Trả lời nhanh
Bài 75 dạy cách tìm tỉ số phần trăm của hai số a và b: lấy a chia cho b, nhân thương với 100 rồi viết thêm kí hiệu %. Đáp số các bài: Bài 1 lần lượt là 37%, 23,24%, 128,2%. Bài 2 là 20%, 500%, 37%. Bài 3 là 94,44%, 364,70%, 66,66%. Bài 4: số học sinh thích tập bơi chiếm 75% số học sinh lớp 5B.
Kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
Tỉ số phần trăm của a và b cho biết a bằng bao nhiêu phần trăm của b. Hiểu đơn giản: nếu coi b là 100 phần bằng nhau thì a chiếm bao nhiêu phần như thế.
Quy tắc tìm tỉ số phần trăm của hai số a và b:
- Tìm thương a : b (thường viết dưới dạng số thập phân).
- Nhân thương đó với 100, rồi viết thêm kí hiệu % vào bên phải kết quả.
Viết gọn: a : b × 100%. Ví dụ: 3 và 4 có 3 : 4 = 0,75 = 75%.
Mẹo đổi số thập phân sang tỉ số phần trăm: nhân với 100 nghĩa là dời dấu phẩy sang phải hai chữ số. Chẳng hạn 0,08 = 8%, 0,5 = 50%, 2,3 = 230%.
| Số thập phân | Dời dấu phẩy sang phải 2 chữ số | Tỉ số phần trăm |
|---|---|---|
| 0,6 | 60 | 60% |
| 0,045 | 4,5 | 4,5% |
| 1,2 | 120 | 120% |
| 3 | 300 | 300% |
Giải Vở bài tập Toán lớp 5 Tập 1 trang 91 Bài 1
Đề bài: Viết thành tỉ số phần trăm (theo mẫu). Mẫu: 1,5127 = 151,27%.
a) 0,37 = …; b) 0,2324 = …; c) 1,282 = …
Cách làm: Nhìn mẫu, ta thấy chỉ cần dời dấu phẩy sang phải hai chữ số (tức là nhân với 100) rồi thêm kí hiệu %.
Lời giải:
- a) 0,37 = 37%
- b) 0,2324 = 23,24%
- c) 1,282 = 128,2%
Lưu ý: Ở câu c, số lớn hơn 1 nên tỉ số phần trăm lớn hơn 100%. Đó là kết quả đúng, các em không cần nghi ngờ.
Xem lời giải riêng: Bài 1 trang 91: Viết thành tỉ số phần trăm.
Giải Vở bài tập Toán lớp 5 Tập 1 trang 91 Bài 2
Đề bài: Tính tỉ số phần trăm của hai số: a) 8 và 40; b) 40 và 8; c) 9,25 và 25.
Lời giải:
- a) 8 : 40 = 0,2 = 20%
- b) 40 : 8 = 5 = 500%
- c) 9,25 : 25 = 0,37 = 37%
Vì sao câu a và câu b khác nhau? “Tỉ số phần trăm của 8 và 40” nghĩa là 8 bằng bao nhiêu phần trăm của 40, nên lấy 8 chia cho 40. Đổi thứ tự thành “40 và 8” thì lấy 40 chia cho 8. Số đứng trước là số bị chia, số đứng sau là số chia, đổi thứ tự là kết quả thay đổi hoàn toàn.
Chú ý câu c: Có bản in để phép tính gợi ý nhầm là “9,25 : 5”. Đề hỏi tỉ số của 9,25 và 25 nên phải chia cho 25 mới đúng.
Xem lời giải riêng: Bài 2 trang 91: Tính tỉ số phần trăm của hai số.
Giải Vở bài tập Toán lớp 5 Tập 1 trang 91 Bài 3
Đề bài: Tính tỉ số phần trăm của hai số (theo mẫu). Mẫu: 19 : 30 = 0,6333… = 63,33%.
a) 17 và 18; b) 62 và 17; c) 16 và 24.
Đọc mẫu thế nào? Phép chia không hết, nên ta chỉ lấy thương đến bốn chữ số ở phần thập phân. Khi đó tỉ số phần trăm có hai chữ số ở phần thập phân.
Lời giải:
- a) 17 : 18 = 0,9444… = 94,44%
- b) 62 : 17 = 3,6470… = 364,70% (có thể viết gọn 364,7%)
- c) 16 : 24 = 0,6666… = 66,66%
Kiểm tra câu b bằng phép chia: 62 : 17 được 3, dư 11. Hạ 0 được 110 : 17 = 6, dư 8. Tiếp tục 80 : 17 = 4, dư 12. Rồi 120 : 17 = 7, dư 1. Cuối cùng 10 : 17 = 0, dư 10. Vậy thương là 3,6470…, nhân 100 được 364,70%.
Ghi chú câu c: Vở bài tập làm theo mẫu, lấy đúng bốn chữ số thập phân của thương, nên ghi 66,66%. Nếu thầy cô yêu cầu làm tròn thì kết quả là 66,67%. Các em làm theo đúng yêu cầu của đề.
Xem lời giải riêng: Bài 3 trang 91: Tính tỉ số phần trăm theo mẫu.
Giải Vở bài tập Toán lớp 5 Tập 1 trang 92 Bài 4
Đề bài: Lớp 5B có 32 học sinh, trong đó có 24 học sinh thích tập bơi. Hỏi số học sinh thích tập bơi chiếm bao nhiêu phần trăm số học sinh của lớp 5B?
Phân tích: Bài hỏi “số học sinh thích tập bơi chiếm bao nhiêu phần trăm số học sinh cả lớp”. Vậy cả lớp (32) được coi là 100%, ta tính 24 bằng bao nhiêu phần trăm của 32.
Bài giải
Tỉ số phần trăm của số học sinh thích tập bơi và số học sinh lớp 5B là:
24 : 32 = 0,75 = 75%
Đáp số: 75%.
Kiểm tra nhanh: Chia 32 học sinh thành 4 nhóm, mỗi nhóm 8 em. 24 học sinh là 3 nhóm, tức là 3/4 cả lớp, mà 3/4 = 75%. Hai cách cho cùng một kết quả nên đáp số đúng.
Xem lời giải riêng: Bài 4 trang 92: Lớp 5B có 32 học sinh.
Những lỗi sai học sinh hay mắc ở Bài 75
- Chia ngược thứ tự: Tỉ số của a và b là a : b, không phải b : a. Ở Bài 4, nếu lấy 32 : 24 thì ra khoảng 133,33%, sai hoàn toàn với ý nghĩa đề bài.
- Quên nhân 100: Viết 24 : 32 = 0,75% là sai. Phải viết 0,75 = 75%.
- Dời dấu phẩy sai số chữ số: 0,2324 dời sang phải hai chữ số được 23,24, không phải 2,324 hay 232,4.
- Thiếu kí hiệu %: Ghi đáp số “75” mà không có % là chưa đủ.
- Không xác định được đâu là 100%: Đọc kĩ cụm “so với …” hoặc “chiếm bao nhiêu phần trăm của …”. Đại lượng đứng sau cụm này là số chia, ứng với 100%.
Mở rộng: tìm phần còn lại theo phần trăm
Ở dạng toán có hai nhóm, khi coi cả tổng là 100% thì phần trăm của nhóm còn lại bằng 100% trừ đi phần trăm của nhóm đã biết. Áp dụng vào lớp 5B: số học sinh không thích tập bơi chiếm 100% − 75% = 25% số học sinh cả lớp.
Kiểm tra lại: lớp có 32 − 24 = 8 học sinh không thích tập bơi, và 8 : 32 = 0,25 = 25%. Hai cách cho cùng kết quả.
Bài luyện tập tự kiểm tra (có đáp án)
Bài 1. Tính tỉ số phần trăm của: a) 45 và 60; b) 5 và 3 (lấy thương đến bốn chữ số thập phân).
Bài 2. Một khay có 50 quả trứng, trong đó có 7 quả bị vỡ. Hỏi số trứng bị vỡ chiếm bao nhiêu phần trăm số trứng trong khay?
Bài 3. Đội văn nghệ có 40 bạn, trong đó có 18 bạn nam. Hỏi số bạn nữ chiếm bao nhiêu phần trăm số bạn của cả đội?
Đáp án:
- Bài 1: a) 45 : 60 = 0,75 = 75%; b) 5 : 3 = 1,6666… = 166,66%.
- Bài 2: 7 : 50 = 0,14 = 14%. Đáp số: 14%.
- Bài 3: Số bạn nữ là 40 − 18 = 22 (bạn). Tỉ số phần trăm là 22 : 40 = 0,55 = 55%. Đáp số: 55%. (Cách khác: số bạn nam chiếm 18 : 40 = 45%, nên số bạn nữ chiếm 100% − 45% = 55%.)
Học tiếp các bài sau trong Vở bài tập Toán 5
- Bài 76: Luyện tập (trang 92, 93)
- Bài 77: Giải toán về tỉ số phần trăm (tiếp theo) (trang 94)
- Bài 78: Luyện tập (trang 95, 96)
- Bài 79: Giải toán về tỉ số phần trăm (tiếp theo) (trang 96, 97)
- Bài 80: Luyện tập (trang 98, 99)
Muốn ôn kĩ hơn, các em đọc lý thuyết tìm tỉ số phần trăm của hai số, rồi làm thêm 12 câu trắc nghiệm tìm tỉ số phần trăm của hai số. Bài tương ứng trong sách giáo khoa có tại Toán lớp 5 trang 75: Giải toán về tỉ số phần trăm.
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Vở bài tập Toán lớp 5 Tập 1 trang 89 Bài 73: Luyện tập chung.
Câu hỏi thường gặp
Muốn tìm tỉ số phần trăm của hai số ta làm thế nào?
Lấy số thứ nhất chia cho số thứ hai, nhân thương với 100 rồi viết thêm kí hiệu % vào bên phải. Viết gọn là a : b × 100%. Ví dụ 24 : 32 = 0,75 = 75%.
Bài 4 trang 92 Vở bài tập Toán 5 có đáp số là bao nhiêu?
Số học sinh thích tập bơi chiếm 24 : 32 = 0,75 = 75% số học sinh lớp 5B.
Vì sao 40 và 8 lại có tỉ số phần trăm là 500%?
Vì 40 : 8 = 5, nhân với 100 được 500%. Số thứ nhất lớn hơn số thứ hai thì tỉ số phần trăm lớn hơn 100%, đây là kết quả hoàn toàn đúng.
Khi phép chia không hết, tỉ số phần trăm lấy mấy chữ số thập phân?
Theo mẫu trong Vở bài tập, thương lấy đến bốn chữ số ở phần thập phân, nên tỉ số phần trăm có hai chữ số thập phân. Ví dụ 19 : 30 = 0,6333… = 63,33%.