Trả lời nhanh
Bài toán này thuộc dạng tỉ số phần trăm: lãi = bán − vốn; phần trăm lãi = lãi : vốn × 100%. Ví dụ với vốn 42 000 đồng, nếu bán được 52 500 đồng thì lãi 10 500 đồng, tức lãi 25% so với vốn. Nếu đề cho sẵn “lãi 20%” thì lãi 8 400 đồng và thu về 50 400 đồng.
Lưu ý: các số liệu sau phần vốn 42 000 đồng có thể khác nhau tuỳ đề bạn đang làm (đề cho số tiền bán, hoặc cho phần trăm lãi). Vì vậy bài viết hướng dẫn cách làm cho từng dạng, các con số bán hay phần trăm lãi dưới đây là ví dụ tự đặt. Bạn thay số của đề mình vào là xong.
Hiểu các đại lượng trong bài toán
- Tiền vốn: số tiền bỏ ra để mua rau (ở đây là 42 000 đồng).
- Tiền bán (tiền thu về): số tiền có được sau khi bán hết rau.
- Tiền lãi: tiền bán − tiền vốn (khi tiền bán lớn hơn vốn).
- Phần trăm lãi: tính so với tiền vốn, không phải so với tiền bán.
Ba công thức cần nhớ
| Cần tìm | Cách tính |
|---|---|
| Tiền lãi khi biết a% lãi | Tiền lãi = vốn × a : 100 |
| Tiền bán khi biết a% lãi | Tiền bán = vốn × (100 + a) : 100 |
| Phần trăm lãi khi biết tiền bán | (Tiền bán − vốn) : vốn × 100% |
Dạng 1: Biết phần trăm lãi, tìm tiền lãi và tiền thu về
Ví dụ (tự đặt): Người đó bỏ ra 42 000 đồng mua rau, bán hết thì lãi 20% so với tiền vốn. Tính số tiền lãi và số tiền thu được.
Giải.
- Tiền lãi: 42 000 × 20 : 100 = 8 400 (đồng).
- Tiền thu được: 42 000 + 8 400 = 50 400 (đồng).
Kiểm tra nhanh: bán được 120% vốn, 42 000 × 1,2 = 50 400. Kết quả khớp.
Dạng 2: Biết tiền bán, tìm phần trăm lãi
Ví dụ (tự đặt): Vốn 42 000 đồng, bán hết số rau được 52 500 đồng. Hỏi lãi bao nhiêu phần trăm so với vốn?
Giải.
- Tiền lãi: 52 500 − 42 000 = 10 500 (đồng).
- Tỉ số phần trăm lãi so với vốn: 10 500 : 42 000 × 100% = 25%.
Mẹo thử lại: 25% = 1/4, mà 42 000 : 4 = 10 500. Đúng.
Dạng 3: Bán lỗ
Ví dụ (tự đặt): Vốn 42 000 đồng, do rau héo nên chỉ bán được 37 800 đồng. Lỗ bao nhiêu phần trăm?
Giải. Tiền lỗ: 42 000 − 37 800 = 4 200 (đồng). Phần trăm lỗ: 4 200 : 42 000 × 100% = 10%.
Lỗi sai thường gặp
- Lấy lãi chia cho tiền bán thay vì chia cho tiền vốn. Với ví dụ dạng 2, 10 500 : 52 500 = 20% là sai.
- Quên cộng vốn khi hỏi “thu về bao nhiêu”: 8 400 chỉ là lãi, tiền thu phải là vốn + lãi.
- Nhầm “lãi 20%” với “bán bằng 20% vốn”. Lãi 20% nghĩa là bán bằng 120% vốn.
- Quên viết đơn vị đồng hoặc ký hiệu %.
Bài luyện tập
- Một người bỏ ra 60 000 đồng mua rau, bán hết được 69 000 đồng. Tính phần trăm lãi so với vốn.
- Vốn 36 000 đồng, bán hết lãi 25% so với vốn. Tính số tiền thu về.
- Vốn 42 000 đồng, bán hết lãi 15%. Tính tiền lãi.
Đáp án.
- Lãi: 69 000 − 60 000 = 9 000 đồng; 9 000 : 60 000 × 100% = 15%.
- Lãi: 36 000 × 25 : 100 = 9 000 đồng; thu về: 36 000 + 9 000 = 45 000 đồng.
- Lãi: 42 000 × 15 : 100 = 6 300 đồng.
Tóm tắt cách làm
Xác định đề cho gì: phần trăm lãi hay tiền bán. Sau đó áp dụng công thức tương ứng, luôn lấy tiền vốn làm mốc 100%. Cuối cùng thử lại bằng cách đổi phần trăm ra phân số quen thuộc như 25% = 1/4, 20% = 1/5, 10% = 1/10.
Câu hỏi thường gặp
Lãi bao nhiêu phần trăm được tính so với đại lượng nào?
Phần trăm lãi được tính so với tiền vốn, bằng (tiền bán − tiền vốn) : tiền vốn × 100%.
Vốn 42 000 đồng, lãi 20% thì bán được bao nhiêu tiền?
Tiền lãi là 42 000 × 20 : 100 = 8 400 đồng nên tiền bán là 42 000 + 8 400 = 50 400 đồng.
Vốn 42 000 đồng, bán được 52 500 đồng thì lãi bao nhiêu phần trăm?
Lãi 10 500 đồng, chiếm 10 500 : 42 000 × 100% = 25% so với vốn.
Đề của tôi có số liệu khác thì làm thế nào?
Giữ nguyên các bước: tìm tiền lãi bằng bán trừ vốn (hoặc vốn nhân phần trăm lãi), rồi tính tỉ số phần trăm với mốc là tiền vốn.