Trả lời nhanh
Phương án cần khoanh là phương án không thuộc các vai trò: tạo nguồn thu chủ yếu cho ngân sách nhà nước; công cụ điều tiết, định hướng kinh tế; điều tiết thu nhập, góp phần công bằng xã hội; bảo vệ sản xuất, môi trường. Ví dụ, nhận định “thuế giúp người nộp thuế tăng thu nhập cá nhân” là sai, vì thuế là khoản nộp bắt buộc vào ngân sách để phục vụ lợi ích chung.
Thuế là gì? Nhớ đúng bản chất trước khi chọn đáp án
Thuế là khoản thu bắt buộc mà cá nhân, tổ chức phải nộp cho Nhà nước theo luật định. Thuế không hoàn trả trực tiếp cho từng người nộp. Nhà nước dùng tiền thuế để chi cho lợi ích chung như đường sá, trường học, bệnh viện, quốc phòng, an sinh xã hội.
Chỉ cần nhớ ba chữ: bắt buộc – theo luật – vì lợi ích chung. Phương án nào trái với ba ý này thường là phương án sai.
Các vai trò đúng của thuế
| Vai trò | Giải thích ngắn | Ví dụ |
|---|---|---|
| 1. Nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước | Phần lớn tiền Nhà nước chi tiêu đến từ thuế | Tiền thuế dùng xây trường học, cầu đường |
| 2. Công cụ điều tiết nền kinh tế | Nhà nước tăng/giảm thuế để khuyến khích hoặc hạn chế một hoạt động | Giảm thuế cho doanh nghiệp công nghệ cao; đánh thuế cao hàng hoá có hại sức khoẻ |
| 3. Điều tiết thu nhập, thực hiện công bằng xã hội | Người thu nhập cao nộp nhiều hơn, tiền thuế hỗ trợ người khó khăn | Thuế thu nhập cá nhân luỹ tiến |
| 4. Bảo vệ sản xuất trong nước, bảo vệ môi trường | Thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường | Đánh thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, túi ni lông |
Tuỳ sách, bài học có thể gộp hoặc tách các ý trên, nhưng tinh thần chung vẫn là: tạo nguồn thu – điều tiết kinh tế – công bằng xã hội – bảo vệ sản xuất và môi trường.
Cách làm dạng “Nội dung nào không nói về vai trò của thuế?”
- Gạch chân từ phủ định “không”, “không phải” để khỏi chọn nhầm phương án đúng.
- Đối chiếu từng phương án với 4 vai trò ở bảng trên. Phương án khớp thì loại.
- Phương án còn lại là phương án nói về việc khác, như lợi ích riêng của người nộp, cho vay lấy lãi, hay thuế có thể nộp tuỳ ý.
- Khoanh một chữ cái và đọc lại câu cho chắc.
Ví dụ phân loại nhận định (do thầy cô tự đặt để luyện)
Đây là các nhận định minh hoạ, không phải phương án của đề gốc. Hãy xem nhận định nào là vai trò của thuế.
| Nhận định | Là vai trò của thuế? | Vì sao |
|---|---|---|
| Tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước | Đúng | Vai trò cơ bản nhất |
| Điều chỉnh cơ cấu sản xuất, tiêu dùng | Đúng | Thuế là công cụ điều tiết |
| Giảm khoảng cách giàu nghèo | Đúng | Điều tiết thu nhập, công bằng xã hội |
| Giúp mỗi người nộp thuế nhận lại đúng số tiền đã nộp | Sai | Thuế không hoàn trả trực tiếp |
| Làm tăng lợi nhuận riêng cho doanh nghiệp | Sai | Thuế là nghĩa vụ nộp, không phải nguồn lợi nhuận |
| Cho phép người dân tự quyết định nộp hay không | Sai | Thuế mang tính bắt buộc |
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “không nói về” với “nói về”. Câu hỏi hỏi phương án sai, nhưng nhiều bạn vẫn khoanh phương án đúng.
- Tưởng thuế chỉ để thu tiền. Thuế còn là công cụ điều tiết kinh tế và công bằng xã hội.
- Nhầm thuế với phí hoặc tiền vay. Phí gắn với dịch vụ cụ thể, còn thuế thì không.
- Cho rằng tăng thuế luôn tốt. Mức thuế phải hợp lí, đúng luật và nhằm mục tiêu phát triển.
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ câu: “Thu – Điều – Công – Bảo”. Đó là Thu ngân sách, Điều tiết kinh tế, Công bằng xã hội, Bảo vệ sản xuất và môi trường. Phương án nào không thuộc bốn chữ này thì rất có thể là đáp án cần khoanh.
Bài luyện tập (có đáp án)
Câu 1. Nhận định nào không phải vai trò của thuế: (A) Tăng nguồn thu cho ngân sách; (B) Hạn chế tiêu dùng hàng hoá có hại; (C) Đảm bảo mỗi người nộp thuế được hưởng lại đúng bằng số thuế đã nộp; (D) Góp phần công bằng xã hội?
Đáp án: C. Thuế phục vụ lợi ích chung, không hoàn trả riêng cho từng người.
Câu 2. Nhà nước giảm thuế cho doanh nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng sạch. Đây là vai trò nào của thuế?
Đáp án: Công cụ điều tiết, định hướng phát triển kinh tế (đồng thời hỗ trợ bảo vệ môi trường).
Câu 3. Đúng hay sai: “Người có thu nhập càng cao thì có thể nộp thuế thu nhập cá nhân tỉ lệ càng cao.” Giải thích.
Đáp án: Đúng, nếu áp dụng biểu thuế luỹ tiến. Cách này giúp điều tiết thu nhập và góp phần công bằng xã hội.
Câu hỏi thường gặp
Thuế có những vai trò chính nào?
Bốn vai trò chính: tạo nguồn thu chủ yếu cho ngân sách nhà nước; là công cụ điều tiết kinh tế; điều tiết thu nhập, góp phần công bằng xã hội; bảo vệ sản xuất trong nước và môi trường.
Vì sao thuế không hoàn trả trực tiếp cho người nộp?
Vì thuế là khoản đóng góp bắt buộc vào ngân sách để chi cho lợi ích chung của toàn xã hội, không gắn với một dịch vụ riêng cho từng người nộp.
Thuế khác phí ở điểm nào?
Thuế là khoản nộp bắt buộc theo luật, không gắn với dịch vụ cụ thể. Phí là khoản trả khi sử dụng một dịch vụ công cụ thể, ví dụ lệ phí cấp giấy tờ.
Làm sao khoanh đúng câu hỏi dạng 'không phải vai trò của thuế'?
Gạch chân từ phủ định, đối chiếu từng phương án với các vai trò đúng của thuế, loại phương án khớp. Phương án còn lại là đáp án.