Trả lời nhanh
Với bảng số liệu xe máy bán ra từ 2016 đến 2019, em đọc từng cột năm rồi so sánh các số: năm có số lớn nhất là năm bán nhiều nhất, cộng bốn số được tổng, chia tổng cho 4 được số xe trung bình mỗi năm. Muốn biết tăng hay giảm, lấy số năm sau trừ số năm trước. Dưới đây là cách làm chi tiết kèm ví dụ số liệu tự đặt.
Đề bài này thuộc dạng gì?
Đề cho một bảng gồm hai hàng: hàng năm (2016, 2017, 2018, 2019) và hàng số xe máy công ty bán ra. Sau đó đề hỏi một hoặc nhiều ý về số liệu. Đây là dạng bài đọc, phân tích và xử lí dữ liệu trong bảng, thường gặp ở phần thống kê của Toán lớp 6 – 7.
Lưu ý: tiêu đề câu hỏi không kèm các con số cụ thể nên trang này giải theo phương pháp. Bảng số liệu dùng bên dưới là ví dụ tự đặt. Em hãy thay bằng số trong đề của mình để làm bài.
Ví dụ minh hoạ (số liệu tự đặt)
| Năm | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |
|---|---|---|---|---|
| Số xe máy bán ra (chiếc) | 800 | 950 | 1 100 | 1 050 |
Em có thể vẽ biểu đồ cột để nhìn xu hướng nhanh hơn:
Các câu hỏi thường gặp và cách làm
1. Năm nào bán được nhiều nhất, ít nhất?
So sánh bốn số: 800 < 950 < 1 050 < 1 100. Năm 2018 bán nhiều nhất (1 100 chiếc), năm 2016 bán ít nhất (800 chiếc).
2. Tổng số xe bán ra trong 4 năm
800 + 950 + 1 100 + 1 050 = 3 900 (chiếc).
3. Trung bình mỗi năm bán bao nhiêu xe?
Số trung bình = tổng : số năm = 3 900 : 4 = 975 (chiếc/năm). Chú ý chia cho 4 vì có 4 năm (2016, 2017, 2018, 2019), không phải 3.
4. Năm nào tăng, năm nào giảm so với năm trước?
- 2017 so với 2016: 950 − 800 = 150, tăng 150 chiếc.
- 2018 so với 2017: 1 100 − 950 = 150, tăng 150 chiếc.
- 2019 so với 2018: 1 050 − 1 100 = −50, giảm 50 chiếc.
5. Tính tỉ lệ phần trăm tăng, giảm
Công thức: (số năm sau − số năm trước) : số năm trước × 100%.
- 2017 so với 2016: 150 : 800 × 100% = 18,75% (tăng).
- 2018 so với 2017: 150 : 950 × 100% ≈ 15,79% (tăng).
- 2019 so với 2018: 50 : 1 100 × 100% ≈ 4,55% (giảm).
Hai năm đầu cùng tăng 150 chiếc nhưng tỉ lệ khác nhau, vì số gốc để so sánh khác nhau (800 và 950).
Mẹo làm bài và lỗi hay gặp
- Đọc đúng đơn vị: bảng có thể ghi theo nghìn chiếc. Khi đó câu trả lời cũng phải ghi “nghìn chiếc”.
- Đúng mốc so sánh: “tăng so với năm trước” lấy năm trước làm gốc, đừng lấy năm đầu tiên.
- Nhầm “năm bán nhiều nhất” với “năm tăng nhiều nhất”. Trong ví dụ, năm bán nhiều nhất là 2018, còn mức tăng lớn nhất tính theo số chiếc xảy ra ở hai năm 2017 và 2018.
- Quên chia cho số năm khi tính trung bình.
- Ghi kết luận: luôn viết một câu trả lời đầy đủ kèm đơn vị.
Bài luyện tập (có đáp án)
Bài 1. Một công ty bán xe máy: 2016: 500 chiếc; 2017: 650; 2018: 800; 2019: 950. Tính tổng, số xe trung bình mỗi năm và nhận xét xu hướng.
Đáp án: Tổng = 500 + 650 + 800 + 950 = 2 900 chiếc. Trung bình = 2 900 : 4 = 725 chiếc/năm. Mỗi năm đều tăng 150 chiếc nên doanh số tăng đều.
Bài 2. Với số liệu Bài 1, năm 2019 bán nhiều hơn năm 2016 bao nhiêu phần trăm?
Đáp án: (950 − 500) : 500 × 100% = 90%.
Bài 3. Số xe bán ra: 2016: 400; 2017: 520; 2018: 480; 2019: 600. Năm nào giảm so với năm trước? Giảm bao nhiêu phần trăm (làm tròn đến hàng phần trăm)?
Đáp án: Năm 2018 giảm so với 2017: 520 − 480 = 40 chiếc; 40 : 520 × 100% ≈ 7,69%.
Tóm tắt cách làm
- Đọc kĩ đề, xác định đơn vị và các năm.
- Lập phép tính từ số liệu trong bảng: so sánh, cộng, chia, trừ.
- Kiểm tra lại phép tính và viết kết luận kèm đơn vị.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao tìm năm công ty bán xe máy nhiều nhất trong bảng số liệu?
Em so sánh các số liệu ở hàng số xe bán ra của từng năm 2016, 2017, 2018, 2019. Số lớn nhất ứng với năm bán nhiều nhất. Nhớ ghi cả năm và số xe.
Số xe bán ra trung bình mỗi năm tính thế nào?
Cộng số xe bán ra của cả 4 năm rồi chia cho 4. Ví dụ tổng 3 900 chiếc thì trung bình là 975 chiếc mỗi năm.
Tính tỉ lệ phần trăm tăng so với năm trước như thế nào?
Lấy số xe năm sau trừ số xe năm trước, chia cho số xe năm trước rồi nhân 100%. Kết quả âm nghĩa là doanh số giảm.
Trang này có số liệu của đề gốc không?
Tiêu đề câu hỏi không nêu các con số, nên trang dùng bảng số liệu tự đặt để minh hoạ phương pháp. Em chỉ cần thay số trong đề của mình vào các bước tương tự.