Trả lời nhanh
Đáp án A – Giêm Oát (James Watt). Ông là kỹ sư người Anh, năm 1784 chế tạo thành công máy hơi nước dùng được trong nhiều ngành sản xuất. Phát minh này mở ra thời kỳ dùng động cơ hơi nước thay sức nước, sức người, tạo động lực cho Cách mạng công nghiệp ở Anh. Ét-mơn Các-rai (phương án B) không gắn với máy hơi nước.
Đề bài và đáp án
Câu hỏi: Người chế tạo thành công máy hơi nước là:
- A. Giêm Oát
- B. Ét-mơn Các-rai
Đáp án đúng: A. Phương án B là tên một nhà phát minh khác trong lĩnh vực dệt, nên không phù hợp với câu hỏi này.
Vì sao Giêm Oát là đáp án đúng?
Trước Giêm Oát đã có những máy hơi nước thô sơ, chủ yếu dùng bơm nước ở hầm mỏ, tiêu tốn nhiều than và hiệu suất thấp. Giêm Oát (1736–1819) cải tiến cơ bản để máy chạy hiệu quả hơn, rồi chế tạo thành công máy hơi nước vào năm 1784.
Điểm quan trọng là máy của ông có thể kéo được nhiều loại máy móc khác nhau, nên được dùng trong nhà máy dệt, luyện kim, khai mỏ, giao thông. Nhờ vậy sản xuất không còn phụ thuộc vào dòng sông hay sức kéo của người và súc vật.
Loại trừ phương án sai
Ét-mơn Các-rai (còn viết Ét-mơn Các-rít, Edmund Cartwright) nổi tiếng với máy dệt chạy bằng sức nước, chế tạo năm 1785. Đây là phát minh của ngành dệt, không phải máy hơi nước. Đề thi hay đặt tên này cạnh Giêm Oát vì cùng thuộc giai đoạn Cách mạng công nghiệp ở Anh.
Bảng nhớ nhanh các phát minh tiêu biểu
| Nhà phát minh | Phát minh | Lĩnh vực |
|---|---|---|
| Giêm Ha-gríp (Hargreaves) | Máy kéo sợi Gien-ni (1764) | Dệt |
| Ét-mơn Các-rai | Máy dệt chạy bằng sức nước (1785) | Dệt |
| Giêm Oát | Máy hơi nước (1784) | Động lực chung |
| Rô-bớt Phơn-tơn (Fulton) | Tàu thủy chạy bằng hơi nước (1807) | Giao thông |
| Xti-phen-xơn (Stephenson) | Đầu máy xe lửa (1814) | Giao thông |
Các năm trên là mốc thường dùng trong sách giáo khoa; khi làm bài, em nên ưu tiên nhớ tên người và loại phát minh trước, rồi mới nhớ năm.
Ý nghĩa của máy hơi nước
- Cung cấp nguồn động lực mới, mạnh và ổn định, đặt nhà máy ở đâu cũng được.
- Thúc đẩy ngành luyện kim, khai mỏ, cơ khí phát triển.
- Dẫn đến sự ra đời của tàu thủy, đầu máy xe lửa, làm thay đổi giao thông vận tải.
- Góp phần chuyển sản xuất từ thủ công sang sản xuất bằng máy móc, hình thành giai cấp tư sản công nghiệp và giai cấp vô sản.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ câu: “Oát – hơi nước, Các-rai – dệt”. Ngoài ra, đơn vị công suất oát (W) trong môn Vật lí được đặt theo tên Giêm Oát, nên nhớ ông gắn với máy móc, động cơ.
Lỗi sai thường gặp
- Nghĩ rằng Giêm Oát là người đầu tiên nghĩ ra ý tưởng máy hơi nước. Thực tế ông là người cải tiến và chế tạo thành công, đưa vào sản xuất rộng rãi.
- Nhầm máy hơi nước với tàu thủy hoặc đầu máy xe lửa, vốn là những ứng dụng về sau của nó.
- Nhầm giữa máy kéo sợi và máy dệt của các nhà phát minh ngành dệt.
Luyện tập
- Phát minh nào của Ét-mơn Các-rai ra đời năm 1785? Đáp án: máy dệt chạy bằng sức nước.
- Vì sao máy hơi nước được xem là bước ngoặt của Cách mạng công nghiệp? Gợi ý: nó cung cấp động lực mạnh, không phụ thuộc thiên nhiên, dùng được ở nhiều ngành và thúc đẩy giao thông phát triển.
- Điền vào chỗ trống: Năm 1784, … chế tạo thành công máy hơi nước ở nước Anh. Đáp án: Giêm Oát.
Câu hỏi thường gặp
Người chế tạo thành công máy hơi nước là ai?
Là Giêm Oát (James Watt), kỹ sư người Anh, chế tạo thành công máy hơi nước năm 1784, trở thành động lực quan trọng của Cách mạng công nghiệp.
Ét-mơn Các-rai là người phát minh ra gì?
Ông là người chế tạo máy dệt chạy bằng sức nước vào năm 1785, thuộc ngành dệt chứ không phải máy hơi nước.
Máy hơi nước có ý nghĩa gì với Cách mạng công nghiệp?
Máy hơi nước cung cấp nguồn động lực mới, giúp mở rộng nhà máy, phát triển luyện kim, khai mỏ và giao thông vận tải, đẩy nhanh quá trình cơ khí hóa sản xuất.
Máy hơi nước của Giêm Oát ra đời ở nước nào?
Máy hơi nước ra đời ở nước Anh, quê hương của Cách mạng công nghiệp vào nửa sau thế kỉ XVIII.