Trả lời nhanh
Năm 1814, George Stephenson (G. Xti-phen-xơn), kĩ sư người Anh, đã chế tạo thành công đầu máy xe lửa đầu tiên, chạy bằng sức hơi nước. Phát minh này đưa ngành giao thông vận tải sang thời đại đường sắt, giúp chở hàng hóa và hành khách nhanh hơn, nhiều hơn so với xe ngựa hay thuyền.
Đề bài và cách hiểu đúng
Câu hỏi thường gặp trong bài Cách mạng công nghiệp (Lịch sử 8) có dạng: “Năm 1814, G. Xti-phen-xơn đã chế tạo thành công …”. Chỗ trống cần điền là đầu máy xe lửa đầu tiên.
Vì không có đủ cả bốn phương án gốc, ta xử lí theo cách điền khuyết. Khi gặp đề trắc nghiệm, em chọn phương án có nội dung “đầu máy xe lửa (chạy bằng hơi nước)”. Nhớ chọn theo đúng nội dung, đừng chọn theo thứ tự chữ cái.
Vì sao đó là đáp án đúng?
- Nhân vật: G. Xti-phen-xơn là kĩ sư người Anh, gắn tên với đầu máy xe lửa và đường sắt.
- Nguồn năng lượng: đầu máy dùng máy hơi nước, tận dụng thành quả cải tiến máy hơi nước của Giêm Oát.
- Bối cảnh: Cách mạng công nghiệp ở Anh cần vận chuyển than, sắt và hàng hóa số lượng lớn. Đường sắt ra đời đáp ứng đúng nhu cầu đó.
Phân biệt với các phát minh dễ nhầm
Học sinh hay nhầm Xti-phen-xơn với những nhà phát minh cùng thời. Em dùng bảng sau để loại trừ.
| Phát minh | Nhân vật | Mốc thời gian |
|---|---|---|
| Máy kéo sợi Gien-ni | Giêm Ha-grívơ | 1764 |
| Hoàn thiện máy hơi nước | Giêm Oát | Thập niên 1780 |
| Tàu thủy chạy bằng hơi nước | Rô-bớt Phơn-tơn (Mĩ) | 1807 |
| Đầu máy xe lửa đầu tiên | G. Xti-phen-xơn (Anh) | 1814 |
| Đường sắt công cộng chạy hơi nước đầu tiên (Xtốc-tơn – Đác-linh-tơn) | Xti-phen-xơn tham gia xây dựng | 1825 |
Như vậy: Oát là máy hơi nước, Phơn-tơn là tàu thủy, Xti-phen-xơn là đầu máy xe lửa.
Mẹo nhớ mốc 1814
- Nhớ cặp “1807 – tàu thủy, 1814 – xe lửa“: cách nhau 7 năm, cùng chạy bằng hơi nước.
- Nhớ chữ “X” – Xti-phen-xơn – Xe lửa: cùng bắt đầu bằng chữ X.
- Sau đầu máy 1814 là đường sắt 1825, nên “máy trước, đường sau”.
Ý nghĩa của đầu máy xe lửa
- Rút ngắn thời gian và hạ giá thành vận chuyển than, quặng, nông sản, hàng dệt.
- Nối liền các vùng sản xuất với cảng và thị trường, thúc đẩy thương mại.
- Là biểu tượng của bước chuyển từ lao động thủ công sang sản xuất bằng máy móc.
- Từ thế kỉ XIX, đường sắt lan sang nhiều nước châu Âu, Bắc Mĩ rồi cả các thuộc địa.
Lỗi sai thường gặp
- Điền “máy hơi nước” vì thấy cụm “hơi nước”. Máy hơi nước là phát minh của Oát, không phải của Xti-phen-xơn.
- Nhầm với “tàu thủy chạy bằng hơi nước” của Phơn-tơn.
- Nhầm mốc 1814 với mốc 1825. Năm 1814 là đầu máy, năm 1825 là tuyến đường sắt công cộng.
Bài luyện tập
Câu 1. Điền từ: “Xti-phen-xơn là kĩ sư người … , năm 1814 chế tạo thành công … “.
Đáp án: người Anh; đầu máy xe lửa đầu tiên.
Câu 2. Ai là người hoàn thiện máy hơi nước, tạo tiền đề cho đầu máy xe lửa?
Đáp án: Giêm Oát.
Câu 3. Nêu hai tác động của đường sắt đối với kinh tế thế kỉ XIX.
Gợi ý: vận chuyển hàng hóa nhanh, rẻ hơn; mở rộng thị trường, thúc đẩy công nghiệp phát triển.
Câu hỏi thường gặp
Năm 1814, G. Xti-phen-xơn chế tạo thành công gì?
Ông chế tạo thành công đầu máy xe lửa đầu tiên chạy bằng sức hơi nước, tại nước Anh.
Xti-phen-xơn có phải người phát minh ra máy hơi nước không?
Không. Máy hơi nước được Giêm Oát cải tiến và hoàn thiện. Xti-phen-xơn ứng dụng máy hơi nước vào đầu máy xe lửa.
Phát minh của Xti-phen-xơn có ý nghĩa gì?
Mở ra thời đại đường sắt: vận chuyển hàng hóa và hành khách nhanh, rẻ, khối lượng lớn, thúc đẩy công nghiệp và thương mại.
Làm sao để phân biệt mốc 1807 và 1814?
Năm 1807 là tàu thủy hơi nước của Phơn-tơn, năm 1814 là đầu máy xe lửa của Xti-phen-xơn.