Trả lời nhanh
Để làm tròn một số thập phân đến hàng phần mười, em giữ lại một chữ số sau dấu phẩy. Nhìn chữ số hàng phần trăm: nếu nhỏ hơn 5 thì giữ nguyên chữ số hàng phần mười; nếu từ 5 trở lên thì cộng thêm 1 vào chữ số hàng phần mười. Sau đó bỏ các chữ số còn lại. Ví dụ: 7,34 ≈ 7,3 còn 7,36 ≈ 7,4.
Hoạt động 2 trang 58 nằm trong phần làm tròn số thập phân của Toán 6 tập 2 (Cánh Diều). Bài này yêu cầu em quan sát vài số thập phân và rút ra cách làm tròn đến hàng phần mười. Dưới đây thầy cô hướng dẫn quy tắc, giải thích vì sao làm như vậy và cho thêm ví dụ tự đặt để em tự kiểm tra lại bài của mình.
Hàng phần mười là hàng nào?
Trong số thập phân, chữ số đầu tiên ngay sau dấu phẩy thuộc hàng phần mười, chữ số thứ hai thuộc hàng phần trăm, chữ số thứ ba thuộc hàng phần nghìn.
Ví dụ với số 25,687: chữ số 2 hàng chục, 5 hàng đơn vị, 6 hàng phần mười, 8 hàng phần trăm, 7 hàng phần nghìn. Làm tròn đến hàng phần mười nghĩa là kết quả chỉ còn một chữ số thập phân.
Vì sao lại so sánh với số 5?
Làm tròn là chọn số có một chữ số thập phân gần với số ban đầu nhất. Lấy 7,34: nó nằm giữa 7,3 và 7,4. Điểm chính giữa hai số này là 7,35. Số 7,34 nằm bên trái điểm giữa, tức gần 7,3 hơn; còn 7,36 nằm bên phải, gần 7,4 hơn.
Vì thế chỉ cần xét chữ số hàng phần trăm: từ 5 trở lên thì “đẩy” lên, dưới 5 thì “giữ” nguyên.
Quy tắc làm tròn đến hàng phần mười
- Gạch chân chữ số hàng phần mười (chữ số ngay sau dấu phẩy).
- Nhìn chữ số liền bên phải nó (hàng phần trăm).
- Nếu chữ số đó nhỏ hơn 5: giữ nguyên chữ số hàng phần mười, bỏ hết các chữ số bên phải.
- Nếu chữ số đó lớn hơn hoặc bằng 5: cộng 1 vào chữ số hàng phần mười, rồi bỏ hết các chữ số bên phải.
Với số thập phân âm, em làm tròn số đối của nó (số dương) rồi thêm dấu “−” vào kết quả.
Ví dụ có lời giải (tự đặt)
| Số ban đầu | Chữ số hàng phần trăm | Kết quả |
|---|---|---|
| 7,34 | 4 (< 5) | 7,3 |
| 7,36 | 6 (≥ 5) | 7,4 |
| 2,25 | 5 (≥ 5) | 2,3 |
| 0,04 | 4 (< 5) | 0,0 |
| 9,96 | 6 (≥ 5) | 10,0 |
| 99,98 | 8 (≥ 5) | 100,0 |
| −4,27 | 7 (≥ 5) | −4,3 |
Giải thích hai dòng khó:
- 9,96: hàng phần mười là 9, cộng 1 thành 10 nên nhớ 1 sang hàng đơn vị: 9 + 1 = 10. Kết quả 10,0.
- −4,27: làm tròn 4,27 được 4,3, nên −4,27 ≈ −4,3.
Ứng dụng trong thực tế
Bạn Nam cân được 38,46 kg. Chữ số hàng phần mười là 4, chữ số hàng phần trăm là 6 ≥ 5 nên 38,46 kg ≈ 38,5 kg. Quãng đường 12,04 km làm tròn đến hàng phần mười là 12,0 km, vì chữ số hàng phần trăm là 0 < 5.
Lỗi sai thường gặp
- Làm tròn liên tiếp nhiều lần. Với 3,449: nhiều bạn làm tròn thành 3,45 rồi thành 3,5. Sai! Chỉ nhìn chữ số hàng phần trăm là 4 < 5, nên kết quả đúng là 3,4.
- Quên viết chữ số 0. 0,04 làm tròn là 0,0 và 9,96 làm tròn là 10,0. Viết 0 hay 10 vẫn đúng về giá trị, nhưng đề yêu cầu hàng phần mười thì nên giữ một chữ số thập phân.
- Nhìn nhầm hàng. Hàng phần mười là chữ số sau dấu phẩy, không phải hàng chục.
- Số âm. Không được làm tròn “ngược” như −4,27 ≈ −4,2; hãy làm tròn số dương trước rồi thêm dấu.
Mẹo nhớ: “Bé (dưới 5) thì giữ, lớn (từ 5) thì tăng thêm một”.
Bài luyện tập có đáp án
- Làm tròn đến hàng phần mười: 3,141; 25,68; 0,95.
- Làm tròn −6,05 đến hàng phần mười.
- Một thanh gỗ dài 1,849 m. Làm tròn độ dài đến hàng phần mười của mét.
Đáp án:
- 3,141 ≈ 3,1 (chữ số 4 < 5); 25,68 ≈ 25,7 (8 ≥ 5); 0,95 ≈ 1,0 (5 ≥ 5, 9 + 1 = 10 nhớ 1).
- 6,05 ≈ 6,1 (chữ số 5 ≥ 5) nên −6,05 ≈ −6,1.
- 1,849 m ≈ 1,8 m (chữ số hàng phần trăm là 4 < 5, không xét số 9 phía sau).
Em hãy đối chiếu các số trong sách giáo khoa với bảng ví dụ ở trên, tự gạch chân chữ số hàng phần mười và chữ số bên phải nó rồi áp dụng quy tắc để hoàn thành Hoạt động 2.
Câu hỏi thường gặp
Làm tròn đến hàng phần mười là giữ lại mấy chữ số thập phân?
Giữ lại đúng một chữ số thập phân, tức là chữ số ngay sau dấu phẩy. Các chữ số bên phải bị bỏ đi sau khi xét chữ số hàng phần trăm.
Chữ số hàng phần trăm bằng 5 thì làm tròn lên hay xuống?
Làm tròn lên. Quy tắc là từ 5 trở lên thì cộng 1 vào chữ số hàng phần mười, ví dụ 2,25 ≈ 2,3.
Làm tròn 9,96 đến hàng phần mười được bao nhiêu?
Được 10,0. Chữ số hàng phần trăm là 6 nên cộng 1 vào chữ số 9 hàng phần mười, thành 10 và nhớ 1 sang hàng đơn vị.
Làm tròn số thập phân âm đến hàng phần mười như thế nào?
Làm tròn số đối của nó (số dương) theo quy tắc thông thường rồi thêm dấu trừ. Ví dụ 4,27 ≈ 4,3 nên −4,27 ≈ −4,3.