Trả lời nhanh
Người chế tạo thành công đầu máy xe lửa chạy trên đường ray đầu tiên ở nước Anh, theo sách giáo khoa Lịch sử 8, là Xtê-phen-xơn (George Stephenson), vào năm 1814. Ông là kĩ sư người Anh, đã đưa động cơ hơi nước vào ngành vận tải đường sắt, mở ra thời đại tàu hỏa trong cuộc Cách mạng công nghiệp.
Đề bài và đáp án cần nhớ
Câu hỏi thường gặp: “Người chế tạo thành công đầu máy xe lửa chạy trên đường ray đầu tiên ở nước Anh là ai?” Trong đề trắc nghiệm, bốn phương án thường là tên các nhà phát minh nổi tiếng của cách mạng công nghiệp. Bạn chỉ cần chọn tên Xtê-phen-xơn.
- Người chế tạo: George Stephenson (1781 – 1848), người Anh.
- Thời điểm: năm 1814 (mốc trong SGK).
- Ý nghĩa: đầu máy chạy bằng hơi nước kéo toa trên đường ray, giúp vận chuyển hàng hoá và hành khách nhanh, khối lượng lớn.
Vì sao là Xtê-phen-xơn?
Động cơ hơi nước của Giêm Oát (khoảng năm 1784 là bản cải tiến được dùng rộng rãi) mới chỉ chủ yếu cố định trong nhà máy, hầm mỏ. Cần có người gắn nó lên một chiếc xe chạy được trên ray. Xtê-phen-xơn làm được điều đó, rồi tiếp tục hoàn thiện đầu máy.
Sau năm 1814, ông còn tham gia xây dựng các tuyến đường sắt đầu tiên ở Anh. Đầu máy “Rocket” (1829) của cha con ông nổi tiếng về tốc độ. Tuyến Liverpool – Manchester (1830) là tuyến đường sắt chở khách đầu tiên chạy hoàn toàn bằng đầu máy hơi nước.
Loại trừ các phương án dễ nhầm
| Nhà phát minh | Phát minh nổi tiếng | Có phải đáp án? |
|---|---|---|
| Giêm Oát (James Watt) | Cải tiến máy hơi nước (khoảng 1784) | Không – ông làm ra động cơ, chưa phải đầu máy xe lửa |
| Giêm Ha-grít-vơ (Hargreaves) | Máy kéo sợi Gien-ni (1764) | Không – ngành dệt |
| Ét-mơn Các-rai-tơ (Cartwright) | Máy dệt chạy bằng sức nước (1785) | Không – ngành dệt |
| Rô-bơt Phơn-tơn (Fulton) | Tàu thuỷ chạy bằng hơi nước (1807, Mĩ) | Không – giao thông đường thuỷ |
Mẹo nhớ
Hãy ghép “Oát – máy hơi nước” và “Xtê-phen-xơn – xe lửa”. Chữ “Xtê” gợi “Steam” (hơi nước) và “Step” (bước tiến của đường sắt). Còn tàu thuỷ hơi nước gắn với Phơn-tơn, đều là ứng dụng của động cơ hơi nước trong giao thông.
Lưu ý để không mất điểm
- Đừng chọn Giêm Oát chỉ vì “máy hơi nước” nghe quen. Câu hỏi hỏi về đầu máy xe lửa.
- Nếu đề hỏi về “tàu thuỷ chạy bằng hơi nước” thì đáp án là Phơn-tơn, không phải Xtê-phen-xơn.
- Một số tài liệu lịch sử công nghệ ghi nhận Richard Trevithick đã cho chạy đầu máy hơi nước thử nghiệm trên đường ray từ năm 1804. Tuy nhiên, đề kiểm tra theo SGK Lịch sử 8 vẫn lấy đáp án là Xtê-phen-xơn (1814).
Ý nghĩa đối với cách mạng công nghiệp
- Rút ngắn thời gian đi lại, vận chuyển than, sắt, hàng hoá.
- Thúc đẩy công nghiệp luyện kim, khai mỏ phát triển (cần nhiều thép, than).
- Mở rộng thị trường trong nước, nối liền các trung tâm công nghiệp với cảng biển.
Luyện tập nhanh
Câu 1. Ai là người chế tạo tàu thuỷ chạy bằng hơi nước năm 1807?
Đáp án: Rô-bơt Phơn-tơn (người Mĩ).
Câu 2. Điền vào chỗ trống: “Năm ……, Xtê-phen-xơn chế tạo thành công đầu máy xe lửa chạy trên đường ray.”
Đáp án: 1814.
Câu 3. Nêu hai tác động của đường sắt đối với kinh tế nước Anh.
Gợi ý: vận chuyển nhanh, khối lượng lớn; thúc đẩy khai mỏ, luyện kim và mở rộng thị trường.
Câu hỏi thường gặp
Ai là người phát minh ra đầu máy xe lửa chạy trên đường ray theo SGK Lịch sử 8?
Là George Stephenson (Xtê-phen-xơn), kĩ sư người Anh, chế tạo thành công đầu máy xe lửa chạy trên đường ray vào năm 1814.
Giêm Oát có phải người phát minh ra đầu máy xe lửa không?
Không. Giêm Oát cải tiến máy hơi nước, tạo nền tảng cho nhiều ngành. Việc gắn động cơ lên xe chạy trên ray để thành đầu máy xe lửa gắn với Xtê-phen-xơn.
Tuyến đường sắt chở khách đầu tiên chạy bằng hơi nước ở Anh là tuyến nào?
Là tuyến Liverpool – Manchester, khai trương năm 1830, với các đầu máy do Xtê-phen-xơn và con trai phát triển.
Ai chế tạo tàu thuỷ chạy bằng hơi nước?
Rô-bơt Phơn-tơn (Mĩ) chế tạo tàu thuỷ chạy bằng hơi nước năm 1807, không nhầm với đầu máy xe lửa của Xtê-phen-xơn.