Trả lời nhanh
Biểu thức 43,25 – 35,92 + 5 chỉ có phép trừ và phép cộng nên ta tính lần lượt từ trái sang phải: 43,25 – 35,92 = 7,33; sau đó 7,33 + 5 = 12,33. Vậy giá trị của biểu thức là 12,33. Nếu đề của em có dấu ngoặc hoặc dấu nhân, chia ở vị trí khác, hãy xem bảng kết quả các dạng biến thể ngay bên dưới.
Đề bài và cách đọc đề
Đề bài: Tính giá trị của biểu thức 43,25 – 35,92 + 5.
Đây là dạng bài tính giá trị biểu thức với số thập phân của Toán lớp 5. Trước khi bấm bút, em hãy trả lời ba câu hỏi:
- Biểu thức có dấu ngoặc không? Không có.
- Có phép nhân, chia không? Không có, chỉ có một phép trừ và một phép cộng.
- Vậy thứ tự tính là gì? Khi chỉ có cộng và trừ, ta tính từ trái sang phải: làm phép trừ trước vì nó đứng trước, rồi mới cộng.
Một lỗi rất hay gặp là cộng 35,92 với 5 trước rồi lấy 43,25 trừ đi tổng đó. Cách làm này cho kết quả 2,33, sai hoàn toàn, vì nó biến đề thành 43,25 – (35,92 + 5).
Lời giải chi tiết 43,25 – 35,92 + 5
Bước 1: Tính 43,25 – 35,92
Đặt tính sao cho dấu phẩy thẳng cột, rồi trừ từ hàng phần trăm sang trái:
- Hàng phần trăm: 5 – 2 = 3.
- Hàng phần mười: 2 không trừ được 9, mượn 1 thành 12 – 9 = 3, nhớ 1.
- Hàng đơn vị: 5 thêm 1 là 6; 3 không trừ được 6, mượn thành 13 – 6 = 7, nhớ 1.
- Hàng chục: 3 thêm 1 là 4; 4 – 4 = 0.
Viết dấu phẩy thẳng cột với các số trên, ta được 43,25 – 35,92 = 7,33.
Bước 2: Tính 7,33 + 5
Số 5 là số tự nhiên, có thể viết thành 5,00 để dễ đặt tính. Cộng phần nguyên: 7 + 5 = 12, giữ nguyên phần thập phân ,33. Ta được 7,33 + 5 = 12,33.
Trình bày bài làm
43,25 – 35,92 + 5
= 7,33 + 5
= 12,33
Kiểm tra lại kết quả
Đi ngược lại: 12,33 – 5 = 7,33 và 7,33 + 35,92 = 43,25, đúng số bị trừ ban đầu. Ta cũng có thể ước lượng nhanh: 43 – 36 + 5 = 12, rất gần 12,33, nên kết quả hợp lí.
Nếu đề của em viết khác: bảng kết quả các biến thể
Khi chép đề, dấu ngoặc hoặc dấu phép tính rất dễ bị mất hay viết nhầm. Bảng sau tính sẵn các dạng thường gặp với cùng ba số 43,25; 35,92 và 5 để em đối chiếu. Hãy nhìn thật kĩ đề trong sách hoặc phiếu bài tập của mình rồi chọn đúng dòng.
| Biểu thức | Cách tính | Kết quả |
|---|---|---|
| 43,25 – 35,92 + 5 | 7,33 + 5 | 12,33 |
| 43,25 + 35,92 – 5 | 79,17 – 5 | 74,17 |
| 43,25 + 35,92 + 5 | 79,17 + 5 | 84,17 |
| 43,25 – 35,92 – 5 | 7,33 – 5 | 2,33 |
| (43,25 – 35,92) × 5 | 7,33 × 5 | 36,65 |
| (43,25 – 35,92) : 5 | 7,33 : 5 | 1,466 |
| 43,25 – 35,92 : 5 | 43,25 – 7,184 | 36,066 |
| (43,25 + 35,92) × 5 | 79,17 × 5 | 395,85 |
| 43,25 + 35,92 × 5 | 43,25 + 179,6 | 222,85 |
Quan sát bảng: cùng ba số nhưng chỉ cần đổi dấu hoặc thêm một cặp ngoặc là kết quả thay đổi hẳn. Đó là lí do giáo viên luôn yêu cầu em đọc kĩ thứ tự phép tính trước khi làm.
Quy tắc thứ tự thực hiện phép tính với số thập phân
Số thập phân tuân theo đúng các quy tắc em đã học với số tự nhiên:
- Có dấu ngoặc: tính trong ngoặc trước, ngoài ngoặc sau.
- Không có ngoặc, có cả bốn phép tính: nhân, chia trước; cộng, trừ sau.
- Chỉ có cộng, trừ (hoặc chỉ có nhân, chia): tính lần lượt từ trái sang phải.
Ngoài ra, phép cộng số thập phân có tính chất giao hoán và kết hợp, nên trong một dãy toàn phép cộng, em được phép nhóm các số “tròn” lại với nhau để tính nhanh. Với phép trừ thì cẩn thận hơn: a – b – c = a – (b + c), nhưng a – b + c lại bằng a – (b – c), không bằng a – (b + c).
Khi đặt tính cộng, trừ số thập phân, nhớ ba điều: dấu phẩy thẳng cột, các chữ số cùng hàng thẳng cột, và có thể thêm chữ số 0 vào cuối phần thập phân cho đủ số chữ số mà giá trị không đổi (5 = 5,0 = 5,00).
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1. 12,5 + 7,38 – 4,6
= 19,88 – 4,6
= 15,28
Ví dụ 2. (8,4 – 2,65) × 4
= 5,75 × 4
= 23
Ví dụ 3. 15,6 – 9,36 : 1,2
= 15,6 – 7,8 (làm phép chia trước)
= 7,8
Ví dụ 4. 3,75 × 4 + 12,5 : 2,5
= 15 + 5
= 20
Ví dụ 5 (tính nhanh). 27,8 – 6,45 – 3,55
= 27,8 – (6,45 + 3,55)
= 27,8 – 10
= 17,8
Ví dụ 6 (tính nhanh). 4,86 + 2,7 + 5,14 + 1,3
= (4,86 + 5,14) + (2,7 + 1,3)
= 10 + 4
= 14
Lỗi thường gặp
- Đặt tính lệch dấu phẩy: viết 35,92 lệch sang trái một cột khiến hàng phần mười trừ hàng phần trăm. Luôn kẻ thẳng dấu phẩy trước rồi mới viết chữ số.
- Quên nhớ khi trừ: ở bài này có hai lần mượn – nhớ liên tiếp (hàng phần mười và hàng đơn vị). Nếu quên một lần, em sẽ ra 8,33 hoặc 17,33 thay vì 7,33.
- Cộng số tự nhiên vào phần thập phân: 7,33 + 5 thành 7,38 là sai, vì 5 là 5 đơn vị, phải cộng vào phần nguyên.
- Tự ý gộp số: tính 35,92 + 5 trước khi đề không có ngoặc.
Bài tập tự luyện có đáp án
- 64,32 – 21,5 + 7,18. Đáp án: 42,82 + 7,18 = 50.
- (20,4 – 7,65) : 3. Đáp án: 12,75 : 3 = 4,25.
- 9,5 × 2,4 – 3,6 : 0,4. Đáp án: 22,8 – 9 = 13,8.
- 52,7 – (14,36 + 8,64). Đáp án: 52,7 – 23 = 29,7.
- 43,25 – 35,92 – 5 (chú ý dấu trừ thứ hai). Đáp án: 7,33 – 5 = 2,33.
Làm xong, em hãy thử kiểm tra từng bài bằng phép tính ngược như ở phần lời giải chính. Thói quen này giúp em tự phát hiện lỗi trước khi nộp bài.
Câu hỏi thường gặp
43,25 – 35,92 + 5 bằng bao nhiêu?
Tính từ trái sang phải: 43,25 – 35,92 = 7,33, rồi 7,33 + 5 = 12,33.
Biểu thức chỉ có cộng và trừ thì tính thế nào?
Ta thực hiện lần lượt từ trái sang phải, không được tự ý cộng trước nếu phép trừ đứng trước.
(43,25 – 35,92) × 5 bằng bao nhiêu?
Tính trong ngoặc trước được 7,33, rồi 7,33 × 5 = 36,65.
Vì sao có thể viết 5 thành 5,00 khi đặt tính?
Thêm chữ số 0 vào cuối phần thập phân không làm thay đổi giá trị của số, nên 5 = 5,00 giúp các hàng thẳng cột dễ tính hơn.