Trả lời nhanh
Bài “Công nhân sửa đường” có 3 đoạn: đoạn 1 tả bác Tâm đang vá đường, đoạn 2 tả kết quả lao động của bác, đoạn 3 tả bác Tâm khi đứng lên ngắm mặt đường đã vá. Các chi tiết tả hoạt động gồm: tay phải cầm búa, tay trái xếp đá, đập búa đều đều, hai tay đưa lên hạ xuống nhịp nhàng, rồi đứng lên vươn vai.
Câu 1 trang 150: Đọc bài “Công nhân sửa đường”
Bài văn của tác giả Nguyễn Thị Xuyến kể về bác Tâm, mẹ của bạn Thư, đang vá một ổ gà trên đường. Đây là bài văn tả người, nhưng tác giả không tả ngoại hình quá nhiều mà tập trung vào hoạt động lao động. Khi đọc, em hãy để ý các động từ và hình ảnh so sánh, vì chính chúng làm cho nhân vật hiện lên sống động.
a) Xác định các đoạn của bài văn
Bài văn có 3 đoạn:
- Đoạn 1: từ đầu đến “…ở lưng bác là cứ loang ra mãi”.
- Đoạn 2: từ “Mảnh đường hình chữ nhật đen nhánh…” đến “…cũng khéo như vá áo ấy!”.
- Đoạn 3: phần còn lại (bác Tâm đứng lên, vươn vai, nhìn mặt đường, mỉm cười).
Mẹo chia đoạn: mỗi lần nội dung chuyển sang một việc mới (đang làm → làm xong → phản ứng sau khi làm xong) thì thường là sang đoạn mới.
b) Nội dung chính của từng đoạn
| Đoạn | Nội dung chính |
|---|---|
| Đoạn 1 | Tả bác Tâm đang chăm chú vá đường: trang phục, động tác của đôi tay. |
| Đoạn 2 | Tả kết quả lao động: miếng vá phẳng phiu thay thế ổ gà, lời khen ngây thơ của Thư. |
| Đoạn 3 | Tả bác Tâm sau khi hoàn thành: vươn vai, nhìn mặt đường, nở nụ cười rạng rỡ. |
c) Những chi tiết tả hoạt động của bác Tâm
- Tay phải cầm búa, tay trái xếp rất khéo những viên đá bọc nhựa đường vào chỗ trũng.
- Bác đập búa đều đều xuống những viên đá để chúng ken chắc vào nhau.
- Hai tay đưa lên hạ xuống nhịp nhàng.
- Bác đứng lên, vươn vai mấy cái liền, nheo mắt nhìn mặt đường.
Các từ “đều đều”, “nhịp nhàng”, “rất khéo” cho thấy bác làm việc thành thạo. Chi tiết “mảng áo ướt đẫm mồ hôi” cho thấy công việc thật ra rất vất vả. Hai chi tiết ấy đặt cạnh nhau làm người đọc thêm cảm phục bác.
Câu 2 trang 150: Viết đoạn văn tả hoạt động của một người em yêu mến
Các bước làm bài
- Chọn người để tả: mẹ, bà, thầy cô, bạn bè, hay một người hàng xóm mà em quan sát kĩ.
- Chọn một hoạt động cụ thể: nấu cơm, tưới cây, giảng bài, vá xe… Chỉ nên chọn một việc để đoạn văn tập trung.
- Nhớ lại những gì em đã thấy: dáng điệu, đôi tay, ánh mắt, tiếng động, cả cảm xúc của người ấy.
- Sắp xếp theo trình tự: bắt đầu → đang làm → kết thúc, rồi thêm một câu nêu cảm nghĩ.
Đoạn văn mẫu 1: Bà tưới cây buổi sáng
Sáng nào bà cũng dậy sớm, xách chiếc bình tưới màu xanh ra góc sân. Bà khom người, nghiêng bình thật khẽ để nước rơi thành từng sợi mảnh xuống gốc hoa hồng. Đến chậu lan, bà dừng lại rất lâu, lấy tay vén từng chiếc lá, miệng lẩm bẩm như đang trò chuyện với cây. Ánh nắng đầu ngày rọi lên mái tóc bạc của bà, lấp lánh như phủ một lớp sương. Tưới xong, bà đứng thẳng lưng, mỉm cười ngắm những cánh hoa còn đọng nước. Em thấy bà chăm cây cũng dịu dàng như chăm các cháu vậy.
Đoạn văn mẫu 2: Thầy giáo chữa bài trên bảng
Thầy Nam cầm viên phấn trắng, bước nhanh lên bảng. Thầy viết từng dòng chữ thẳng hàng, nét nào cũng rõ ràng. Gặp chỗ khó, thầy dừng tay, quay xuống lớp, đôi mắt sau cặp kính nhìn khắp một lượt rồi hỏi: “Ở đây, chúng ta phải chú ý điều gì nhỉ?”. Khi có bạn trả lời đúng, thầy gật đầu, khoé miệng nở nụ cười hài lòng. Tay thầy lấm bụi phấn nhưng thầy chẳng bận tâm, vẫn miệt mài viết tiếp cho đến hết bài.
Hai đoạn trên đều có điểm chung: chọn một việc, dùng nhiều động từ cụ thể và kết bằng cảm xúc của người viết. Em có thể mượn cách làm này nhưng nên viết bằng những gì chính em quan sát được.
Lỗi sai thường gặp khi tả hoạt động
- Liệt kê khô khan: “Mẹ nấu cơm. Mẹ rửa rau. Mẹ nấu canh.” Hãy thêm cách làm, tiếng động, mùi vị.
- Tả lan man nhiều việc: mỗi đoạn chỉ nên tả một hoạt động chính.
- Thiếu cảm xúc: sau phần tả nên có một hai câu nói lên tình cảm của em với người đó.
- Dùng từ chung chung như “rất đẹp”, “rất giỏi” mà không có chi tiết chứng minh.
Bài luyện tập
- Đề: Chỉ ra một chi tiết trong bài “Công nhân sửa đường” cho thấy công việc vất vả.
Đáp án gợi ý: Mảng áo ướt đẫm mồ hôi ở lưng bác loang ra mãi. - Đề: Viết 4–5 câu tả bố (hoặc mẹ) đang sửa một đồ vật trong nhà, dùng ít nhất 3 động từ chỉ hoạt động.
Gợi ý: bố ngồi xổm, vặn từng con ốc, lau mồ hôi, gõ nhẹ kiểm tra, mỉm cười khi đồ vật chạy tốt.
Câu hỏi thường gặp
Bài văn Công nhân sửa đường gồm mấy đoạn?
Bài gồm 3 đoạn: đoạn 1 tả bác Tâm đang vá đường, đoạn 2 tả kết quả lao động, đoạn 3 tả bác Tâm sau khi vá xong.
Bài Công nhân sửa đường thuộc thể loại văn nào?
Đây là bài văn tả người. Tác giả chủ yếu tả hoạt động lao động của bác Tâm thay vì tả ngoại hình.
Khi tả hoạt động của một người cần chú ý điều gì?
Cần chọn một việc cụ thể, dùng nhiều động từ và chi tiết quan sát thật, sắp xếp theo trình tự, rồi nêu cảm xúc của mình.
Đoạn văn tả hoạt động nên dài bao nhiêu câu?
Khoảng 5–8 câu là đủ, miễn là có mở đầu, phần tả hoạt động chính và một câu cảm nghĩ.