Trả lời nhanh
Ở GDCD 9 bài 10, lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay là phấn đấu vì mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Ở bài tập 1, các việc làm a, c, d, đ, e, i, k thể hiện lí tưởng sống cao đẹp; b, g, h thì không.
Tóm tắt kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
- Lí tưởng sống là mục đích sống tốt đẹp, là mục tiêu mà con người hướng tới và nỗ lực thực hiện.
- Lí tưởng của thanh niên hiện nay: sống để góp sức xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
- Lí tưởng không phải khẩu hiệu: nó phải được thể hiện bằng việc học tập, rèn luyện, lao động và cống hiến cụ thể mỗi ngày.
- Trách nhiệm của học sinh: xác định mục tiêu phù hợp, học tập chăm chỉ, rèn luyện đạo đức, tham gia hoạt động tập thể và xã hội, biết đấu tranh với điều tiêu cực.
Muốn ôn kĩ hơn, em xem thêm lý thuyết GDCD 9 Bài 10 và luyện đề ở trắc nghiệm GDCD 9 Bài 10.
Trả lời câu hỏi gợi mở (trang 34)
Câu 1. Nêu vài tấm gương thanh niên Việt Nam sống có lí tưởng
- Trong kháng chiến giải phóng dân tộc: Lý Tự Trọng, Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Thị Sáu, Nguyễn Văn Trỗi, Phan Đình Giót… Họ sẵn sàng hi sinh tuổi trẻ, thậm chí tính mạng, vì độc lập của Tổ quốc.
- Trong thời kì đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá: những thanh niên khởi nghiệp thành công, những nhà khoa học trẻ, học sinh – sinh viên đoạt giải quốc tế, tình nguyện viên vùng khó khăn… Em có thể kể thêm người mình biết ở địa phương.
Câu 2. Biểu hiện của thanh niên sống có lí tưởng
- Có mục tiêu rõ ràng và kiên trì theo đuổi, không bỏ cuộc khi gặp khó khăn.
- Luôn học hỏi, rèn luyện để hoàn thiện bản thân, đồng thời vì lợi ích chung của xã hội.
- Biết vận dụng kiến thức vào thực tế; năng động, sáng tạo trong học tập và lao động.
- Dám đấu tranh với cái xấu, tiêu cực; sẵn sàng làm nghĩa vụ quân sự, tham gia hoạt động tình nguyện.
Câu 3. Lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay là gì? Vì sao?
Đó là phấn đấu xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Vì sao? Vì đây là mục tiêu chung của cả dân tộc, phù hợp xu thế thời đại; thanh niên là lực lượng đông đảo, nhiều sức sáng tạo nên có vai trò quyết định trong việc đưa đất nước đi lên theo con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Giải bài tập trang 35–36 SGK
Bài 1. Việc làm nào biểu hiện lí tưởng sống cao đẹp, đúng đắn?
Đáp án: a, c, d, đ, e, i, k.
| Ý | Nhận định | Lí do |
|---|---|---|
| a, đ | Đúng | Vượt khó để tiến bộ là biểu hiện của ý chí theo đuổi mục tiêu. |
| c, d | Đúng | Biết áp dụng điều đã học và sáng tạo trong lao động, hoạt động xã hội. |
| e | Đúng | “Thắng không kiêu, bại không nản” là bản lĩnh của người có mục tiêu lâu dài. |
| i, k | Đúng | Học tập, làm việc có mục đích, hướng tới lợi ích chung của đất nước. |
| b | Sai | Bị cuốn theo nhu cầu tầm thường là lối sống thiếu bản lĩnh. |
| g | Sai | Không có kế hoạch phấn đấu thì không thể có lí tưởng thật sự. |
| h | Sai | “Dễ làm, khó bỏ” thường nói về thói quen xấu, ảnh hưởng đến bản thân và người khác. |
Mẹo nhớ: các việc đúng đều có “động từ tích cực” (vượt khó, vận dụng, sáng tạo, khắc phục, vươn lên, phấn đấu); các việc sai đều thể hiện sự buông thả hoặc thiếu kế hoạch.
Bài 2. Diễn đàn “Lí tưởng của thanh niên học sinh trong thời đại ngày nay”
a) Em tán thành quan điểm nào? Em tán thành quan điểm thứ nhất: thanh niên học sinh cần nỗ lực học tập, rèn luyện để chuẩn bị hành trang lập thân, lập nghiệp và góp phần xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Lí do:
- Mỗi người cần có ước mơ và phải biết phấn đấu để biến ước mơ thành hiện thực.
- Tuổi học sinh là thời gian quý nhất để tích luỹ tri thức, hình thành nhân cách; bỏ lỡ thì khó bù lại.
- Quan điểm thứ hai sai ở chỗ coi tuổi học trò chỉ để “ăn chơi, hưởng thụ”, dễ dẫn đến lối sống ỷ lại, thiếu trách nhiệm. Vui chơi lành mạnh là cần thiết nhưng không được thay thế việc học và rèn luyện.
b) Ước mơ của em và việc em làm để đạt ước mơ – đây là câu mở, mỗi em trả lời theo suy nghĩ riêng. Gợi ý cách viết theo 3 bước:
- Nêu ước mơ cụ thể (ví dụ: trở thành giáo viên, kĩ sư, bác sĩ…).
- Nêu việc đã làm: học tốt các môn liên quan, đọc sách, tham gia câu lạc bộ, giúp đỡ bạn bè.
- Nêu kế hoạch sắp tới: mục tiêu điểm số, kĩ năng cần rèn, thời gian biểu hằng ngày.
Bài 3. Một tấm gương thanh niên sống có lí tưởng
Em có thể chọn bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm – người thầy thuốc trẻ tình nguyện vào chiến trường Quảng Ngãi chữa bệnh cho đồng bào và chiến sĩ, hi sinh năm 1970. Những đức tính em học được:
- Tình yêu Tổ quốc, sẵn sàng chọn nơi gian khổ để cống hiến.
- Tận tuỵ với nghề, yêu thương con người.
- Ý chí kiên cường, không lùi bước trước khó khăn, nguy hiểm.
Em cũng có thể chọn Lý Tự Trọng hoặc một người gần gũi như thầy cô, anh chị, tình nguyện viên; điều quan trọng là nêu được việc làm cụ thể và bài học cho bản thân.
Lỗi sai thường gặp
- Hiểu lí tưởng là điều gì đó to lớn, xa vời; thực ra lí tưởng bắt đầu từ việc học tốt, sống tử tế mỗi ngày.
- Chỉ chọn lí tưởng vì lợi ích cá nhân (nhiều tiền, nổi tiếng) mà quên trách nhiệm với cộng đồng.
- Ở bài 1, bỏ sót ý e hoặc i vì tưởng đó không liên quan đến “lí tưởng”.
- Trả lời bài 2b quá chung chung, không có việc làm cụ thể.
Bài luyện tập thêm
Câu 1. Bạn Nam nói: “Mình cứ chơi thoải mái, lớn lên rồi tính.” Em nhận xét ý kiến này thế nào?
Đáp án gợi ý: Chưa đúng. Lí tưởng cần được hình thành và rèn luyện từ khi còn nhỏ; không có kế hoạch từ bây giờ thì khó có hành trang vững vàng sau này. Cần cân bằng giữa vui chơi lành mạnh và học tập.
Câu 2. Hai học sinh cùng học giỏi. An học để sau này có thật nhiều tiền; Bình học để trở thành bác sĩ chữa bệnh cho người nghèo. Ai có lí tưởng sống đúng đắn hơn?
Đáp án gợi ý: Bình, vì mục tiêu của Bình gắn với lợi ích của người khác và xã hội. Kiếm tiền chính đáng không sai, nhưng nếu đó là mục đích duy nhất thì chưa phải lí tưởng cao đẹp.
Câu 3. Hãy lập 3 việc làm cụ thể trong tuần này để tiến gần tới ước mơ của em.
Gợi ý: hoàn thành bài tập đúng hạn; đọc một cuốn sách liên quan đến nghề mơ ước; tham gia một hoạt động tình nguyện của lớp hoặc trường.
Để học tốt cả năm, em tham khảo thêm Giải GDCD 9 Bài 1 Kết nối tri thức: Sống có lí tưởng để thấy cách sách mới triển khai cùng chủ đề.
Câu hỏi thường gặp
Lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay là gì?
Là phấn đấu xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, góp phần thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Bài 1 trang 35 GDCD 9 chọn những ý nào?
Chọn a, c, d, đ, e, i, k. Các ý b, g, h không thể hiện lí tưởng sống đúng đắn vì buông thả, thiếu kế hoạch hoặc là thói quen xấu.
Học sinh THCS cần làm gì để sống có lí tưởng?
Xác định ước mơ phù hợp, lập kế hoạch học tập, rèn luyện đạo đức, vận dụng kiến thức vào thực tế, tham gia hoạt động tập thể, tình nguyện và biết đấu tranh với điều tiêu cực.
Bài này thuộc chương trình sách nào?
Đây là bài của chương trình GDCD 9 cũ (trước GDPT 2018). Với sách mới, chủ đề tương tự nằm ở Bài 1 Sống có lí tưởng.