Trả lời nhanh
Thùng nước mắm còn lại 45 l. Lần thứ hai bán được 25 × 2 = 50 (l). Cả hai lần bán được 25 + 50 = 75 (l). Số lít nước mắm còn lại là 120 − 75 = 45 (l). Có thể kiểm tra lại: 75 + 45 = 120.
Đề bài
Một thùng nước mắm có 120 l. Lần đầu bán được 25 l nước mắm, lần thứ hai bán được gấp đôi số lít nước mắm lần đầu. Hỏi thùng đó còn lại bao nhiêu lít nước mắm?
Lưu ý: đề gốc thường hỏi “còn lại bao nhiêu lít”. Nếu đề của em hỏi ý khác (ví dụ: lần hai bán bao nhiêu lít, hay cả hai lần bán bao nhiêu lít), em vẫn dùng các bước trung gian dưới đây để trả lời.
Phân tích đề
- Cái đã biết: tổng lượng nước mắm ban đầu là 120 l; lần đầu bán 25 l.
- Mối quan hệ: lần hai gấp đôi lần đầu, tức là gấp lên 2 lần, phép tính là nhân với 2.
- Cái cần tìm: lượng nước mắm còn lại, tức là phần lấy đi rồi trừ khỏi 120 l.
Cụm “gấp đôi” nghĩa là “gấp 2 lần”. Khi thấy “gấp”, em nghĩ ngay tới phép nhân; còn “còn lại” thì nghĩ tới phép trừ.
Cách 1: Tìm tổng số lít đã bán rồi trừ
Bước 1. Lần thứ hai bán được số lít nước mắm là:
25 × 2 = 50 (l)
Bước 2. Cả hai lần bán được số lít nước mắm là:
25 + 50 = 75 (l)
Bước 3. Thùng còn lại số lít nước mắm là:
120 − 75 = 45 (l)
Đáp số: 45 l.
Cách 2: Trừ lần lượt từng lần bán
- Lần thứ hai bán được: 25 × 2 = 50 (l).
- Sau lần bán đầu, thùng còn: 120 − 25 = 95 (l).
- Sau lần bán thứ hai, thùng còn: 95 − 50 = 45 (l).
Hai cách cho cùng kết quả 45 l nên đáp số đáng tin cậy.
Kiểm tra lại bằng sơ đồ đoạn thẳng
Coi 25 l là một phần. Lần đầu là 1 phần, lần hai là 2 phần, vậy cả hai lần bán là 3 phần, tức 25 × 3 = 75 (l). Cách nghĩ này cho cùng số 75 l như ở trên, nên 120 − 75 = 45 (l) là đúng.
Lỗi sai thường gặp
| Lỗi sai | Vì sao sai |
|---|---|
| Làm 25 + 2 = 27 cho lần hai | “Gấp đôi” là nhân với 2, không phải cộng thêm 2. |
| Làm 120 − 50 = 70 rồi dừng | Mới trừ lần hai, quên trừ 25 l của lần đầu. |
| Lấy 120 − 25 = 95 làm đáp số | Mới trừ lần đầu, chưa trừ lần hai. |
| Quên ghi đơn vị (l) | Mỗi phép tính trong bài có lời văn cần có đơn vị trong ngoặc. |
Mẹo nhớ
- Gấp lên mấy lần → nhân; “còn lại”, “bớt đi” → trừ.
- Bài có hai lần bán: tính riêng từng lần, gộp lại rồi mới trừ khỏi số ban đầu.
- Thử lại bằng cách cộng: số đã bán + số còn lại phải bằng số ban đầu (75 + 45 = 120).
Bài luyện tập
Bài 1. Một thùng dầu ăn có 150 l. Lần đầu bán 30 l, lần thứ hai bán gấp 3 lần số lít lần đầu. Hỏi thùng còn bao nhiêu lít dầu?
Bài 2. Một bể chứa 200 l nước. Lần đầu người ta lấy ra 40 l, lần thứ hai lấy ra gấp đôi lần đầu. Hỏi trong bể còn bao nhiêu lít nước?
Bài 3. Giữ nguyên đề bài thùng nước mắm 120 l, nhưng lần hai bán gấp 3 lần lần đầu. Hỏi thùng còn bao nhiêu lít?
Đáp án
- Bài 1: Lần hai bán 30 × 3 = 90 (l). Hai lần bán 30 + 90 = 120 (l). Còn lại 150 − 120 = 30 (l).
- Bài 2: Lần hai lấy 40 × 2 = 80 (l). Hai lần lấy 40 + 80 = 120 (l). Còn lại 200 − 120 = 80 (l).
- Bài 3: Lần hai bán 25 × 3 = 75 (l). Hai lần bán 25 + 75 = 100 (l). Còn lại 120 − 100 = 20 (l).
Câu hỏi thường gặp
"Gấp đôi" nghĩa là gì trong bài toán có lời văn?
"Gấp đôi" nghĩa là gấp 2 lần, nên ta lấy số đã cho nhân với 2. Ở bài này, lần hai bán 25 × 2 = 50 l.
Thùng nước mắm 120 l, bán 25 l rồi bán gấp đôi lần đầu thì còn bao nhiêu lít?
Còn 45 l. Hai lần bán được 25 + 50 = 75 l, nên số còn lại là 120 − 75 = 45 l.
Có thể giải bài này bằng cách khác không?
Có. Em trừ lần lượt: 120 − 25 = 95 l, rồi 95 − 50 = 45 l. Hoặc coi cả hai lần bán là 3 phần bằng nhau, mỗi phần 25 l, tức 75 l.