Trả lời nhanh
Bài 8 dạy các em phân biệt bốn loại góc dựa vào góc vuông (90°). Góc nhọn bé hơn góc vuông. Góc tù lớn hơn góc vuông nhưng bé hơn góc bẹt. Góc bẹt bằng hai góc vuông (180°), lúc này hai cạnh nằm thẳng hàng. Muốn biết một góc thuộc loại nào, em đặt ê ke trùng đỉnh và một cạnh của góc rồi xem cạnh còn lại nằm ở đâu. Bên dưới là lời giải từng bài ở trang 26, 27, 28 và 29.
Kiến thức cần nhớ trước khi giải bài
Ở Bài 7 các em đã biết đo góc bằng thước đo góc, đơn vị là độ (°). Bài 8 dùng góc vuông làm “mốc” để xếp các góc vào từng loại.
| Loại góc | So với góc vuông | Số đo | Ví dụ trong đời sống |
|---|---|---|---|
| Góc nhọn | Bé hơn góc vuông | Bé hơn 90° | Kim đồng hồ lúc 1 giờ, mũi kéo khép hẹp |
| Góc vuông | Bằng góc vuông | Bằng 90° | Góc trang vở, góc bàn học |
| Góc tù | Lớn hơn góc vuông, bé hơn góc bẹt | Lớn hơn 90° và bé hơn 180° | Quyển sách mở hé, kim đồng hồ lúc 4 giờ |
| Góc bẹt | Bằng hai góc vuông | Bằng 180° | Kim đồng hồ lúc 6 giờ, quyển sách mở phẳng |
Mẹo nhớ: “Nhọn – hẹp như mũi kim; Tù – mở rộng như cái quạt; Bẹt – duỗi thẳng như cái thước.” Riêng góc bẹt thì hai cạnh nằm trên cùng một đường thẳng, đỉnh ở giữa.
Muốn ôn kĩ phần lý thuyết, em xem thêm Lý thuyết Góc nhọn, góc tù, góc bẹt.
Hoạt động (trang 26, 27)
Xem riêng phần này tại Toán lớp 4 trang 26, 27 Hoạt động.
Bài 1 (trang 26): Tìm góc nhọn, góc tù, góc bẹt
Cách làm: Đặt góc vuông của ê ke trùng với đỉnh và một cạnh của từng góc. Nếu cạnh còn lại nằm bên trong ê ke thì đó là góc nhọn. Nếu nó nằm ngoài ê ke thì đó là góc tù. Nếu hai cạnh thẳng hàng thì đó là góc bẹt.
- Góc nhọn: góc đỉnh O, cạnh OM, ON; góc đỉnh D, cạnh DU, DV.
- Góc tù: góc đỉnh B, cạnh BP, BQ; góc đỉnh A, cạnh AG, AH.
- Góc bẹt: góc đỉnh E, cạnh EX, EY.
Bài 2 (trang 27): Hai cái kéo của Việt
Em nhìn độ mở giữa hai lưỡi kéo. Lưỡi kéo nào mở rộng hơn góc trang vở thì tạo góc tù, mở hẹp hơn thì tạo góc nhọn.
- Cái kéo màu đỏ: hai lưỡi kéo tạo thành góc tù.
- Cái kéo màu xanh: hai lưỡi kéo tạo thành góc nhọn.
Bài 3 (trang 27): Miếng bánh bạn An chọn
Đây là bài suy luận kiểu “loại trừ”. Em lần lượt dùng từng điều kiện để gạch bỏ các miếng bánh không đúng:
- “Không phải miếng bé nhất” → loại miếng 1, vì góc ở đỉnh O của miếng này hẹp nhất nên miếng bánh bé nhất.
- “Góc đỉnh O không là góc bẹt” → loại miếng 3, vì miếng này là nửa chiếc bánh, hai cạnh thẳng hàng tạo thành góc bẹt.
Còn lại miếng 2. Đó là miếng An đã chọn. Lời giải riêng: Bài 3 trang 27 – miếng bánh của An.
Luyện tập (trang 27, 28)
Xem riêng phần này tại Toán lớp 4 trang 27, 28 Luyện tập.
Bài 1 (trang 27): Tìm góc nhọn, góc tù, góc bẹt
- Góc nhọn: góc đỉnh I, cạnh IE, IH; góc đỉnh I, cạnh IP, IR.
- Góc tù: góc đỉnh O, cạnh OD, OC; góc đỉnh I, cạnh IK, IL.
- Góc bẹt: góc đỉnh V, cạnh VX, VU.
Lưu ý: Trong bài này có nhiều góc cùng tên đỉnh là I. Vì vậy khi gọi tên góc, em phải ghi cả hai cạnh thì mới biết đang nói góc nào.
Bài 2 (trang 28): Đường về tổ của con nhện
a) Em xem từng chỗ đường đi bị “gấp khúc”. Mỗi chỗ gấp là một góc, cần kiểm tra xem góc đó có mở rộng hơn góc vuông không. Đường màu xanh có 2 góc tù, đúng điều kiện “có ít nhất một góc tù”. Vậy nhện bò theo đường màu xanh.
b) Đặt tâm thước đo góc trùng đỉnh O, vạch 0 trùng một cạnh rồi đọc số ở cạnh kia. Góc đỉnh O, cạnh OM, ON có số đo 120°. Số đo này lớn hơn 90° nên đây cũng là một góc tù.
Lời giải riêng: Bài 2 trang 28 – con nhện về tổ.
Bài 3 (trang 28): Góc giữa kim giờ và kim phút
Khi kim phút chỉ số 12, cứ mỗi khoảng giữa hai số liền nhau trên mặt đồng hồ ứng với 30°. Nhờ đó em có thể tính được góc giữa hai kim:
- Lúc 2 giờ: 2 khoảng = 60° → góc nhọn.
- Lúc 4 giờ: 4 khoảng = 120° → góc tù.
- Lúc 6 giờ: 6 khoảng = 180° → góc bẹt.
- Lúc 9 giờ: 3 khoảng (tính theo chiều ngắn hơn) = 90° → góc vuông.
b) Một thời điểm khác mà hai kim tạo thành góc vuông: 3 giờ. Lúc này kim phút chỉ số 12, kim giờ chỉ số 3, giữa hai kim có đúng 3 khoảng = 90°.
Chú ý: Có bạn trả lời “6 giờ 15 phút”. Thật ra lúc đó kim giờ đã nhích qua số 6 một chút nên góc giữa hai kim hơi lớn hơn góc vuông. Đáp án chắc chắn và dễ giải thích nhất là 3 giờ đúng.
Lời giải riêng: Bài 3 trang 28 – mặt đồng hồ.
Bài 4 (trang 28): Con mọt gỗ gặm nan xe nào?
Em lần lượt ghép từng nan đỏ với nan xanh rồi xét góc tạo thành. Có thể ước lượng bằng mắt, cũng có thể đặt ê ke để kiểm tra. Nan đỏ B cùng nan xanh tạo thành góc lớn hơn góc vuông, tức là góc tù. Vậy con mọt đang gặm nan B.
Lời giải riêng: Bài 4 trang 28 – bánh xe gỗ.
Luyện tập (trang 29)
Xem riêng phần này tại Toán lớp 4 trang 29 Luyện tập.
Bài 1 (trang 29): Biểu đồ những chiếc quạt của Nga
Em đếm lại từng loại góc do các chiếc quạt xoè ra. Quạt xoè thành đường thẳng là góc bẹt, xoè rộng quá góc vuông là góc tù. Kết quả đếm được:
| Góc nhọn | Góc vuông | Góc tù | Góc bẹt |
|---|---|---|---|
| 2 | 1 | 3 | 3 |
So sánh với biểu đồ của Nga thì thấy cột không khớp là cột góc vuông. Vậy Nga đã vẽ nhầm cột góc vuông. Lời giải riêng: Bài 1 trang 29 – biểu đồ chiếc quạt.
Bài 2 (trang 29): Số? Hình bên có … góc nhọn, … góc vuông, … góc tù
Ở bài đếm góc trong một hình, em dễ bỏ sót hoặc đếm trùng. Thầy cô gợi ý cách làm theo 3 bước:
- Viết tên (hoặc đánh số) tất cả các đỉnh của hình.
- Đi lần lượt từng đỉnh theo một chiều và đặt ê ke kiểm tra góc ở đỉnh đó.
- Đánh dấu nhỏ ngay cạnh mỗi góc: N (nhọn), V (vuông), T (tù). Cuối cùng đếm số chữ cái mỗi loại rồi điền vào chỗ chấm.
Ví dụ tự đặt để minh hoạ cách đếm: một hình thang vuông ABCD có góc A và góc D vuông, đáy AB ngắn hơn đáy DC. Hình này có 2 góc vuông (A, D), 1 góc tù (B) và 1 góc nhọn (C). Với hình trong sách, em làm theo đúng các bước trên và kiểm tra bằng ê ke trên chính hình vẽ.
Lỗi sai thường gặp
- Nhìn độ dài cạnh để đoán độ lớn góc. Cạnh dài hay ngắn không làm góc to hay nhỏ đi. Độ lớn của góc chỉ phụ thuộc vào độ mở giữa hai cạnh.
- Coi góc bẹt là “không phải góc”. Góc bẹt vẫn có đỉnh và hai cạnh, chỉ khác là hai cạnh nằm thẳng hàng về hai phía của đỉnh.
- Cho rằng góc 179° là góc bẹt. Chỉ khi số đo đúng bằng 180° mới là góc bẹt. Từ 90° đến dưới 180° (không tính 90°) đều là góc tù.
- Đọc nhầm vòng số trên thước đo góc. Phải đọc ở vòng số bắt đầu từ 0 trùng với cạnh thứ nhất. Sau đó em kiểm tra lại: góc nhìn rõ là tù thì số đo phải lớn hơn 90°.
Bài tập tự luyện (có đáp án)
- Xếp các góc sau vào đúng loại: 45°, 90°, 95°, 179°, 180°.
Đáp án: 45° là góc nhọn; 90° là góc vuông; 95° và 179° là góc tù; 180° là góc bẹt. - Lúc 8 giờ và lúc 10 giờ, kim giờ và kim phút tạo thành góc gì?
Đáp án: Lúc 8 giờ, tính theo chiều ngắn hơn từ số 8 về số 12 có 4 khoảng = 120° nên là góc tù. Lúc 10 giờ có 2 khoảng = 60° nên là góc nhọn. - Cắt một tờ giấy hình chữ nhật theo một đường chéo, ta được hai hình tam giác. Mỗi tam giác có mấy góc vuông, mấy góc nhọn?
Đáp án: Mỗi tam giác có 1 góc vuông (là góc của tờ giấy) và 2 góc nhọn.
Muốn luyện thêm, em làm Vở bài tập Toán lớp 4 Bài 8.
Học tiếp các bài trong chương
- Bài 7: Đo góc, đơn vị đo góc
- Bài 9: Luyện tập chung
- Bài 10: Số có sáu chữ số. Số 1 000 000
- Bài 11: Hàng và lớp
- Mục lục Giải SGK Toán lớp 4 Kết nối tri thức
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Giải Toán lớp 4 trang 77, 78 Bài 22: Phép cộng các số có nhiều chữ số (KNTT).
Câu hỏi thường gặp
Góc tù là góc như thế nào?
Góc tù là góc lớn hơn góc vuông nhưng bé hơn góc bẹt, tức là có số đo lớn hơn 90° và bé hơn 180°.
Góc bẹt bằng bao nhiêu độ?
Góc bẹt bằng hai góc vuông, tức là 180°. Hai cạnh của góc bẹt nằm thẳng hàng, mỗi cạnh ở một phía của đỉnh.
Làm sao nhận biết góc nhọn, góc tù khi không có thước đo góc?
Em đặt góc vuông của ê ke trùng với đỉnh và một cạnh của góc. Cạnh còn lại nằm bên trong ê ke thì đó là góc nhọn, nằm ngoài ê ke (nhưng hai cạnh chưa thẳng hàng) thì đó là góc tù.
Lúc mấy giờ thì kim giờ và kim phút tạo thành góc vuông?
Lúc 3 giờ và lúc 9 giờ đúng, vì giữa hai kim có 3 khoảng số, mỗi khoảng 30°, cộng lại là 90°.