Trả lời nhanh
Lao xao ngày hè là đoạn trích hồi kí của nhà văn Duy Khán, kể bằng ngôi thứ nhất qua cảm nhận của nhân vật “tôi”. Bài văn vẽ bức tranh làng quê mùa hè sinh động với âm thanh, màu sắc của muôn loài chim, ong, hoa trái, qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, quê hương và niềm hạnh phúc của tuổi thơ.
Tìm hiểu chung trước khi soạn
- Tác giả: Duy Khán, nhà văn viết nhiều về làng quê và tuổi thơ. Đoạn trích nằm trong hồi kí Tuổi thơ im lặng.
- Thể loại: hồi kí – người viết kể lại những việc mình đã trải qua, nên có ngôi kể thứ nhất, có cảm xúc hoài niệm.
- Phương thức biểu đạt: kể chuyện kết hợp miêu tả và biểu cảm.
- Nội dung bao quát: cảnh sắc, âm thanh và đời sống muôn loài ở một làng quê vào mùa hè, đặc biệt là các loài chim.
Bạn có thể xem thêm phần tóm lược ở bài tác giả, bố cục, nội dung chính tại Lao xao ngày hè: tác giả, bố cục, tóm tắt, dàn ý hoặc bố cục bài Lao xao ngày hè.
Chuẩn bị đọc
Đề bài: Vì sao học sinh thường yêu thích và trông đợi mùa hè? Hãy nói về vẻ đẹp thiên nhiên hoặc một trải nghiệm đáng nhớ trong kì nghỉ hè đã qua.
Gợi ý:
- Mùa hè là lúc được nghỉ ngơi sau một năm học căng thẳng, có thời gian đi chơi, về quê thăm ông bà, đi du lịch, vui đùa cùng bạn bè.
- Thiên nhiên mùa hè rực rỡ: nắng vàng, tiếng ve, hoa phượng, trái cây chín.
- Trải nghiệm tự chọn (ví dụ): chuyến đi biển cùng gia đình, bãi cát dài, sóng rì rào, nước trong xanh. Em nên kể cụ thể một chi tiết mình nhớ nhất thay vì chỉ liệt kê.
Trải nghiệm cùng văn bản
Câu 1 (Theo dõi)
Các từ “chim ác”, “chim xấu” nhắc lại từ bồ các (còn gọi là ác là) đã xuất hiện ở đoạn trước. Mẹo: khi gặp câu hỏi “nhắc đến từ nào ở trước”, hãy đọc ngược lên vài câu để tìm tên loài vật được giới thiệu đầu tiên.
Câu 2 (Suy luận)
Nhân vật “tôi” có thái độ khác nhau với từng loài: quý chèo bẻo vì chúng cần mẫn, dũng cảm đánh kẻ dữ; ghét quạ, diều hâu vì chúng rình bắt gà con; e dè chim cắt vì sự hung dữ. Điều đó cho thấy nhân vật:
- quan sát tinh tế, hiểu rõ tập tính từng loài chim;
- gắn bó, sống hoà mình với thiên nhiên;
- có tình cảm rõ ràng: yêu – ghét phân minh, nhưng cũng biết thay đổi cách nghĩ khi hiểu thêm về sự vật.
Câu 3 (Liên hệ)
- Giống: em cũng thấy mỗi loài chim có tính nết riêng, có loài hiền lành, có loài hung dữ.
- Khác: nhân vật “tôi” hiểu biết sâu và gần gũi hơn vì lớn lên ở làng quê, tự quan sát hằng ngày; còn em hiểu chủ yếu qua sách vở, phim ảnh hoặc những lần đi chơi ngắn.
Suy ngẫm và phản hồi
Câu 1
Bức tranh cuộc sống ngày hè được miêu tả qua cảm nhận của nhân vật “tôi” – chính là tác giả thuở nhỏ, theo ngôi kể thứ nhất.
Câu 2
Văn bản đan xen ba kiểu câu:
| Kiểu câu | Ví dụ gợi ý trong bài |
|---|---|
| Kể chuyện | Cảnh diều hâu sà xuống bắt gà con, gà mẹ xù cánh bảo vệ đàn con. |
| Miêu tả | Diều hâu có mũi khoằm, đánh hơi rất tinh; chèo bẻo lao vào đánh túi bụi. |
| Biểu cảm | Những câu bộc lộ thái độ quý chèo bẻo, hay lời cảm thán về mùa hè hiếm hoi. |
Tác dụng: kể chuyện giúp cảnh vật diễn ra như một câu chuyện có kịch tính; miêu tả làm hình ảnh hiện lên rõ nét; biểu cảm cho thấy tình cảm của người kể. Nhờ vậy không khí ngày hè trở nên sống động, rộn ràng, gần gũi.
Câu 3
- Âm thanh: tiếng chim “các… các”, “bịm bịp”, “chéc chéc”; tiếng gà mái “cực cực”, vịt bầu “mặc mặc”; tiếng ve, tiếng sáo diều, tiếng chó sủa.
- Hình ảnh: ong vàng, ong mật tranh nhau hút mật; diều hâu lao xuống như mũi tên; gà mẹ xù cánh chống trả; chèo bẻo đuổi đánh diều hâu; gà sống ngơ ngác rồi mổ mồi dỗ gà mái.
- Giác quan: thính giác (nghe tiếng), thị giác (nhìn cảnh), khứu giác (hương lúa đầu mùa) và cả cảm giác mát khi nằm ngủ ở hiên nhà.
Câu 4 (Chủ đề)
Văn bản ca ngợi vẻ đẹp sinh động của thiên nhiên làng quê mùa hè, qua đó thể hiện tình yêu quê hương và sự trân trọng những kí ức tuổi thơ. Lỗi thường gặp: chỉ ghi “tả cảnh ngày hè” mà quên nêu tình cảm của tác giả.
Câu 5
Khi nhớ về những ngày hè đã qua, tác giả có cảm xúc vui sướng, say mê, thoả mãn trước cuộc sống bình yên ở quê, đồng thời tha thiết ao ước kì diệu ấy kéo dài mãi. Câu văn thể hiện rõ nhất là lời ước: “Mùa hè nào cũng được như mùa hè này!”. Cách nói “ngày lao xao, đêm cũng lao xao” cho thấy thiên nhiên không lúc nào ngừng rộn ràng.
Câu 6 (Chia sẻ cảm xúc)
Gợi ý: Em ấn tượng với cách tác giả kể về các loài chim như kể chuyện về con người, mỗi loài một tính cách. Đọc bài, em thấy yêu mùa hè ở quê hơn và muốn quan sát kĩ cảnh vật quanh mình. Em hãy thêm một chi tiết em thích nhất để bài nói có dấu ấn riêng.
Luyện tập thêm
- Đề: Vì sao nói nhan đề “Lao xao ngày hè” gợi đúng nội dung văn bản?
Gợi ý: “Lao xao” gợi âm thanh rộn ràng, nhiều tầng của chim, ong, ve, gà… và cả không khí náo nức của làng quê; “ngày hè” xác định thời gian. Nhan đề vừa tả âm thanh vừa gợi cảm giác sống động. - Đề: Viết 3–4 câu nêu tác dụng của việc dùng ngôi kể thứ nhất trong văn bản.
Gợi ý: Ngôi thứ nhất giúp người kể bộc lộ trực tiếp cảm xúc, tạo cảm giác chân thực, thân mật; người đọc như được cùng nhân vật “tôi” trải nghiệm mùa hè. - Đề: Điền vào chỗ trống: Nhân vật “tôi” thay đổi cách nhìn về chèo bẻo vì ______.
Đáp án: hiểu ra chèo bẻo chăm chỉ, thức sớm gọi người ngày mùa và dũng cảm đuổi đánh kẻ ác như diều hâu.
Các bài soạn tiếp theo
- Soạn bài Thương nhớ bầy ong
- Soạn bài Đánh thức trầu
- Soạn bài Thực hành tiếng Việt trang 121
- Soạn bài Viết bài văn tả cảnh sinh hoạt
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Soạn văn 6 Chân trời sáng tạo ngắn gọn: đủ Tập 1, Tập 2.
Câu hỏi thường gặp
Lao xao ngày hè của tác giả nào?
Văn bản là đoạn trích trong hồi kí Tuổi thơ im lặng của nhà văn Duy Khán.
Lao xao ngày hè được kể theo ngôi nào?
Ngôi thứ nhất, qua cảm nhận của nhân vật "tôi" – chính tác giả thuở nhỏ.
Chủ đề của Lao xao ngày hè là gì?
Ca ngợi vẻ đẹp sinh động của thiên nhiên làng quê mùa hè, thể hiện tình yêu quê hương và sự trân trọng kí ức tuổi thơ.
Người kể cảm nhận cái lao xao ngày hè bằng những giác quan nào?
Chủ yếu là thính giác và thị giác, ngoài ra còn có khứu giác (hương lúa) và xúc giác (cái mát khi ngủ ngoài hiên).