Trả lời nhanh
Bài 74 giúp em làm quen với tỉ số phần trăm: a/100 được viết là a%. Kết quả chính: Bài 1: 94% và 6%; Bài 2: cây cam 60%, cây chanh 40%; Bài 4: 5% = 1/20, 10% = 1/10, 15% = 3/20, 30% = 3/10. Cách làm chung là đưa tỉ số về mẫu số 100 rồi viết kí hiệu %.
Nhắc lại kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
Tỉ số phần trăm của hai số là tỉ số của hai số đó được viết dưới dạng phân số có mẫu số là 100, rồi thay phần “/100” bằng kí hiệu %. Chẳng hạn 1/100 = 1%, 15/100 = 15%, tổng quát a/100 = a%.
Đọc “25%” là “hai mươi lăm phần trăm”. Câu “Diện tích trồng hoa hồng chiếm 25% diện tích vườn hoa” có nghĩa là: cứ 100 m2 vườn hoa thì có 25 m2 trồng hoa hồng.
Ví dụ minh hoạ
Một trường có 400 học sinh, trong đó có 80 học sinh giỏi. Tỉ số của học sinh giỏi và học sinh cả trường là 80/400. Rút gọn hoặc nhân để mẫu số thành 100: 80/400 = 20/100 = 20%. Vậy cứ 100 học sinh của trường thì có 20 học sinh giỏi.
Ba bước đổi một tỉ số ra phần trăm (ở bài này)
- Viết tỉ số dưới dạng phân số (số đang xét ở tử số, số “tất cả” ở mẫu số).
- Nhân hoặc chia cả tử và mẫu để mẫu số bằng 100 (dùng khi mẫu số là ước của 100 như 2, 4, 5, 10, 20, 25, 50).
- Viết tử số mới kèm kí hiệu %.
Hình dưới đây giúp em “nhìn thấy” phần trăm trong bài 2: cả vườn là 100 ô vuông nhỏ, cây cam chiếm 60 ô, cây chanh chiếm 40 ô.
Giải vở bài tập Toán lớp 5 Tập 1 trang 90, 91 Bài 74
Bài 1 (trang 90)
Đề bài: Kiểm tra sản phẩm của một nhà máy, trung bình cứ 100 sản phẩm thì có 94 sản phẩm đạt chuẩn và 6 sản phẩm không đạt chuẩn. Viết tỉ số phần trăm thích hợp vào chỗ chấm.
Lời giải:
- a) Số sản phẩm đạt chuẩn là 94, tổng số sản phẩm là 100. Tỉ số của hai số này là 94/100 = 94%. Vậy tỉ số phần trăm giữa số sản phẩm đạt chuẩn và tổng số sản phẩm là 94%.
- b) Số sản phẩm không đạt chuẩn là 6, tổng số là 100. Tỉ số là 6/100 = 6%. Vậy tỉ số phần trăm giữa số sản phẩm không đạt chuẩn và tổng số sản phẩm là 6%.
Kiểm tra: 94% + 6% = 100%, đúng vì sản phẩm chỉ có hai loại là đạt chuẩn và không đạt chuẩn. Mẫu số đã là 100 nên em chỉ việc thay “/100” bằng “%”.
Chi tiết hơn xem tại: VBT Toán 5 trang 90 Bài 1.
Bài 2 (trang 90)
Đề bài: Một vườn có 500 cây, trong đó có 300 cây cam và 200 cây chanh. Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp.
Lời giải:
- a) Tỉ số giữa số cây cam và số cây trong vườn là 300/500. Tỉ số giữa số cây chanh và số cây trong vườn là 200/500.
- b) Viết dưới dạng phân số thập phân (mẫu số 100): 300/500 = 60/100 và 200/500 = 40/100. Viết dưới dạng tỉ số phần trăm: 60% và 40%.
- c) Trung bình cứ 100 cây trong vườn thì có 60 cây cam. Trung bình cứ 100 cây trong vườn thì có 40 cây chanh.
Vì sao 300/500 = 60/100? Mẫu số 500 chia cho 5 được 100, nên chia cả tử và mẫu cho 5: 300 : 5 = 60 và 500 : 5 = 100. Tương tự 200 : 5 = 40. Hai kết quả cộng lại 60% + 40% = 100% (cả vườn), nên em có thể tự kiểm tra bằng phép cộng.
Xem thêm: VBT Toán 5 trang 90 Bài 2.
Bài 3 (trang 90): Viết thành tỉ số phần trăm (theo mẫu)
Mẫu: 3/4 = 75/100 = 75%. Cách làm: nhân cả tử và mẫu với 25 để mẫu số thành 100.
Lời giải các câu có số liệu rõ ràng:
- 3/5 = (3 × 20)/(5 × 20) = 60/100 = 60%
- 4/10 = (4 × 10)/(10 × 10) = 40/100 = 40%
Với các phân số còn lại trong vở bài tập của em, hãy làm đúng theo quy trình: tìm số nhân (hoặc chia) để mẫu số thành 100, nhân (chia) cả tử cho số đó. Bảng dưới là các phân số hay gặp (ví dụ để em đối chiếu).
| Phân số | Cần nhân/chia mẫu với | Thành phần trăm |
|---|---|---|
| 1/2 | nhân 50 | 50% |
| 1/4 | nhân 25 | 25% |
| 1/5 | nhân 20 | 20% |
| 7/10 | nhân 10 | 70% |
| 9/20 | nhân 5 | 45% |
| 12/25 | nhân 4 | 48% |
| 30/50 | nhân 2 | 60% |
| 150/300 | chia 3 | 50% |
Xem thêm: VBT Toán 5 trang 90 Bài 3.
Bài 4 (trang 91): Viết thành phân số tối giản (theo mẫu)
Mẫu: 75% = 75/100 = 3/4. Đây là cách làm ngược lại với bài 3: thay % bằng “/100” rồi rút gọn.
- a) 5% = 5/100 = 1/20 (chia cả tử và mẫu cho 5)
- b) 10% = 10/100 = 1/10 (chia cho 10)
- c) 15% = 15/100 = 3/20 (chia cho 5)
- d) 30% = 30/100 = 3/10 (chia cho 10)
Mẹo: rút gọn đến khi tử và mẫu không còn ước chung nào lớn hơn 1 thì phân số mới “tối giản”. Ví dụ 15/100 chia cho 5 được 3/20, vì 3 và 20 không cùng chia hết cho số nào khác 1.
Xem thêm: VBT Toán 5 trang 91 Bài 4.
Lỗi sai thường gặp khi học tỉ số phần trăm
- Viết ngược tử và mẫu. “Tỉ số của cây cam và cả vườn” thì cây cam ở tử số, cả vườn ở mẫu số. Đảo lại sẽ ra 500/300, không phải phần trăm.
- Quên kí hiệu %. Viết “60” thay vì “60%” là sai về đơn vị.
- Chỉ nhân mẫu, quên nhân tử. 3/5 = 3/100 là sai; phải nhân cả tử và mẫu với cùng một số.
- Rút gọn chưa tới tối giản. 30/100 = 15/50 chưa tối giản, phải về 3/10.
- Không kiểm tra tổng. Nếu chia một tổng thành các phần thì các phần trăm cộng lại phải bằng 100%.
Bài luyện tập tự giải (có đáp án)
- Một lớp có 40 học sinh, trong đó có 10 học sinh đạt loại giỏi. Tìm tỉ số phần trăm của học sinh giỏi so với cả lớp.
- Viết 7/20 thành tỉ số phần trăm.
- Viết 40% và 60% thành phân số tối giản.
- Một thùng có 200 quả, trong đó có 50 quả táo, còn lại là cam. Hỏi táo và cam mỗi loại chiếm bao nhiêu phần trăm?
Đáp án:
- 10/40 = 25/100 = 25% (chia cả tử và mẫu cho 10 được 1/4, rồi nhân 25).
- 7/20 = 35/100 = 35% (nhân cả tử và mẫu với 5).
- 40% = 40/100 = 2/5; 60% = 60/100 = 3/5.
- Táo: 50/200 = 25/100 = 25%. Số cam là 200 − 50 = 150 quả, 150/200 = 75/100 = 75%. Kiểm tra: 25% + 75% = 100%.
Học tiếp các bài sau trong chuỗi tỉ số phần trăm
- Bài 75: Giải toán về tỉ số phần trăm
- Bài 76: Luyện tập
- Bài 77: Giải toán về tỉ số phần trăm (tiếp theo)
- Bài 78: Luyện tập
- Bài 79: Giải toán về tỉ số phần trăm (tiếp theo)
Muốn ôn kỹ hơn, em xem lý thuyết tỉ số phần trăm lớp 5, chuyên đề tỉ số phần trăm, 12 câu trắc nghiệm và 50 bài tập tỉ số phần trăm có đáp án.
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Vở bài tập Toán lớp 5 Tập 1 trang 89 Bài 73: Luyện tập chung.
Câu hỏi thường gặp
Tỉ số phần trăm là gì?
Là tỉ số của hai số được viết dưới dạng phân số có mẫu số bằng 100, rồi ghi bằng kí hiệu %. Ví dụ 25/100 = 25%, đọc là hai mươi lăm phần trăm.
Làm thế nào để viết một phân số thành tỉ số phần trăm ở bài 74?
Nhân hoặc chia cả tử và mẫu với cùng một số để mẫu số bằng 100, sau đó viết tử số kèm kí hiệu %. Ví dụ 3/5 = 60/100 = 60%.
Làm sao đổi 15% thành phân số tối giản?
Viết 15% = 15/100, rồi chia cả tử và mẫu cho 5 được 3/20. Vì 3 và 20 không còn ước chung lớn hơn 1 nên 3/20 là phân số tối giản.
Trong bài 2, vì sao số cây cam chiếm 60%?
Vì tỉ số cây cam so với cả vườn là 300/500. Chia cả tử và mẫu cho 5 được 60/100 = 60%, nghĩa là cứ 100 cây trong vườn thì có 60 cây cam.