Trả lời nhanh
Lao xao ngày hè (trích hồi ký Tuổi thơ im lặng của Duy Khán) kể bằng ngôi thứ nhất về một buổi đầu hè ở làng quê: cây cối um tùm, hương hoa ngát, và nổi bật là thế giới các loài chim như bồ các, sáo, tu hú, bìm bịp, diều hâu, quạ, chèo bẻo, chim cắt. Mỗi loài hiện lên với dáng vẻ, tiếng kêu, tính nết riêng qua cái nhìn trẻ thơ và cảm quan dân gian.
Tóm tắt Lao xao ngày hè cần có những ý nào?
Trước khi đọc các mẫu, em nên nhớ một bản tóm tắt đúng phải giữ được ba tầng ý. Thiếu tầng nào, bài cũng bị coi là chưa đủ.
- Bối cảnh: thời điểm “giời chớm hè”, làng quê cây cối xanh um, hương hoa thơm, ong bướm rộn ràng.
- Nội dung chính: thế giới các loài chim, mỗi loài một đặc điểm (tiếng kêu, hình dáng, tập tính) và những mối quan hệ giữa chúng, nhất là chuyện chèo bẻo đánh diều hâu, quạ và cả chim cắt.
- Cảm xúc, ý nghĩa: cái nhìn hồn nhiên, giàu chất dân gian của một đứa trẻ nông thôn; tình yêu thiên nhiên và quê hương.
Bảng nhận diện nhanh các loài chim trong văn bản
Bảng này giúp em nhớ ý khi tóm tắt. Em chỉ cần nhớ đặc điểm nổi bật nhất của từng loài, không cần chép hết chi tiết.
| Loài chim | Điểm nhớ nhanh |
|---|---|
| Bồ các | Kêu ồn ào, “to mồm”, được nhắc đến đầu tiên |
| Chim sáo (sáo sậu, sáo đen) | Gần gũi, quen thuộc ở làng quê |
| Tu hú | Tiếng kêu gắn với mùa quả chín |
| Chim ngói, chim nhạn | Hiền lành, gần gũi với con người |
| Bìm bịp | Tiếng kêu vang suốt ngày, ẩn trong bụi cây |
| Diều hâu, quạ | Hung dữ, rình bắt gà con hoặc dòm ngó nhà người |
| Chèo bẻo | Nhỏ nhưng hung hăng, hay đánh nhau, đánh cả diều hâu và quạ |
| Chim cắt | Dữ tợn, nhưng lại bị chèo bẻo đánh cho tơi tả |
TOP 7 mẫu tóm tắt Lao xao ngày hè
Bảy mẫu dưới đây được viết theo bảy cách khác nhau, từ rất ngắn đến khá đầy đủ. Em chọn mẫu hợp với yêu cầu của đề (số dòng, số chữ) rồi diễn đạt lại theo giọng văn của mình.
Mẫu 1: Tóm tắt trong 3 câu
Khi trời chớm hè, cây cối um tùm, hoa thơm ngát cả làng quê. Trong khung cảnh ấy, tác giả kể về nhiều loài chim quen thuộc, mỗi loài một tiếng kêu, một tính nết, trong đó chèo bẻo nhỏ bé mà dám đánh cả diều hâu, quạ và chim cắt. Qua đó, ta thấy một tuổi thơ gắn bó với thiên nhiên và tình yêu quê hương của nhà văn.
Mẫu 2: Tóm tắt theo trình tự văn bản
Mở đầu, tác giả tả cảnh hè về với cây xanh, hương hoa và ong bướm. Tiếp đến, ông lần lượt giới thiệu các loài chim: bồ các ồn ào, chim sáo, tu hú, chim ngói, chim nhạn, bìm bịp. Sau đó, câu chuyện chuyển sang nhóm chim dữ như diều hâu, quạ, và chuyện chèo bẻo xông vào đánh chúng. Kết lại là hình ảnh chim cắt dữ tợn cũng phải chịu thua chèo bẻo.
Mẫu 3: Tóm tắt theo hướng “nhân vật là loài chim”
Trong Lao xao ngày hè, mỗi loài chim như một nhân vật có tính cách. Bồ các thì ồn ào, sáo thì thân thiết, tu hú báo mùa quả chín, bìm bịp kêu mãi không thôi. Diều hâu và quạ là những kẻ rình mò, còn chèo bẻo vừa bị coi là “kẻ cắp” vừa nổi tiếng hiếu chiến. Chim cắt hung dữ nhất cuối cùng lại thua chèo bẻo, khiến người đọc vừa buồn cười vừa thú vị.
Mẫu 4: Tóm tắt nhấn mạnh cảm quan dân gian
Tác giả miêu tả các loài chim không chỉ bằng quan sát mà còn bằng những cách gọi, cách nghe và câu chuyện dân gian ở làng quê. Vì thế, tiếng chim trong bài có khi như lời nói của con người, tính nết chim như tính nết người làng. Bài văn đem lại hiểu biết về các loài chim, đồng thời gợi lên nét đẹp của văn hoá làng và tuổi thơ nông thôn.
Mẫu 5: Tóm tắt theo ngôi kể “tôi” (khoảng 6 câu)
Tôi nhớ những ngày đầu hè ở quê, cây cối xanh um và hương hoa lan khắp xóm. Cả làng như nghe thấy tiếng chim: bồ các kêu ầm ĩ, sáo hót quen thuộc, tu hú gọi mùa quả chín, bìm bịp rúc trong bụi cây. Có những loài hiền, nhưng cũng có diều hâu rình gà con và quạ dòm ngó chuồng lợn. Chèo bẻo bé nhỏ mà hung hăng, hễ thấy chúng là xông vào đánh. Đến chim cắt dữ tợn cũng bị chèo bẻo làm cho khốn đốn. Tất cả khiến mùa hè tuổi thơ của tôi thật sống động.
Mẫu 6: Tóm tắt kết hợp ý nghĩa nhan đề
Nhan đề “Lao xao” gợi âm thanh rộn ràng của ngày hè. Văn bản vẽ nên bức tranh làng quê đầu hè đầy tiếng chim và hương hoa. Trong bức tranh ấy, các loài chim hiện ra với hình dáng, tiếng kêu, tập tính khác nhau, có loài hiền, có loài dữ, có cả cuộc “chiến đấu” giữa chèo bẻo với diều hâu, quạ, chim cắt. Mùa hè quê hương vì thế vừa vui tai, vừa ấm áp tình yêu của người viết.
Mẫu 7: Tóm tắt theo dạng sơ đồ ý (dễ học thuộc)
- Bối cảnh: đầu hè, cây cối um tùm, hương hoa, ong bướm rộn ràng.
- Nhóm chim gần gũi: bồ các, sáo, tu hú, chim ngói, chim nhạn, bìm bịp.
- Nhóm chim hung dữ: diều hâu, quạ, chim cắt.
- Nhân vật nổi bật: chèo bẻo, nhỏ nhưng hiếu chiến, đánh cả diều hâu, quạ, chim cắt.
- Thông điệp: yêu thiên nhiên, trân trọng ký ức tuổi thơ và quê hương.
Cách tóm tắt Lao xao ngày hè theo 4 bước
- Đọc và gạch ý: gạch tên các loài chim kèm một đặc điểm của mỗi loài.
- Nhóm ý: chia thành chim hiền, chim dữ và chuyện chèo bẻo.
- Viết khung: mở bằng bối cảnh hè, thân bài là các nhóm chim, kết là cảm xúc.
- Rút gọn: bỏ bớt tên loài phụ, bỏ dẫn chứng chi tiết, giữ động từ chính.
Mẹo nhớ: “Hè về – chim đến – dữ hiền – chèo bẻo – tình quê”. Năm cụm này là khung xương của mọi bản tóm tắt.
Lỗi thường gặp khi tóm tắt
- Liệt kê tên chim như một danh sách: bài tóm tắt phải có sự kiện, quan hệ, chứ không chỉ kể tên.
- Chép nguyên văn dài: tóm tắt cần diễn đạt lại bằng lời của mình.
- Quên chèo bẻo: đây là chi tiết gây ấn tượng nhất của văn bản.
- Quên cảm xúc cuối bài: thiếu thông điệp, bài chưa trọn vẹn.
- Nhầm với văn bản thông tin: văn bản có chất văn học, miêu tả bằng cái nhìn trẻ thơ, không phải bài giới thiệu khoa học về chim.
Vài nét về tác giả và tác phẩm
- Tác giả: Duy Khán (1934 – 1993), tên khai sinh là Nguyễn Duy Khán, quê ở Bắc Ninh; ông là nhà văn viết nhiều về làng quê và tuổi thơ.
- Tác phẩm: văn bản được trích từ hồi ký Tuổi thơ im lặng. Cuốn hồi ký ghi lại ký ức tuổi nhỏ của tác giả ở nông thôn.
- Phương thức: kể và tả, trong đó miêu tả giữ vai trò chính; ngôi kể thứ nhất.
Em có thể xem thêm phần tổng hợp qua các trang sau để học đầy đủ: Lao xao ngày hè: tác giả, bố cục, tóm tắt, dàn ý, Bố cục bài Lao xao ngày hè và Nội dung chính bài Lao xao ngày hè.
Luyện tập có đáp án
Bài 1. Tóm tắt Lao xao ngày hè trong đúng 2 câu.
Gợi ý: Văn bản tả cảnh đầu hè ở làng quê với thế giới các loài chim, mỗi loài một dáng vẻ, tính nết riêng. Đặc biệt là chuyện chèo bẻo nhỏ bé nhưng dám đánh cả diều hâu, quạ, chim cắt, qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên và quê hương của tác giả.
Bài 2. Vì sao khi tóm tắt không nên chỉ liệt kê tên các loài chim?
Đáp án: Vì tóm tắt phải nêu được nội dung chính và mối quan hệ giữa các sự việc; chỉ liệt kê tên thì không cho thấy đặc điểm các loài, chuyện chèo bẻo và cảm xúc của người viết.
Bài 3. Viết lại ý “chèo bẻo đánh diều hâu” thành một câu tóm tắt có đủ chủ thể, hành động và nhận xét.
Gợi ý: Chèo bẻo tuy nhỏ bé nhưng rất hung hăng, dám lao vào đánh diều hâu, quạ nên được tác giả kể với vẻ thích thú.
Gợi ý học thêm
- Soạn bài Lao xao ngày hè – Chân trời sáng tạo
- 20 câu trắc nghiệm Lao xao ngày hè lớp 6
- Bài văn tả khu vườn buổi sáng qua bài Lao xao ngày hè
- Đoạn văn cảm nhận sau khi học Lao xao ngày hè
Câu hỏi thường gặp
Lao xao ngày hè của ai, trích từ tác phẩm nào?
Văn bản của nhà văn Duy Khán (1934 – 1993), trích từ hồi ký Tuổi thơ im lặng, kể về ký ức tuổi thơ ở làng quê.
Nội dung chính của Lao xao ngày hè là gì?
Văn bản miêu tả thế giới các loài chim ở làng quê vào đầu hè với tiếng kêu, hình dáng, tập tính khác nhau, đồng thời thể hiện tình yêu thiên nhiên và quê hương của tác giả.
Tóm tắt Lao xao ngày hè nên dài bao nhiêu?
Tuỳ yêu cầu của đề. Bản ngắn khoảng 2–3 câu, bản đầy đủ khoảng 6–8 câu. Dù dài hay ngắn đều phải có bối cảnh, các nhóm chim, chuyện chèo bẻo và cảm xúc.
Có được chép nguyên văn khi tóm tắt không?
Không nên. Tóm tắt phải diễn đạt lại bằng lời của em, chỉ giữ ý chính và các chi tiết tiêu biểu.