Trả lời nhanh
Khẳng định “căn bậc hai số học của 9 là 3” là đúng. Căn bậc hai số học của một số a không âm là số x không âm sao cho x2 = a. Vì 3 ≥ 0 và 32 = 9 nên √9 = 3. Số 9 có hai căn bậc hai là 3 và −3, nhưng chỉ số 3 (số không âm) mới là căn bậc hai số học.
Định nghĩa căn bậc hai số học
Với số a không âm, căn bậc hai số học của a, kí hiệu √a, là số x thỏa mãn hai điều kiện:
- x ≥ 0;
- x2 = a.
Cả hai điều kiện đều cần. Nếu thiếu điều kiện x ≥ 0 thì ta chỉ có định nghĩa của căn bậc hai nói chung, và khi đó mỗi số dương có tới hai căn.
Áp dụng cho số 9
- Tìm các số có bình phương bằng 9: đó là 3 và −3, vì 32 = 9 và (−3)2 = 9.
- Chọn số không âm trong hai số này: đó là 3.
- Kết luận: √9 = 3.
Số −3 vẫn là một căn bậc hai của 9, và ta viết nó là −√9 = −3. Như vậy dấu trừ phải nằm ngoài dấu căn chứ không chui vào kết quả của √9.
Bảng so sánh hai khái niệm
| Tiêu chí | Căn bậc hai của 9 | Căn bậc hai số học của 9 |
|---|---|---|
| Số lượng | Hai số: 3 và −3 | Một số duy nhất: 3 |
| Điều kiện dấu | Không yêu cầu | Phải không âm |
| Kí hiệu | ±√9 | √9 |
| Giá trị | ±3 | 3 |
Một số căn bậc hai số học thường gặp
- √0 = 0 (số 0 chỉ có một căn bậc hai là 0).
- √16 = 4, √25 = 5, √0,25 = 0,5, √(1/49) = 1/7.
- Không có căn bậc hai số học của số âm: √(−4) vô nghĩa trong tập số thực.
Mẹo nhớ
Chữ “số học” gợi ý rằng ta chỉ làm việc với số không âm, giống như số học thời tiểu học chưa có số âm. Nên mỗi lần thấy kí hiệu √ thì kết quả luôn ≥ 0. Với biểu thức chứa chữ, nhớ rằng √(x2) = |x|, tức là luôn không âm.
Lỗi sai thường gặp
- Viết √9 = ±3. Đây là sai, vì √9 chỉ là 3. Còn nếu đề hỏi “tìm các căn bậc hai của 9” thì viết ±3 hoặc 3 và −3.
- Viết √(−9) = −3 hoặc 3. Số âm không có căn bậc hai số học.
- Nhầm √9 với 92 hay 9 : 2 vì nhìn kí hiệu không kỹ.
- Viết √(32) = 3 đúng, nhưng viết √((−3)2) = −3 là sai; kết quả đúng là 3.
Luyện tập
- Tính √36, √121 và −√49. Đáp án: 6; 11; −7.
- Tìm x biết x2 = 9. Đáp án: x = 3 hoặc x = −3.
- Tìm x biết √x = 3. Đáp án: x = 9 (bình phương hai vế).
- So sánh √9 và √10. Đáp án: vì 9 < 10 nên √9 < √10, tức 3 < √10.
- Tìm x biết √(2x − 1) = 3. Đáp án: 2x − 1 = 9 nên x = 5.
Câu hỏi thường gặp
Căn bậc hai số học của 9 là bao nhiêu?
Là 3, vì 3 không âm và 3 bình phương bằng 9.
Số 9 có mấy căn bậc hai?
Số 9 có hai căn bậc hai là 3 và −3, trong đó chỉ có 3 là căn bậc hai số học.
√9 có bằng ±3 không?
Không. Kí hiệu √9 chỉ giá trị không âm, nên √9 = 3. Chỉ khi viết ±√9 mới có hai giá trị 3 và −3.
Số âm có căn bậc hai số học không?
Không. Căn bậc hai số học chỉ xác định với số không âm.