Trả lời nhanh
Sách Ngữ văn 10 Chân trời sáng tạo gồm 2 tập, mỗi bài học được tổ chức theo thể loại và chủ điểm, rèn đủ 4 kĩ năng: Đọc, Viết, Nói và nghe, kèm Thực hành tiếng Việt. Để soạn văn 10 hiệu quả, em nên đọc phần Tri thức Ngữ văn trước, trả lời câu hỏi theo đặc trưng thể loại và tự viết bằng lời của mình. Bên dưới là cách soạn từng phần, từng thể loại kèm ví dụ.
Sách Ngữ văn 10 Chân trời sáng tạo có gì?
Bộ sách được biên soạn theo chương trình GDPT 2018 và đang được nhiều trường sử dụng cho lớp 10. Học sinh dùng ba cuốn:
- Ngữ văn 10, tập một và Ngữ văn 10, tập hai: sách học chính.
- Chuyên đề học tập Ngữ văn 10: dành cho học sinh chọn học chuyên đề.
Khác với chương trình cũ học theo tác giả và giai đoạn văn học, sách mới xây dựng bài học theo thể loại văn bản. Mục tiêu không phải là học thuộc cảm nhận về từng tác phẩm, mà là có cách đọc để tự đọc được những văn bản cùng thể loại ngoài sách.
Cấu trúc một bài học trong Ngữ văn 10 Chân trời sáng tạo
Mỗi bài học thường đi theo trình tự sau. Nắm được trình tự này, em sẽ biết soạn phần nào trước, phần nào sau.
| Phần | Nội dung chính | Em cần chuẩn bị gì? |
|---|---|---|
| Yêu cầu cần đạt, giới thiệu bài học | Mục tiêu kiến thức, kĩ năng của bài | Đọc để biết bài học hướng tới điều gì |
| Tri thức Ngữ văn | Khái niệm về thể loại, thuật ngữ cần dùng | Ghi chép các khái niệm, đây là “chìa khoá” để trả lời câu hỏi đọc hiểu |
| Đọc | Các văn bản chính cùng thể loại, văn bản đọc kết nối chủ điểm, phần đọc mở rộng | Đọc kĩ văn bản, trả lời câu hỏi trước, trong và sau khi đọc |
| Thực hành tiếng Việt | Một hiện tượng tiếng Việt gắn với văn bản vừa học | Ôn lí thuyết, làm bài tập nhận diện và sửa lỗi |
| Viết | Một kiểu bài viết, có bài mẫu phân tích và quy trình viết | Phân tích bài mẫu, lập dàn ý, viết bài |
| Nói và nghe | Trình bày, thảo luận về một vấn đề gắn với bài viết | Chuẩn bị đề cương nói, luyện trình bày |
| Ôn tập | Câu hỏi tổng hợp cuối bài | Tự kiểm tra lại kiến thức, kĩ năng |
Tên cụ thể của từng mục có thể khác đôi chút giữa các bài. Em nên bám theo đúng thứ tự trong sách của mình.
Lớp 10 học những thể loại và kiểu bài nào?
Theo chương trình Ngữ văn 2018, học sinh lớp 10 ở cả ba bộ sách đều được học các nhóm văn bản sau. Sách Chân trời sáng tạo sắp xếp chúng thành các bài học theo chủ điểm.
Phần Đọc
- Văn bản văn học: thần thoại, sử thi; thơ; truyện; kịch bản chèo hoặc tuồng; tác phẩm của tác gia Nguyễn Trãi.
- Văn bản nghị luận: chú ý luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng và mối quan hệ giữa chúng.
- Văn bản thông tin: văn bản tổng hợp, có thể kết hợp nhiều phương thức biểu đạt và phương tiện phi ngôn ngữ như hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu.
Phần Viết
- Bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học (chủ đề và nét đặc sắc nghệ thuật).
- Bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội; bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm.
- Báo cáo kết quả nghiên cứu về một vấn đề, có trích dẫn, cước chú đúng quy cách.
- Văn bản thông tin, ví dụ bản nội quy hoặc bản hướng dẫn nơi công cộng.
Phần Thực hành tiếng Việt
Các nội dung thường gặp: lỗi dùng từ, lỗi về trật tự từ và cách sửa; lỗi về mạch lạc, liên kết; một số biện pháp tu từ; phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ; cách chú thích trích dẫn và ghi cước chú.
Cách soạn văn 10 Chân trời sáng tạo theo từng phần
1. Soạn phần Tri thức Ngữ văn
Đừng bỏ qua phần này. Hãy ghi lại mỗi khái niệm bằng một câu ngắn của riêng em và lấy một ví dụ. Ví dụ với thần thoại: “Thần thoại là truyện kể về các vị thần, nhằm giải thích nguồn gốc thế giới và khát vọng chinh phục tự nhiên của người xưa.”
2. Soạn phần Đọc văn bản
- Trước khi đọc: trả lời câu hỏi khởi động từ trải nghiệm thật của em, không cần dài.
- Trong khi đọc: dừng ở các câu hỏi bên lề, ghi nhanh dự đoán hoặc nhận xét.
- Sau khi đọc: trả lời từng câu hỏi theo công thức ý trả lời + dẫn chứng ngắn + giải thích.
3. Soạn phần Thực hành tiếng Việt
Mỗi bài tập nên làm đủ hai bước: nhận diện (chỉ ra hiện tượng hoặc lỗi) và giải thích hoặc sửa (vì sao sai, sửa thế nào). Tự đặt thêm một câu ví dụ sẽ giúp em nhớ lâu hơn.
4. Soạn phần Viết
Phân tích bài viết tham khảo trong sách: bố cục, cách nêu luận điểm, cách dùng bằng chứng. Sau đó lập dàn ý cho đề bài của em theo bốn bước: chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý, viết, xem lại và chỉnh sửa.
5. Soạn phần Nói và nghe
Chuẩn bị một đề cương gạch đầu dòng thay vì viết cả bài để đọc. Ghi chú thời lượng, ý chính và câu hỏi dự kiến người nghe có thể đặt ra.
Phương pháp đọc hiểu theo từng thể loại
| Thể loại | Câu hỏi cần trả lời khi soạn |
|---|---|
| Thần thoại | Nhân vật thần có đặc điểm gì? Truyện giải thích hiện tượng nào? Thể hiện nhận thức, khát vọng gì của người xưa? |
| Sử thi | Người anh hùng được miêu tả bằng những chi tiết, biện pháp nào (so sánh, phóng đại, lặp lại)? Họ đại diện cho lí tưởng của cộng đồng ra sao? |
| Thơ | Chủ thể trữ tình là ai? Mạch cảm xúc diễn biến thế nào? Vần, nhịp, hình ảnh, biện pháp tu từ góp phần thể hiện cảm xúc ra sao? |
| Truyện | Ngôi kể, điểm nhìn; cốt truyện, tình huống; nhân vật bộc lộ qua lời nói, hành động, nội tâm thế nào? Chủ đề là gì? |
| Chèo, tuồng | Xung đột kịch là gì? Nhân vật thuộc loại nào? Lời thoại, lời hát, chỉ dẫn sân khấu có vai trò gì? |
| Nghị luận | Luận đề là gì? Có những luận điểm nào? Lí lẽ, bằng chứng thuyết phục ra sao? Thái độ của người viết? |
| Văn bản thông tin | Thông tin chính là gì? Văn bản trình bày theo cấu trúc nào? Phương tiện phi ngôn ngữ hỗ trợ ra sao? |
Ví dụ soạn một câu hỏi đọc hiểu
Câu hỏi (minh hoạ): Ở phần mở đầu Đại cáo bình Ngô, Nguyễn Trãi nêu tư tưởng nhân nghĩa như thế nào?
Trả lời mẫu:
- Ý trả lời: Nguyễn Trãi nêu tư tưởng nhân nghĩa làm nền tảng cho toàn bộ bài cáo: nhân nghĩa trước hết là yên dân và trừ bạo.
- Dẫn chứng: “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân / Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”.
- Giải thích: Khác với quan niệm nhân nghĩa chung chung, Nguyễn Trãi gắn nhân nghĩa với quyền lợi của nhân dân và cuộc chiến chống quân xâm lược. Đây là cơ sở chính nghĩa để ông kết tội giặc Minh ở phần sau.
Cách trả lời ba lớp này giúp câu trả lời đủ ý, có bằng chứng và thể hiện được suy nghĩ riêng, đúng với cách chấm của các đề đọc hiểu hiện nay.
Sách Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 học gì?
Theo chương trình, lớp 10 có ba chuyên đề học tập:
- Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian.
- Sân khấu hoá tác phẩm văn học.
- Đọc, viết và giới thiệu một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết.
Các chuyên đề thiên về thực hành: em sẽ làm việc nhóm, thu thập tư liệu, viết báo cáo hoặc dàn dựng tiết mục. Hãy lưu lại sản phẩm, vì nhiều thầy cô dùng chúng để đánh giá thường xuyên.
Lộ trình soạn văn hiệu quả cho một bài học
- Buổi 1 (30 phút): đọc yêu cầu cần đạt, Tri thức Ngữ văn; ghi khái niệm.
- Buổi 2 (45 phút): đọc văn bản chính, trả lời câu hỏi sau khi đọc.
- Buổi 3 (30 phút): đọc văn bản kết nối, làm Thực hành tiếng Việt.
- Buổi 4 (45 phút): phân tích bài viết mẫu, lập dàn ý; chuẩn bị đề cương nói.
Chia nhỏ như vậy giúp em không bị quá tải trước mỗi tiết học và nhớ bài lâu hơn so với soạn dồn trong một buổi tối.
Lỗi thường gặp khi soạn văn 10
- Chép bài soạn có sẵn: câu trả lời giống hệt nhau khiến thầy cô dễ nhận ra, và em mất cơ hội luyện cách đọc.
- Trả lời không có dẫn chứng: các đề kiểm tra hiện nay dùng văn bản ngoài sách, nên kĩ năng tìm bằng chứng quan trọng hơn thuộc lòng.
- Bỏ qua Tri thức Ngữ văn: dẫn đến dùng sai thuật ngữ như nhầm ngôi kể với điểm nhìn, nhầm luận đề với luận điểm.
- Coi nhẹ phần Viết, Nói và nghe: đây là phần chiếm nhiều điểm trong bài kiểm tra định kì.
Kiểm tra, đánh giá môn Ngữ văn 10 diễn ra thế nào?
Đề kiểm tra giữa kì và cuối kì thường gồm hai phần: Đọc hiểu một văn bản cùng thể loại đã học nhưng không có trong sách, và Viết theo kiểu bài đã học. Vì vậy, soạn văn đúng cách, tập trung vào kĩ năng đọc theo thể loại, chính là cách ôn thi hiệu quả nhất. Cấu trúc đề cụ thể có thể khác nhau giữa các trường; em nên hỏi thầy cô đề cương ôn tập.
Câu hỏi thường gặp
Ngữ văn 10 Chân trời sáng tạo có mấy tập?
Sách học chính gồm 2 tập (tập một và tập hai); ngoài ra có sách Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 dành cho phần chuyên đề.
Soạn văn 10 Chân trời sáng tạo cần soạn những phần nào?
Mỗi bài học nên soạn đủ: Tri thức Ngữ văn, Đọc (các văn bản và câu hỏi), Thực hành tiếng Việt, Viết, Nói và nghe; cuối bài có phần Ôn tập.
Đề kiểm tra Ngữ văn 10 có lấy văn bản trong sách không?
Theo định hướng đánh giá hiện nay, phần đọc hiểu thường dùng văn bản ngoài sách nhưng cùng thể loại đã học, nên em cần nắm cách đọc theo thể loại thay vì học thuộc bài.
Lớp 10 học tác gia nào trong chương trình Ngữ văn mới?
Chương trình Ngữ văn 10 có bài học riêng về tác gia Nguyễn Trãi, trong đó có Đại cáo bình Ngô và một số tác phẩm khác của ông.
Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 gồm những gì?
Gồm ba chuyên đề: nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian; sân khấu hoá tác phẩm văn học; đọc, viết và giới thiệu một tập thơ, tập truyện ngắn hoặc tiểu thuyết.