Trả lời nhanh
Sách Giáo dục công dân 9 bộ Cánh diều có 10 bài: Sống có lí tưởng; Khoan dung; Tích cực tham gia hoạt động cộng đồng; Khách quan và công bằng; Bảo vệ hòa bình; Quản lí thời gian hiệu quả; Thích ứng với thay đổi; Tiêu dùng thông minh; Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí; Quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế. Bài tập thường xin định nghĩa, biểu hiện, ví dụ và việc làm của em.
Sách này giúp em học gì
Giáo dục công dân 9 Cánh diều dành cho học sinh lớp 9. Sách không dạy thuộc lòng một định nghĩa rồi bỏ. Mỗi bài đi từ một tình huống gần, tới khái niệm, biểu hiện đúng và sai, rồi một việc em làm được ở nhà hoặc ở lớp. Điểm kiểm tra thường chấm ví dụ có thật và cách ứng xử, không chấm đoạn văn sáo.
Cách làm chung cho hầu hết câu hỏi:
- Viết khái niệm bằng một câu của em. Nếu chỉ nhớ được ý, hãy nói ý ấy, đừng ghép chữ cho có vẻ sách.
- Đưa một ví dụ có người, việc, hậu quả. “Bạn em” mà không có việc gì thì ví dụ chưa thành.
- Nói em sẽ làm gì trong tuần này. Câu ấy tách bài của em khỏi bài chép.
Tránh hai lỗi. Một, kể chuyện dài hơn phần lý. Hai, dùng ví dụ vi phạm pháp luật như một trò đùa. Với Bài 9, em nêu hành vi và loại trách nhiệm, không hướng dẫn cách làm trái.
Cùng môn lớp 9 còn hai bộ khác. Em đang học Cánh diều thì làm đúng bài trong sách này. Hai bộ kia chỉ để đối chiếu tên bài khi em chuyển trường:
- Giải SGK Giáo dục công dân 9 Kết nối tri thức
- Giải SGK Giáo dục công dân 9 Chân trời sáng tạo
Năm bài đầu
Bài 1. Sống có lí tưởng
Lí tưởng là mục tiêu cao, đẹp, đủ lớn để định hướng cách học và cách sống, không phải một sở thích nhất thời. Biểu hiện: em biết mình muốn trở thành người hữu ích ở việc gì, chịu khó vì mục tiêu ấy, và không sống buông. Lí tưởng của học sinh lớp 9 có thể là trở thành giáo viên, kỹ thuật viên, người làm nghề tay, miễn là chính đáng và vừa sức. Bài tập thường hỏi vì sao cần có lí tưởng và em đang theo đuổi điều gì. Em nên viết một mục tiêu học tập trong năm, một việc làm mỗi tuần để tới gần mục tiêu, và một việc em sẽ bớt vì nó kéo em lệch, ví dụ thức đêm chơi mà bỏ bài.
Bài 2. Khoan dung
Khoan dung là rộng lòng, biết tha thứ khi người khác nhận lỗi và sửa, biết nhận ra mình cũng có chỗ chưa phải, không cố chấp vì một câu nói. Khoan dung không phải bao che bạn quay cóp, không phải im khi thấy bắt nạt. Bài tập hay đưa một tình huống bạn làm em tổn thương rồi xin lỗi. Cách trả lời: nói em còn buồn, nhưng em chấp nhận lời xin lỗi nếu bạn dừng hành vi ấy. Thêm một câu tục ngữ đúng ý, ví dụ người biết quay lại nhận lỗi thì không nên truy cùng, là đủ dẫn chứng. Đừng biến bài thành bản án.
Bài 3. Tích cực tham gia hoạt động cộng đồng
Hoạt động cộng đồng là việc làm cùng người khác vì lợi ích chung: vệ sinh đường làng, thăm người ốm, gây quỹ lớp, trực cổng trường trong ngày hội. Tích cực là nhận việc vừa sức, làm đến nơi, không chỉ có tên trong danh sách. Ý nghĩa: gắn lớp, rèn cách hợp tác, việc chung được xong. Bài tập thường hỏi em đã tham gia việc gì và rút ra điều gì. Em kể một buổi, nói em làm khâu nào, và một lần em làm chưa tốt để bài có thật. Nếu em chưa tham gia, hãy viết việc em có thể nhận trong tháng, đừng bịa một chiến dịch lớn.
Bài 4. Khách quan và công bằng
Khách quan là nhìn sự việc theo sự thật, không theo cảm tình. Công bằng là đối xử đúng chuẩn, không thiên vị, không trù dập. Hai đức này đi cùng: thiếu sự thật thì không có cách xử sự công bằng. Ví dụ gần: chia nhóm, chấm bài, giải quyết một vụ mất đồ trong lớp. Người khách quan hỏi lại nhân chứng, không kết luận vì “đứa ấy hay nghịch”. Bài viết cần chỉ ra một lần em hoặc lớp đã vội. Kết bằng một quy ước nhỏ, ví dụ trước khi trách bạn, nghe bạn nói hết một phút.
Bài 5. Bảo vệ hòa bình
Hòa bình là cuộc sống không có chiến tranh, người dân được an toàn để học hành và làm ăn. Bảo vệ hòa bình ở tầm học sinh là không cổ vũ bạo lực, không kỳ thị bạn khác vùng miền, không chia sẻ tin kích động. Hòa bình của Việt Nam gắn với độc lập và chủ quyền lãnh thổ, trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Em không cần viết một bài chính trị. Em cần thấy chiến tranh phá trường học, và việc giữ hòa bình là việc của cả nước chứ không chỉ của người lớn. Khi bài tập xin “em làm gì”, hãy chọn việc cụ thể: không lan tin thất thiệt, tham gia một hoạt động đền ơn người có công nếu nhà trường tổ chức, tôn trọng khác biệt trong lớp.
Năm bài sau
Bài 6. Quản lí thời gian hiệu quả
Quản lí thời gian là sắp việc theo mức cần và mức gấp, rồi làm theo lịch, không phải nhồi mọi thứ vào một buổi. Học sinh lớp 9 dễ mất giờ vì điện thoại và vì làm bài vào phút chót. Cách học trong bài: liệt kê việc trong ngày, đánh dấu việc nếu bỏ thì hại, chia khối 25 đến 40 phút, để ô nghỉ. Bài tập thường đưa một bạn thức khuya mà điểm vẫn thấp. Em phân tích: bạn bận nhưng chưa sắp, hoặc bạn sắp mà không giữ. Giải pháp phải cắt được một việc cụ thể, không phải câu “cố gắng hơn”.
Bài 7. Thích ứng với thay đổi
Thay đổi đến từ chuyển trường, đổi cách học, người thân ốm, một môn mới khó. Thích ứng không phải giả vờ vui. Là nhìn việc đã đổi, giữ việc vẫn đúng, và thử một cách mới. Ví dụ sang lớp 9, lịch dày hơn. Em giữ giờ ngủ, đổi cách ôn: không học lại cả cuốn, mà ôn phần sắp kiểm tra. Bài tập xin biểu hiện của người biết thích ứng và của người chỉ than. Em đối chiếu hai cột, rồi nhận một thay đổi đang xảy ra với mình. Tránh viết “em luôn tích cực trước mọi biến cố”. Câu ấy không ai tin.
Bài 8. Tiêu dùng thông minh
Tiêu dùng thông minh là mua thứ mình cần, so được chất lượng với giá, đọc nhãn, giữ đồ để dùng lâu, và nghĩ đến rác mình tạo ra. Khác với tiêu dùng cho đã. Một chiếc áo giảm giá vẫn đắt nếu tủ đã đủ áo. Bài tập hay hỏi em tiêu dùng chưa thông minh ở đâu. Em nên nhận một lần mua theo quảng cáo, nói số tiền ấy đáng dùng vào việc gì, và một quy tắc nhà em sẽ áp: lập danh sách trước khi đi chợ hoặc trước khi bấm mua. Đừng giảng lại cả bài kinh tế.
Bài 9. Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí
Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện một cách có lỗi. Trách nhiệm pháp lí là hậu quả bất lợi mà nhà nước áp dụng: kỷ luật, hành chính, dân sự, hình sự, tùy mức độ. Học sinh có thể chịu trách nhiệm hành chính hoặc bồi thường dân sự trong nhiều việc. Trách nhiệm hình sự có quy định riêng về độ tuổi. Em không cần bịa điều luật. Em cần phân biệt: đi học muộn là kỷ luật của trường nếu nội quy đã nói, không phải án hình sự. Gây thương tích, trộm cắp, đưa tin xúc phạm danh dự thì khác hẳn. Khi làm bài, em nêu hành vi, nói vì sao trái quy tắc hoặc trái luật, rồi nêu hướng chịu trách nhiệm ở mức sách đã học. Không viết cách né tránh.
Bài 10. Quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế
Công dân được tự do kinh doanh những gì pháp luật không cấm. Tự do ấy đi cùng điều kiện: đăng ký đúng ngành, không bán hàng cấm, không gian lận. Nghĩa vụ nộp thuế là đóng góp vào ngân sách để nhà nước có tiền làm đường, trường, bệnh viện và các việc chung. Trốn thuế không phải “khôn”. Với học sinh, bài tập thường hỏi vì sao vừa có quyền vừa có nghĩa vụ. Em lấy một quán nhỏ của gia đình: được mở, phải bán hàng rõ nguồn, phải kê khai và nộp thuế theo quy định. Nếu gia đình em không kinh doanh, dùng ví dụ một sạp hàng em biết, và nói em không mua hàng khi thấy dấu hiệu gian lận.
Cách ôn mười bài trước kiểm tra
Em lập một bảng hai cột. Cột trái là tên bài. Cột phải là ba ô: khái niệm trong một câu, một ví dụ, một việc em làm. Học xong Bài 2 mà không nghĩ ra được một tình huống tha thứ, là chưa học. Học xong Bài 9 mà không tách được kỷ luật với hình sự, là dễ mất điểm tình huống.
| Bài | Câu em phải nói được |
|---|---|
| 1 | Lí tưởng của em năm nay là gì, làm gì mỗi tuần |
| 2 | Tha thứ khi nào, không tha theo kiểu bao che khi nào |
| 4 | Một lần lớp đã vội kết luận |
| 6 | Việc nào em sẽ bỏ để giữ giờ học |
| 9 | Hành vi ấy thuộc loại trách nhiệm nào |
| 10 | Vì sao kinh doanh tự do vẫn phải nộp thuế |
Khi đối chiếu với bạn học bộ sách khác, em chỉ mượn cách trình bày, không mượn nguyên câu trả lời. Tên bài và tình huống trong Cánh diều mới là đề em phải trả. Học đều mười bài, mỗi bài một ví dụ của chính em, là cách chắc nhất để làm được câu tự luận.
Câu hỏi thường gặp
Giáo dục công dân 9 Cánh diều có bao nhiêu bài?
Có 10 bài, từ Bài 1 Sống có lí tưởng đến Bài 10 Quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế.
Làm bài tập GDCD 9 nên viết theo mấy bước?
Ba bước: nêu khái niệm bằng lời của em, đưa một ví dụ có người và việc cụ thể, kết bằng việc em làm được trong tuần.
Khoan dung có phải là bỏ qua mọi lỗi không?
Không. Khoan dung là rộng lượng khi người khác biết nhận lỗi và sửa. Bao che việc làm trái phép thì không phải khoan dung.
Bài bảo vệ hòa bình gắn với điều gì của Việt Nam?
Hòa bình gắn với độc lập và chủ quyền lãnh thổ. Việt Nam có chủ quyền với Hoàng Sa và Trường Sa. Học sinh không cổ vũ bạo lực, không coi thường dân tộc khác.
Hai bộ sách GDCD 9 còn lại là gì?
Cùng lớp 9 còn bộ Kết nối tri thức với cuộc sống và bộ Chân trời sáng tạo. Mỗi bộ một cách sắp bài, không chép đáp án chéo.