Trả lời nhanh
Trong bảng chữ cái in hoa (kiểu chữ không chân quen thuộc), các chữ có tâm đối xứng là H, I, N, O, S, X, Z. Cách kiểm tra: quay chữ nửa vòng (180°) quanh điểm giữa chữ; nếu hình sau khi quay trùng khít với hình ban đầu thì chữ đó có tâm đối xứng, điểm giữa chính là tâm.
Hiểu đúng “tâm đối xứng” trước khi làm bài
Một hình có tâm đối xứng O khi mỗi điểm A của hình đều có điểm A’ đối xứng với A qua O và A’ cũng thuộc hình đó. Nói cách khác, O là trung điểm của mọi đoạn nối hai điểm tương ứng.
Với chữ cái, em không cần dựng từng điểm. Chỉ cần tưởng tượng xoay chữ một nửa vòng quanh điểm chính giữa. Chữ không đổi hình dạng thì có tâm đối xứng.
Lưu ý: trang này giải theo dạng bài “tìm chữ cái có tâm đối xứng” của bài Hình có tâm đối xứng. Nếu đề trong sách của em cho dãy chữ khác, em áp dụng đúng cách kiểm tra và bảng bên dưới là ra kết quả.
Bảng kiểm tra các chữ cái in hoa
Ta xét kiểu chữ in hoa đơn giản, nét đều, không có chân trang trí.
| Nhóm | Các chữ | Nhận xét |
|---|---|---|
| Có tâm đối xứng | H, I, N, O, S, X, Z | Quay 180° quanh điểm giữa thì trùng khít |
| Chỉ có trục đối xứng đứng | A, M, T, U, V, W, Y | Quay 180° bị lộn ngược nên không trùng |
| Chỉ có trục đối xứng ngang | B, C, D, E, K | Quay 180° làm đổi chiều, không trùng |
| Không có tâm, không có trục | F, G, J, L, P, Q, R | Hình lệch hẳn một phía |
Các chữ H, I, O, X vừa có tâm đối xứng vừa có trục đối xứng. Ba chữ N, S, Z là những chữ “chỉ có tâm”: đây là chỗ học sinh hay bỏ sót.
Giải thích từng nhóm: vì sao đúng, vì sao sai
- H: hai nét đứng song song, nét ngang ở giữa. Xoay 180°, hai nét đứng đổi chỗ cho nhau, nét ngang vẫn nằm đó. Có tâm.
- I: chỉ là một nét thẳng. Xoay 180° quanh trung điểm vẫn là nét thẳng ấy. Có tâm.
- O: hình bầu dục (hoặc tròn) nên tâm là điểm giữa. Có tâm.
- X: hai nét chéo cắt nhau, giao điểm là tâm. Có tâm.
- N: nét chéo nối đỉnh trái phía trên với đỉnh phải phía dưới. Xoay 180°, hai nét đứng đổi chỗ, nét chéo vẫn đúng chỗ cũ. Có tâm.
- S, Z: xoay 180° thì phần trên chuyển xuống dưới và ngược lại, hình vẫn như cũ. Có tâm.
- A, M, T, U, V, W, Y: xoay 180° thì đỉnh quay xuống, chữ bị lộn ngược (A thành ∀ kiểu chữ lật, T thành ⊥). Không trùng, nên không có tâm.
- B, C, D, E, K: xoay 180° làm phần bụng chữ quay sang phía bên kia. Không trùng.
Mẹo nhớ nhanh
Em nhớ câu: “HI, NO, SẼ XZ” — gồm H, I, N, O, S, X, Z. Hoặc nhớ bằng cách xoay trang giấy 180°: chữ nào đọc lên vẫn y nguyên thì có tâm đối xứng.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm trục với tâm: chữ M, A, T có trục đối xứng nhưng không có tâm đối xứng.
- Bỏ sót N, S, Z: nhìn bằng mắt thấy chúng “không cân đối” nên em tưởng không đối xứng, trong khi chúng đối xứng qua tâm.
- Phụ thuộc kiểu chữ: với chữ có chân (kiểu trang trí) hoặc viết tay, kết quả có thể khác. Đề bài thường mặc định kiểu chữ đơn giản.
- Chọn sai tâm: tâm phải là điểm giữa của chữ, không phải một đỉnh hay đầu mút nét.
Bài luyện tập
Bài 1. Trong các chữ: E, H, K, N, P, S, T, Z, chữ nào có tâm đối xứng?
Đáp án: H, N, S, Z. (E, K có trục ngang; T có trục đứng; P không có tâm.)
Bài 2. Từ “SON” gồm các chữ S, O, N. Quay cả từ 180° quanh điểm giữa chữ O, ta đọc được từ gì? Có gì thú vị?
Đáp án: Mỗi chữ S, O, N có tâm đối xứng nên khi xoay chữ vẫn y nguyên, nhưng thứ tự đảo lại thành N, O, S, tức đọc là “NOS”. Vì vậy cả từ “SON” không trùng với chính nó, dù từng chữ đều có tâm. Tâm của cả từ là tâm chữ O mới đúng cho trường hợp chữ giữa.
Bài 3. Chữ in thường “d” quay 180° thành chữ nào? Từ đó cho biết “d” có tâm đối xứng không?
Đáp án: Thành chữ “p”, không trùng với “d” nên “d” không có tâm đối xứng.
Tóm tắt
- Xoay chữ 180° quanh điểm giữa, nếu trùng thì có tâm đối xứng.
- Chữ in hoa có tâm: H, I, N, O, S, X, Z.
- Có trục đối xứng chưa chắc có tâm đối xứng, và ngược lại.
Câu hỏi thường gặp
Những chữ cái in hoa nào có tâm đối xứng?
Với kiểu chữ in hoa đơn giản, các chữ có tâm đối xứng là H, I, N, O, S, X, Z. Tâm đối xứng là điểm nằm giữa chữ.
Chữ N, S, Z có trục đối xứng không?
Không. Ba chữ này chỉ có tâm đối xứng, không có trục đối xứng. Vì vậy nhiều bạn nhìn thấy không cân đối và bỏ sót.
Chữ M, A, T có tâm đối xứng không?
Không. Các chữ này có trục đối xứng thẳng đứng nhưng khi quay 180° thì bị lộn ngược, không trùng với hình ban đầu.
Làm sao kiểm tra nhanh một hình có tâm đối xứng?
Xoay hình nửa vòng (180°) quanh điểm giữa. Nếu hình sau khi xoay trùng khít với hình ban đầu thì hình có tâm đối xứng.