Trả lời nhanh
Khi chia 218 : 37 và chỉ lấy đến hai chữ số ở phần thập phân, ta được thương là 5,89 và số dư là 0,07. Trong lúc đặt tính, số còn lại ở bước cuối là 7, nhưng chữ số 9 của thương đứng ở hàng phần trăm nên số dư phải viết là 0,07 (bằng 7 phần trăm).
Đặt tính và thực hiện phép chia 218 : 37
Đây là phép chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên mà thương là số thập phân. Ta chia phần nguyên trước, khi có dư thì viết dấu phẩy vào thương rồi thêm chữ số 0 vào bên phải số dư để chia tiếp.
| Bước | Phép tính | Thương ghi được | Số còn lại |
|---|---|---|---|
| 1 | 218 : 37 được 5 (37 × 5 = 185) | 5 | 218 − 185 = 33 |
| 2 | Viết dấu phẩy vào thương, hạ 0: 330 : 37 được 8 (37 × 8 = 296) | 5,8 | 330 − 296 = 34 |
| 3 | Hạ 0: 340 : 37 được 9 (37 × 9 = 333) | 5,89 | 340 − 333 = 7 |
Thương lấy đến hai chữ số thập phân là 5,89. Số còn lại ở bước cuối cùng là 7.
Vì sao số dư là 0,07 chứ không phải 7?
Mỗi lần ta thêm một chữ số 0 vào số dư là ta đã nhân số dư với 10 để chia tiếp. Ta đã thêm 0 hai lần (ở bước 2 và bước 3), tức là số 7 đã được “phóng to” 100 lần so với số dư thật.
Vì vậy muốn có số dư thật, ta phải dịch dấu phẩy sang trái đúng hai chữ số: 7 → 0,07.
Kiểm tra bằng phép thử: số bị chia = số chia × thương + số dư.
- 37 × 5,89 = 217,93
- 217,93 + 0,07 = 218 ✓
Nếu viết số dư là 7 thì 217,93 + 7 = 224,93, khác 218 nên sai. Phép thử xác nhận số dư đúng là 0,07.
Quy tắc nhớ nhanh
- Thương lấy đến k chữ số thập phân thì số dư thật bằng số còn lại ở bước cuối, dịch dấu phẩy sang trái k chữ số.
- Lấy đến 1 chữ số thập phân: dư có dạng 0,x. Lấy đến 2 chữ số: dư có dạng 0,0x hoặc 0,xy.
- Số dư luôn nhỏ hơn số chia nhân với đơn vị của hàng cuối. Ở đây số dư phải nhỏ hơn 37 × 0,01 = 0,37; mà 0,07 < 0,37 nên hợp lý.
Lỗi sai thường gặp
- Ghi số dư là 7: quên rằng thương đã có phần thập phân. Hãy luôn dùng phép thử để kiểm tra.
- Quên viết dấu phẩy vào thương trước khi hạ chữ số 0 đầu tiên, dẫn đến thương thành 589.
- Làm tròn thay vì dừng đúng chỗ: thương thật của 218 : 37 là 5,891891…; đề yêu cầu lấy đến hai chữ số nên ta dừng ở 5,89 và tìm số dư ngay tại đó.
Bài luyện tập có đáp án
- Tính 47 : 12, lấy đến hai chữ số ở phần thập phân và tìm số dư.
Đáp án: 47 : 12 = 3,91; số còn lại ở cuối là 8 nên số dư là 0,08. Thử: 12 × 3,91 = 46,92; 46,92 + 0,08 = 47. - Tính 100 : 32, lấy đến hai chữ số ở phần thập phân và tìm số dư.
Đáp án: 100 : 32 = 3,12; số còn lại là 16 nên số dư là 0,16. Thử: 32 × 3,12 = 99,84; 99,84 + 0,16 = 100. - Tính 218 : 37, nhưng chỉ lấy đến một chữ số ở phần thập phân. Số dư là bao nhiêu?
Đáp án: thương 5,8; số còn lại ở bước 2 là 34 nên số dư là 3,4 (dịch dấu phẩy một chữ số). Thử: 37 × 5,8 = 214,6; 214,6 + 3,4 = 218.
Câu hỏi thường gặp
Chia 218 : 37 lấy hai chữ số thập phân được bao nhiêu?
Thương là 5,89 và số dư là 0,07.
Vì sao số dư là 0,07 mà không phải 7?
Vì đã thêm hai chữ số 0 vào số dư khi chia tiếp phần thập phân, nên số 7 ở cuối phải dịch dấu phẩy sang trái hai chữ số thành 0,07.
Làm sao kiểm tra số dư có đúng không?
Dùng phép thử: số chia × thương + số dư phải bằng số bị chia. Ở đây 37 × 5,89 + 0,07 = 217,93 + 0,07 = 218.
Nếu chỉ lấy một chữ số thập phân thì số dư của 218 : 37 là bao nhiêu?
Thương là 5,8 và số dư là 3,4, vì 37 × 5,8 = 214,6 và 218 − 214,6 = 3,4.