li HNO3
Phương trình điện li NH4NO3
Phương trình điện li Pb(OH)2
Phương trình điện li H2SO4
Phương trình điện li H2S
Phương trình điện li HClO4
Phương trình điện li CuSO4
Phương trình điện li KOH
Phương trình điện li HF
Phương trình điện li HBr
Phương trình điện li LiOH
Phương trình điện li NaNO3
Phương trình điện li CH3COONa
Phương trình điện li BaCl2
Phương trình điện li NaCl
Phương trình điện li NaClO3
Phương trình điện li Fe2(SO4)3
Phương trình điện li Mg(OH)2
Phương trình điện li K2S
Phương trình điện li Zn(OH)2
Phương trình điện li Ba(OH)2
Phương trình điện li Ca(OH)2
Phương trình điện li NaHSO3
Phương trình điện li Ca(NO3)2
Phương trình điện li KHCO3
Phương trình điện li NaH2PO4
Phương trình điện li HBrO
Phương trình điện li Na2SO4
Phương trình điện li Fe(NO3)3
Phương trình điện li Na2S
Phương trình điện li NaHS
Phương trình điện li FeCl3
Phương trình điện li NaOH
Phương trình điện li Na3PO4
Phương trình điện li K3PO4
Phương trình điện li K2SO4
Phương trình điện li Na2CO3
Phương trình điện li Sn(OH)2
Phương trình điện li AgNO3
Phương trình điện li K2CO3
Phương trình điện li KHSO3
Phương trình điện li Na2HPO3
Phương trình điện li HCl
Phương trình điện li H2SO3
Phương trình điện li H2CO3
Phương trình điện li HNO2
Phương trình điện li K2Cr2O7
Phương trình điện li KMnO4
Phương trình điện li NH4OH
Phương trình điện li NaClO
Phương trình điện li K2SiO3

Phương trình ion rút gọn

Phương trình ion rút gọn chỉ giữ lại những ion thực sự tham gia phản ứng, tức là những ion tạo ra kết tủa, chất khí hoặc chất điện li yếu. Nếu sau khi rút gọn không còn ion nào phản ứng thì phản ứng không xảy ra.

Phương trình ion rút gọn Fe2(SO4)3 + NaOH
Phương trình ion rút gọn NaHCO3 + NaOH
Phương trình phân tử và ion rút gọn BaCl2 + H2SO4
Phương trình ion rút gọn (NH4)2SO4 + Ba(OH)2
Phương trình ion rút gọn NaHCO3 + HCl
Phương trình ion rút gọn FeS + HCl
Phương trình ion rút gọn NH4Cl + NaOH
Phương trình ion rút gọn NaF + HCl
Phương trình ion rút gọn Fe2(SO4)3 + KOH
Phương trình ion rút gọn Na2SO3 + HCl
Phương trình ion rút gọn Pb(OH)2 + HNO3
Phương trình ion rút gọn CuSO4 + Na2S
Phương trình ion rút gọn MgCl2 + KNO3

Câu hỏi vận dụng về vật liệu polymer

Vì sao không nên dùng xà phòng có độ kiềm cao để giặt đồ nylon, len, tơ tằm?
Điểm giống và khác nhau giữa chất dẻo, tơ, cao su và keo dán
Vật liệu nào được chế tạo từ polymer trùng ngưng?
Keo dán là gì? Vì sao keo dán epoxy được dùng phổ biến?

Cách cân bằng phản ứng oxi hóa – khử bằng thăng bằng electron

Phần lớn các phương trình “khó” trong mục lục là phản ứng oxi hóa – khử với HNO₃, H₂SO₄ đặc hoặc KMnO₄. Phương pháp thăng bằng electron giúp cân bằng các phản ứng này một cách có hệ thống, không phải đoán hệ số.

Xác định số oxi hóa của các nguyên tố có số oxi hóa thay đổi. Ví dụ Cu + HNO₃ (loãng): Cu⁰ → Cu⁺², N⁺⁵ → N⁺² (trong NO).
Viết quá trình nhường – nhận electron: Cu⁰ → Cu⁺² + 2e; N⁺⁵ + 3e → N⁺².
Tìm hệ số sao cho số e nhường = số e nhận: bội chung nhỏ nhất của 2 và 3 là 6, nên nhân quá trình của Cu với 3, của N với 2.
Đặt hệ số và cân bằng phần còn lại: 3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO↑ + 4H₂O. Trong 8 phân tử HNO₃, chỉ 2 phân tử đóng vai trò chất oxi hóa, 6 phân tử còn lại là môi trường tạo muối.
Kiểm tra bằng cách đếm nguyên tử O ở hai vế: vế trái 24, vế phải 18 + 2 + 4 = 24.

Sơ đồ sản phẩm khử của HNO3 trong các phương trình hóa học oxi hóa khử — Hình 2. Các sản phẩm khử của HNO₃ và số electron N nhận được tính cho một phân tử sản phẩm.

Mẹo nhớ sản phẩm khử của HNO₃: axit càng đặc thì N bị khử càng ít (dừng ở NO₂); kim loại càng mạnh và axit càng loãng thì N bị khử càng sâu (N₂O, N₂, thậm chí NH₄NO₃). Khi đề không cho khí thoát ra nhưng khối lượng muối lớn hơn tính toán, hãy nghĩ ngay đến NH₄NO₃.

Những lỗi sai thường gặp khi viết phương trình

Cho Fe tác dụng với HCl tạo FeCl₃: sai. Axit HCl, H₂SO₄ loãng chỉ đưa Fe lên Fe²⁺: Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑. Chỉ Cl₂, HNO₃, H₂SO₄ đặc nóng mới đưa Fe lên Fe³⁺.
Cho Al, Fe tác dụng với HNO₃ đặc, nguội: không xảy ra vì kim loại bị thụ động hóa. Đây là bẫy kinh điển trong câu hỏi “kim loại nào tan được”.
Quên điều kiện của phản ứng este hóa: phản ứng giữa axit cacboxylic và ancol là thuận nghịch, cần H₂SO₄ đặc làm xúc tác và đun nóng.
Viết phản ứng trao đổi không có dấu hiệu: MgCl₂ + KNO₃ không xảy ra vì sản phẩm không có kết tủa, khí hay chất điện li yếu.
Cho Cu tác dụng với dung dịch muối Fe³⁺ tạo Fe: sai. Phản ứng đúng là Cu + 2FeCl₃ → CuCl₂ + 2FeCl₂, Fe³⁺ chỉ bị khử về Fe²⁺.

Bài tập luyện tập có đáp án

Bài 1. Cân bằng phương trình: Mg + HNO₃ → Mg(NO₃)₂ + N₂↑ + H₂O.

Đáp án: Mg⁰ → Mg⁺² + 2e (nhân 5); 2N⁺⁵ + 10e → N₂⁰ (nhân 1). Phương trình: 5Mg + 12HNO₃ → 5Mg(NO₃)₂ + N₂↑ + 6H₂O.

Bài 2. Hòa tan hết 5,6 gam Fe trong dung dịch HNO₃ loãng, dư, thu được V lít khí NO (sản phẩm khử duy nhất, đkc). Tính V.

Đáp án: n_Fe = 5,6 : 56 = 0,1 mol. Phương trình Fe + 4HNO₃ → Fe(NO₃)₃ + NO↑ + 2H₂O cho n_NO = n_Fe = 0,1 mol. Vậy V = 0,1 × 24,79 = 2,479 lít. Lưu ý: vì HNO₃ dư nên sắt lên hết Fe³⁺.

Bài 3. Dẫn 2,479 lít CO₂ (đkc) vào 150 mL dung dịch NaOH 1M. Tính số mol mỗi muối thu được.

Đáp án: n_CO2 = 0,1 mol; n_NaOH = 0,15 mol; tỉ lệ T = 0,15 : 0,1 = 1,5 nằm giữa 1 và 2 nên tạo hai muối. Gọi x, y là số mol Na₂CO₃ và NaHCO₃: bảo toàn C cho x + y = 0,1; bảo toàn Na cho 2x + y = 0,15. Giải ra x = 0,05 mol, y = 0,05 mol.

Câu hỏi thường gặp

Có bao nhiêu phương trình hóa học cần nhớ cho kì thi tốt nghiệp THPT?

Không cần thuộc lòng hàng nghìn phương trình. Các em chỉ cần nắm chắc tính chất hóa học của từng loại chất (kim loại, oxit, axit, bazơ, muối, các nhóm chức hữu cơ) và cách cân bằng oxi hóa – khử; khi đó phần lớn phương trình trong mục lục có thể tự viết được.

Làm sao biết một phản ứng trao đổi trong dung dịch có xảy ra hay không?

Phản ứng trao đổi ion chỉ xảy ra khi sản phẩm có ít nhất một chất kết tủa, chất khí hoặc chất điện li yếu (như H2O, CH3COOH). Hãy viết phương trình ion rút gọn: nếu không còn ion nào phản ứng thì phản ứng không xảy ra.

Vì sao cùng là Fe tác dụng với HNO3 nhưng sản phẩm khí lại khác nhau?

Sản phẩm khử của HNO3 phụ thuộc nồng độ axit, nhiệt độ và độ mạnh của kim loại. HNO3 đặc, nóng thường tạo NO2; HNO3 loãng thường tạo NO; với HNO3 đặc, nguội thì Fe bị thụ động hóa và không phản ứng.

Thể tích khí trong bài tập hóa chương trình mới tính theo 22,4 hay 24,79?

Theo chương trình GDPT 2018, thể tích khí thường cho ở điều kiện chuẩn (25 °C, 1 bar), khi đó 1 mol khí chiếm 24,79 lít. Nếu đề ghi rõ điều kiện tiêu chuẩn cũ (0 °C, 1 atm) thì mới dùng 22,4 lít.