Trả lời nhanh
Đáp số Bài 73 Luyện tập chung (VBT Toán 5 Tập 1, trang 89): Bài 1: 216,72 : 4,20 = 51,6; 3150 : 2,5 = 1260; 693 : 42 = 16,5; 77,04 : 21,4 = 3,6. Bài 2: a) 0,32; b) 3,29. Bài 3: Hương phải bước 350 bước. Bài 4: a) 2; b) 8, làm được theo cả hai cách. Lời giải từng bước có ở phía dưới.
Bài 73 là tiết ôn lại toàn bộ các kiểu chia có số thập phân: chia số thập phân cho số thập phân, chia số tự nhiên cho số thập phân và chia số tự nhiên cho số tự nhiên mà thương là số thập phân. Thầy cô giải lần lượt từng bài, mỗi bài đều nói rõ vì sao làm như vậy để các em tự làm được những bài tương tự.
Kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
- Chia cho một số thập phân: đếm xem phần thập phân của số chia có bao nhiêu chữ số, rồi dời dấu phẩy ở cả số bị chia và số chia sang phải đúng bấy nhiêu chữ số (thiếu thì thêm chữ số 0). Sau đó bỏ dấu phẩy ở số chia và chia như chia cho số tự nhiên.
- Chia số tự nhiên mà còn dư: viết dấu phẩy vào bên phải thương, thêm chữ số 0 vào bên phải số dư rồi chia tiếp.
- Thứ tự thực hiện phép tính: trong ngoặc trước; nhân, chia trước, cộng, trừ sau; nếu chỉ có nhân chia (hoặc chỉ cộng trừ) thì làm từ trái sang phải.
- Tính chất chia một tổng (hiệu) cho một số: (a + b) : c = a : c + b : c và (a − b) : c = a : c − b : c.
Bài 1 (trang 89): Đặt tính rồi tính
Đề bài: 216,72 : 4,20; 3150 : 2,5; 693 : 42; 77,04 : 21,4. Xem riêng bài này tại Bài 1 trang 89: Đặt tính rồi tính.
a) 216,72 : 4,20 = 51,6
Số chia 4,20 có hai chữ số ở phần thập phân, nên ta dời dấu phẩy của cả hai số sang phải hai chữ số: 216,72 : 4,20 = 21672 : 420.
- Lấy 2167 chia 420 được 5; 5 × 420 = 2100; 2167 − 2100 = 67.
- Hạ 2 được 672; 672 chia 420 được 1; 672 − 420 = 252.
- Đã hết chữ số của số bị chia nhưng còn dư 252: viết dấu phẩy vào thương, thêm 0 được 2520; 2520 chia 420 được 6, dư 0.
Mẹo: 4,20 = 4,2 nên cũng có thể làm 216,72 : 4,2 = 2167,2 : 42 = 51,6. Kết quả vẫn vậy, mà số chia lại nhỏ hơn, tính đỡ vất vả.
b) 3150 : 2,5 = 1260
Số chia 2,5 có một chữ số ở phần thập phân. Số bị chia 3150 là số tự nhiên nên ta thêm một chữ số 0 vào bên phải: 3150 : 2,5 = 31500 : 25.
- 31 : 25 = 1, dư 6; hạ 5 được 65 : 25 = 2, dư 15; hạ 0 được 150 : 25 = 6, dư 0; hạ tiếp 0 được 0 : 25 = 0.
- Thương là 1260.
Thử lại: 1260 × 2,5 = 3150. Đúng.
c) 693 : 42 = 16,5
- 69 : 42 = 1, dư 27; hạ 3 được 273 : 42 = 6, dư 21 (vì 6 × 42 = 252).
- Còn dư 21: viết dấu phẩy vào thương, thêm 0 được 210; 210 : 42 = 5, dư 0.
- Thương là 16,5.
d) 77,04 : 21,4 = 3,6
Dời dấu phẩy sang phải một chữ số ở cả hai số: 77,04 : 21,4 = 770,4 : 214.
- 770 : 214 = 3, dư 128 (vì 3 × 214 = 642).
- Hạ 4 thì đi qua dấu phẩy của số bị chia, nên viết dấu phẩy vào thương: 1284 : 214 = 6, dư 0.
- Thương là 3,6.
Bài 2 (trang 89): Tính
Bài này ôn thứ tự thực hiện phép tính trong biểu thức có số thập phân. Xem thêm: Bài 2 trang 89: Tính.
a) (51,24 − 8,2) : 26,9 : 5
Làm trong ngoặc trước, sau đó chia lần lượt từ trái sang phải:
(51,24 − 8,2) : 26,9 : 5 = 43,04 : 26,9 : 5 = 1,6 : 5 = 0,32
- 51,24 − 8,20 = 43,04 (viết 8,2 thành 8,20 để thẳng cột).
- 43,04 : 26,9 = 430,4 : 269 = 1,6.
- 1,6 : 5 = 0,32 (16 phần mười chia 5 không chia hết, thêm 0 thành 160 phần trăm, chia 5 được 32 phần trăm).
b) 263,24 : (31,16 + 34,65) − 0,71
263,24 : (31,16 + 34,65) − 0,71 = 263,24 : 65,81 − 0,71 = 4 − 0,71 = 3,29
Để ý: 65,81 × 4 = 263,24 nên phép chia ra đúng số tự nhiên 4. Lúc trừ, các em viết 4 thành 4,00 rồi trừ 0,71 cho khỏi lệch cột.
Lỗi sai thường gặp: ở câu a, một số bạn lấy 26,9 : 5 trước rồi mới lấy 43,04 chia cho kết quả đó. Làm vậy là sai, vì khi chỉ có phép chia thì phải làm từ trái sang phải.
Bài 3 (trang 89): Bài toán bước chân của Hương
Đề bài: Mỗi bước chân của Hương dài 0,4 m. Hỏi Hương phải bước bao nhiêu bước thì đi hết đoạn đường dài 140 m? Xem riêng: Bài 3 trang 89.
Phân tích: Đoạn đường 140 m được chia ra thành nhiều bước chân bằng nhau, mỗi bước 0,4 m. Muốn biết có bao nhiêu phần 0,4 m trong 140 m thì ta làm phép chia 140 : 0,4.
Bài giải
Số bước chân Hương phải bước để đi hết đoạn đường là:
140 : 0,4 = 350 (bước)
Đáp số: 350 bước.
Cách tính nhanh: 140 : 0,4 = 1400 : 4 = 350. Thử lại: 350 × 0,4 = 140 (m). Đúng.
Kiểm tra bằng “cảm giác”: mỗi bước chưa tới nửa mét thì số bước phải nhiều hơn 140 × 2 = 280. Ra 350 là hợp lí. Nếu em ra 56 (do lấy 140 × 0,4) thì chắc chắn đã nhầm phép tính.
Bài 4 (trang 89): Tính bằng hai cách
Bài này luyện tính chất chia một hiệu, một tổng cho một số. Xem thêm: Bài 4 trang 89: Tính bằng hai cách.
a) 0,96 : 0,12 − 0,72 : 0,12
| Cách 1: Tính từng thương rồi trừ | Cách 2: Gộp thành một hiệu chia cho một số |
|---|---|
| 0,96 : 0,12 − 0,72 : 0,12 = 8 − 6 = 2 |
0,96 : 0,12 − 0,72 : 0,12 = (0,96 − 0,72) : 0,12 = 0,24 : 0,12 = 2 |
Ở cách 2, hai phép chia có cùng số chia 0,12 nên ta gộp lại được, chỉ còn phải chia một lần. Mỗi khi thấy các số hạng có chung số chia, các em nên nghĩ ngay tới cách này.
b) (2,04 + 3,4) : 0,68
| Cách 1: Tính trong ngoặc trước | Cách 2: Chia từng số hạng cho 0,68 |
|---|---|
| (2,04 + 3,4) : 0,68 = 5,44 : 0,68 = 8 |
(2,04 + 3,4) : 0,68 = 2,04 : 0,68 + 3,4 : 0,68 = 3 + 5 = 8 |
Vì sao 2,04 : 0,68 = 3? Vì 0,68 × 3 = 2,04. Còn 3,4 : 0,68 = 340 : 68 = 5. Nếu làm cả hai cách mà ra cùng một đáp số thì em có thể yên tâm là mình làm đúng.
Mẹo nhớ và lỗi sai hay gặp trong bài chia số thập phân
- Đếm theo số chia: dời dấu phẩy bao nhiêu chữ số là tính theo số chia, không phải theo số bị chia.
- Thiếu chữ số thì thêm 0: 3150 : 2,5 phải thành 31500 : 25, đừng viết thành 3150 : 25.
- Nhớ viết dấu phẩy ở thương: khi bắt đầu hạ chữ số nằm sau dấu phẩy của số bị chia, hoặc khi thêm 0 vào số dư, thì phải viết dấu phẩy vào thương ngay.
- Luôn thử lại: lấy thương nhân với số chia, ra số bị chia là đúng. Làm như vậy chỉ mất khoảng mười giây mà tránh được rất nhiều lỗi.
Bài luyện tập thêm (có đáp án)
- Đặt tính rồi tính: 45,6 : 2,4.
Đáp án: 45,6 : 2,4 = 456 : 24 = 19. - Tính giá trị biểu thức: (8,4 − 2,64) : 3,2.
Đáp án: = 5,76 : 3,2 = 57,6 : 32 = 1,8. - Tính bằng hai cách: (12,5 + 7,5) : 0,25.
Đáp án: Cách 1: 20 : 0,25 = 80. Cách 2: 12,5 : 0,25 + 7,5 : 0,25 = 50 + 30 = 80. - Một sợi dây dài 18 m được cắt thành các đoạn, mỗi đoạn dài 0,75 m. Cắt được bao nhiêu đoạn?
Đáp án: 18 : 0,75 = 1800 : 75 = 24 (đoạn).
Bài tiếp theo trong Vở bài tập Toán 5 Tập 1
Sau tiết luyện tập chung này, các em bắt đầu học về tỉ số phần trăm:
- Bài 74: Tỉ số phần trăm (trang 90, 91)
- Bài 75: Giải toán về tỉ số phần trăm (trang 91, 92)
- Bài 76: Luyện tập (trang 92, 93)
- Bài 77: Giải toán về tỉ số phần trăm (tiếp theo) (trang 94)
- Bài 78: Luyện tập (trang 95, 96)
Muốn đối chiếu với tiết học tương ứng trong sách giáo khoa, các em xem Toán lớp 5 trang 73 Luyện tập chung.
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Vở bài tập Toán lớp 5 Tập 1 trang 101 Bài 82: Luyện tập chung.
Câu hỏi thường gặp
Bài 73 Luyện tập chung trong Vở bài tập Toán 5 Tập 1 ôn lại kiến thức gì?
Bài này ôn lại các phép chia có số thập phân: chia số thập phân cho số thập phân, chia số tự nhiên cho số thập phân, chia số tự nhiên mà thương là số thập phân. Ngoài ra còn ôn thứ tự thực hiện phép tính và tính chất chia một tổng, một hiệu cho một số.
Vì sao 3150 : 2,5 lại phải đổi thành 31500 : 25?
Số chia 2,5 có một chữ số ở phần thập phân, nên phải dời dấu phẩy của cả hai số sang phải một chữ số. 3150 là số tự nhiên, không có chữ số nào để dời qua, vì vậy ta thêm một chữ số 0 vào bên phải và được 31500 : 25 = 1260.
Hương phải bước bao nhiêu bước để đi hết 140 m?
Lấy 140 : 0,4 = 350, nên Hương phải bước 350 bước. Thử lại: 350 × 0,4 = 140 (m).
Khi nào thì dùng được cách gộp (a − b) : c?
Khi hai phép chia có cùng số chia, ví dụ 0,96 : 0,12 − 0,72 : 0,12. Lúc đó ta viết thành (0,96 − 0,72) : 0,12 = 0,24 : 0,12 = 2, chỉ phải chia một lần.