Trả lời nhanh
Khi đặt tính rồi tính với số thập phân 12,5, em nhớ bốn quy tắc: cộng và trừ thì viết các dấu phẩy thẳng cột; nhân thì bỏ dấu phẩy, nhân như số tự nhiên rồi đếm số chữ số thập phân ở các thừa số để đặt dấu phẩy ở kết quả; chia thì đưa số chia về số tự nhiên rồi chia như thường. Ví dụ: 12,5 + 3,47 = 15,97; 12,5 − 3,47 = 9,03; 12,5 × 3,4 = 42,5; 12,5 : 5 = 2,5.
Phép cộng: 12,5 + 3,47
Hai số có số chữ số ở phần thập phân khác nhau (12,5 có một chữ số, 3,47 có hai chữ số). Em thêm chữ số 0 vào bên phải 12,5 để thành 12,50 cho dễ cộng, không làm thay đổi giá trị.
- Viết số này dưới số kia sao cho dấu phẩy thẳng cột, hàng phần trăm thẳng hàng phần trăm.
- Cộng như số tự nhiên từ phải sang trái: 0 + 7 = 7; 5 + 4 = 9; 2 + 3 = 5; 1 + 0 = 1.
- Đặt dấu phẩy ở kết quả thẳng cột với các dấu phẩy ở trên.
Kết quả: 12,50 + 3,47 = 15,97.
Phép trừ: 12,5 − 3,47
Làm tương tự phép cộng: viết 12,50 và trừ từ phải sang trái, nhớ khi cần.
- Hàng phần trăm: 0 − 7 không trừ được, mượn 1 chục (hàng phần mười) nên 10 − 7 = 3.
- Hàng phần mười: 5 sau khi cho mượn còn 4, 4 − 4 = 0.
- Hàng đơn vị: 2 − 3 không trừ được, mượn 1 chục nên 12 − 3 = 9; hàng chục còn 0 nên không ghi.
Kết quả: 12,50 − 3,47 = 9,03. Em thử lại bằng phép cộng: 9,03 + 3,47 = 12,50. Đúng.
Phép nhân: 12,5 × 3,4
- Bỏ dấu phẩy, đặt tính 125 × 34.
- 125 × 4 = 500; 125 × 30 = 3 750; cộng lại được 4 250.
- Đếm: 12,5 có 1 chữ số thập phân, 3,4 có 1 chữ số thập phân, tổng cộng 2 chữ số. Em tách 2 chữ số ở bên phải kết quả: 42,50.
- Bỏ chữ số 0 vô nghĩa ở cuối phần thập phân: 42,5.
Kết quả: 12,5 × 3,4 = 42,5.
Phép chia: 12,5 : 5 và 12,5 : 2,5
12,5 : 5 (số chia là số tự nhiên): chia phần nguyên trước, khi hết phần nguyên thì viết dấu phẩy ở thương rồi hạ chữ số tiếp theo.
- 12 : 5 = 2, dư 2.
- Viết dấu phẩy vào thương, hạ 5 được 25; 25 : 5 = 5.
Thương là 2,5.
12,5 : 2,5 (số chia là số thập phân): nhân cả số bị chia và số chia với 10 để số chia thành số tự nhiên, được 125 : 25 = 5.
Mẹo tính nhanh với 12,5
Em để ý 12,5 = 100 : 8. Nhờ vậy:
- 12,5 × 8 = 100
- 12,5 × 4 = 50 và 12,5 × 2 = 25
- 12,5 × 0,8 = 10
- Muốn nhân một số với 12,5, em có thể nhân với 100 rồi chia cho 8.
Các mẹo này giúp em ước lượng và kiểm tra kết quả khi đặt tính.
Lỗi sai thường gặp
- Căn các chữ số cuối cùng thẳng nhau thay vì căn dấu phẩy, nên 5 (hàng phần mười) bị cộng nhầm với 7 (hàng phần trăm). Với cộng và trừ, em luôn kiểm tra dấu phẩy thẳng cột.
- Khi nhân, đặt dấu phẩy theo cột dấu phẩy của thừa số thay vì đếm tổng chữ số thập phân.
- Quên viết dấu phẩy ở thương khi đã hạ chữ số đầu tiên sau dấu phẩy.
- Giữ lại chữ số 0 vô nghĩa, ví dụ viết 42,50 thay vì 42,5 (hai cách đều đúng giá trị, nhưng nên viết gọn).
Bài tập luyện tập
- 12,5 + 7,86 = ? Đáp án: 20,36.
- 25,3 − 12,5 = ? Đáp án: 12,8.
- 12,5 × 6,4 = ? Đáp án: 80 (125 × 64 = 8 000, tách hai chữ số thập phân ra 80,00).
- 12,5 : 0,25 = ? Đáp án: 50 (nhân cả hai số với 100: 1 250 : 25 = 50).
Câu hỏi thường gặp
Đặt tính rồi tính 12,5 + 3,47 bằng bao nhiêu?
Thêm số 0 để 12,5 thành 12,50 rồi đặt thẳng cột dấu phẩy, kết quả là 15,97.
Cách nhân hai số thập phân như 12,5 × 3,4?
Nhân 125 × 34 = 4 250 như số tự nhiên, đếm tổng số chữ số thập phân của hai thừa số là 2, tách 2 chữ số ở kết quả được 42,50 = 42,5.
Chia 12,5 cho 5 được bao nhiêu?
12,5 : 5 = 2,5. Em chia phần nguyên 12 : 5 được 2 dư 2, đặt dấu phẩy rồi hạ 5 thành 25, 25 : 5 = 5.
Có mẹo nào nhân nhanh với 12,5 không?
Vì 12,5 = 100 : 8, nên 12,5 × 8 = 100, 12,5 × 4 = 50. Muốn nhân một số với 12,5, em có thể nhân với 100 rồi chia cho 8.