Trả lời nhanh
Muốn biết số lớn gấp mấy lần số bé, ta lấy số lớn chia cho số bé. Còn muốn biết số lớn hơn số bé bao nhiêu đơn vị, ta lấy số lớn trừ số bé. Ở Bài 39: bút chì dài gấp bút sáp 10 : 5 = 2 (lần), gấp cái ghim 10 : 2 = 5 (lần); số bóng một hàng gấp số bóng một cột 8 : 4 = 2 (lần); thuyền lớn chở hơn 18 khách và gấp 4 lần thuyền nhỏ.
Bài 39 trong sách Toán 3 Tập 1 (Kết nối tri thức) dạy một dạng toán mới: so sánh hai số bằng cách hỏi “gấp mấy lần”. Trang này giải lần lượt các bài ở phần Hoạt động (trang 109, 110) và Luyện tập (trang 110). Sau đó có phần giải thích vì sao lại làm phép chia, lỗi em hay mắc và vài bài luyện tập tự đặt.
Kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
Có hai cách so sánh hai số, em đừng nhầm lẫn:
| Câu hỏi | Phép tính | Kết quả có đơn vị |
|---|---|---|
| Số lớn hơn số bé bao nhiêu đơn vị? | Phép trừ: số lớn − số bé | đơn vị của đại lượng (khách, cm, quả…) |
| Số lớn gấp mấy lần số bé? | Phép chia: số lớn : số bé | lần |
Mẹo nhớ: “Hơn – kém” thì trừ, “gấp – kém” (số lần) thì chia. Kết quả của “gấp mấy lần” luôn viết đơn vị là lần, không viết cm, kg hay khách.
Vì sao “gấp mấy lần” lại làm phép chia?
Nói “6 gấp 3 lần 2” nghĩa là 2 lấy 3 lần thì được 6, tức 2 × 3 = 6. Khi đã biết 6 và 2 mà chưa biết số lần, ta tìm thừa số chưa biết: 6 : 2 = 3. Vậy phép chia ở đây chính là phép “ngược” của phép nhân. Em có thể dùng bảng nhân, bảng chia đã học để tính nhanh.
Hoạt động (trang 109, 110)
Bài 1 (trang 109): Số?
Bài này cho hình các nhóm đồ vật (hoặc các đoạn thẳng) của hai đối tượng và yêu cầu điền số lần. Các bước làm:
- Đếm (hoặc đọc) số lượng của đối tượng thứ nhất và đối tượng thứ hai.
- Xác định số nào lớn hơn, số nào bé hơn.
- Lấy số lớn chia cho số bé, rồi điền kết quả vào ô trống.
Ví dụ tự đặt để em hiểu cách làm: hàng trên có 12 chiếc kẹo, hàng dưới có 3 chiếc kẹo. Ta có 12 : 3 = 4, nên số kẹo hàng trên gấp 4 lần số kẹo hàng dưới. Em hãy đếm số vật trong hình SGK rồi làm đúng theo ba bước này.
Bài 2 (trang 110): Số?
a) Bút chì dài gấp ? lần bút sáp. b) Bút chì dài gấp ? lần cái ghim.
Theo hình vẽ trong sách, bút chì dài 10 cm, bút sáp dài 5 cm, cái ghim dài 2 cm.
Lời giải:
a) Bút chì dài gấp bút sáp số lần là: 10 : 5 = 2 (lần).
b) Bút chì dài gấp cái ghim số lần là: 10 : 2 = 5 (lần).
Đáp số: a) 2 lần; b) 5 lần.
Lưu ý: câu b) kết quả là 5 lần, không phải 5 cm. Có thể kiểm tra bằng phép nhân: cái ghim dài 2 cm, lấy 5 lần thì được 2 × 5 = 10 cm, đúng bằng độ dài bút chì.
Luyện tập (trang 110)
Bài 1: Số?
Bài này thường là một bảng có các cột: số lớn, số bé, “số lớn hơn số bé … đơn vị”, “số lớn gấp số bé … lần”. Em làm theo hai công thức ở đầu bài:
- Cột “hơn bao nhiêu đơn vị”: lấy số lớn trừ số bé.
- Cột “gấp mấy lần”: lấy số lớn chia số bé.
Ví dụ tự đặt với cặp số 20 và 4: hơn nhau 20 − 4 = 16 (đơn vị); gấp nhau 20 : 4 = 5 (lần). Với mỗi cột em chỉ cần chọn đúng phép tính, đừng làm lẫn hai cột.
Bài 2: Có 32 quả bóng xếp thành các hàng, các cột
a) Số? Mỗi hàng có ? quả bóng. Mỗi cột có ? quả bóng. Số quả bóng trong một hàng gấp mấy lần số quả bóng trong một cột?
Quan sát hình, ta đếm được:
- Mỗi hàng có 8 quả bóng.
- Mỗi cột có 4 quả bóng.
- Số quả bóng trong một hàng gấp số quả bóng trong một cột số lần là: 8 : 4 = 2 (lần).
Kiểm tra lại: có 4 hàng, mỗi hàng 8 quả thì 8 × 4 = 32 quả, khớp với đề. Cách kiểm tra này giúp em chắc chắn mình đếm đúng.
Lỗi hay gặp: nhầm “hàng” với “cột”. Hàng là dãy nằm ngang, cột là dãy đứng dọc. Đếm nhầm sẽ ra 4 : 8, không chia được cho kết quả là số tự nhiên.
Bài 3: Thuyền lớn chở 24 khách, thuyền nhỏ chở 6 khách
Hỏi: a) Thuyền lớn chở nhiều hơn thuyền nhỏ bao nhiêu khách du lịch? b) Số khách ở thuyền lớn gấp mấy lần số khách ở thuyền nhỏ?
Phân tích: câu a) có chữ “nhiều hơn” nên làm phép trừ; câu b) có chữ “gấp mấy lần” nên làm phép chia.
Bài giải:
a) Thuyền lớn chở nhiều hơn thuyền nhỏ số khách du lịch là: 24 − 6 = 18 (khách).
b) Số khách ở thuyền lớn gấp số khách ở thuyền nhỏ số lần là: 24 : 6 = 4 (lần).
Đáp số: a) 18 khách; b) 4 lần.
Em thấy cùng hai số 24 và 6 nhưng hai câu hỏi cho hai đáp số khác nhau, vì hai cách so sánh khác nhau.
Các lỗi sai thường gặp
- Viết sai đơn vị ở kết quả. Đáp số “gấp mấy lần” phải là “lần”. Viết “5 cm” là sai.
- Lấy số bé chia số lớn. Luôn là số lớn : số bé. Nếu ra phép chia không hợp lí (ví dụ 2 : 10), em hãy xem lại đã đặt đúng số chưa.
- Lẫn “hơn” với “gấp”. Gạch chân từ khoá trong đề trước khi chọn phép tính.
- Quên đổi đơn vị. Hai số phải cùng đơn vị mới chia được. Ví dụ dây dài 2 m và dây dài 20 cm: đổi 2 m = 200 cm rồi mới tính 200 : 20 = 10 (lần).
Bài luyện tập tự đặt (có đáp án)
Bài 1. Sợi dây đỏ dài 12 dm, sợi dây xanh dài 3 dm. a) Sợi dây đỏ dài hơn sợi dây xanh bao nhiêu đề-xi-mét? b) Sợi dây đỏ dài gấp mấy lần sợi dây xanh?
Đáp án: a) 12 − 3 = 9 (dm). b) 12 : 3 = 4 (lần).
Bài 2. Lan có 5 bông hoa, Mai có 35 bông hoa. Số hoa của Mai gấp mấy lần số hoa của Lan?
Đáp án: 35 : 5 = 7 (lần).
Bài 3. Mẹ 36 tuổi, con 9 tuổi. Tuổi mẹ gấp mấy lần tuổi con?
Đáp án: 36 : 9 = 4 (lần).
Bài 4 (nâng cao nhẹ). Một cái bàn dài 2 m, một cái bút dài 20 cm. Cái bàn dài gấp mấy lần cái bút?
Đáp án: Đổi 2 m = 200 cm. Ta có 200 : 20 = 10 (lần).
Xem thêm tài liệu Bài 39
- Lý thuyết So sánh số lớn gấp mấy lần số bé
- Vở bài tập Toán 3 Tập 1 trang 98, 99 Bài 39
- 20 câu trắc nghiệm So sánh số lớn gấp mấy lần số bé
Các bài giải khác trong chương
- Bài 38: Biểu thức số. Tính giá trị của biểu thức số
- Bài 40: Luyện tập chung
- Bài 41: Ôn tập phép nhân, phép chia trong phạm vi 100, 1000
- Bài 42: Ôn tập biểu thức số
- Giải SGK Toán 3 – Kết nối tri thức (toàn bộ)
Cùng chuyên đề: Mục lục khác cùng môn, lớp: Vở bài tập Toán lớp 3 Kết nối tri thức: giải đủ 81 bài Tập 1, Tập 2; Giải SGK Toán lớp 3 Chân trời sáng tạo Tập 1, Tập 2 – Mục lục từng bài; Đề thi Toán lớp 3 Chân trời sáng tạo học kì 1, học kì 2 có đáp án.
Câu hỏi thường gặp
Muốn tìm số lớn gấp mấy lần số bé thì làm thế nào?
Em lấy số lớn chia cho số bé. Ví dụ 24 : 6 = 4 nên 24 gấp 6 số lần là 4 lần. Kết quả viết kèm đơn vị là "lần".
Khác nhau giữa "hơn bao nhiêu đơn vị" và "gấp mấy lần" là gì?
"Hơn bao nhiêu đơn vị" dùng phép trừ (số lớn − số bé), kết quả mang đơn vị của đại lượng. "Gấp mấy lần" dùng phép chia (số lớn : số bé), kết quả là số lần.
Bút chì dài 10 cm, cái ghim dài 2 cm thì bút chì gấp cái ghim mấy lần?
Bút chì dài gấp cái ghim 10 : 2 = 5 (lần). Đáp số là 5 lần, không phải 5 cm.
Hai số khác đơn vị đo thì so sánh gấp mấy lần như thế nào?
Em phải đổi về cùng một đơn vị rồi mới chia. Ví dụ 2 m và 20 cm: đổi 2 m = 200 cm, sau đó 200 : 20 = 10 lần.