Trả lời nhanh
Bài thơ “Hành trình của bầy ong” của Nguyễn Đức Mậu ca ngợi loài ong cần mẫn: bay suốt đời, qua rừng sâu, biển xa, quần đảo để tìm hoa làm mật. Mật ong là vị ngọt chắt từ nhiều mùa hoa, nên ong như giữ hộ con người những mùa hoa đã tàn phai.
Giới thiệu bài thơ
“Hành trình của bầy ong” là bài thơ lục bát của nhà thơ Nguyễn Đức Mậu, học ở tuần 13 sách Tiếng Việt 5 tập 1 (chương trình cũ). Bài thơ kể về chuyến đi không có điểm dừng của đàn ong đi tìm hoa, hút nhụy, làm nên mật ngọt.
Khi đọc, em nên ngắt nhịp 2/4 hoặc 4/4 đều tay, giọng chậm rãi, nhẹ nhàng, nhấn vào những từ gợi hình như đẫm nắng trời, rong ruổi, lặng thầm.
Giải nghĩa từ khó
- Đẫm: thấm nhiều đến mức ướt sũng. “Đôi cánh đẫm nắng trời” là đôi cánh ong như thấm đầy ánh nắng.
- Rong ruổi: đi liên tục, đi xa với một mục đích nhất định.
- Nối liền mùa hoa: ong đi từ mùa hoa nơi này sang mùa hoa nơi khác, như nối các mùa hoa lại với nhau.
- Men: chất làm say. Ở bài thơ, “men trời đất” là hương vị đậm đà của đất trời đọng trong mật.
Trả lời câu hỏi cuối bài
Câu 1: Những chi tiết nào ở khổ thơ đầu nói lên hành trình vô tận của bầy ong?
Hành trình “vô tận” được thể hiện ở cả không gian lẫn thời gian:
- Không gian: ong đi theo “nẻo đường xa”, đôi cánh đẫm nắng trời, đi mãi không hết đường.
- Thời gian: ong bay “đến trọn đời” tìm hoa, thời gian mở ra không bao giờ cạn sắc màu.
Mẹo: gặp câu hỏi “vô tận”, em tìm hai nhóm từ: từ chỉ nơi chốn (xa, đường, nẻo) và từ chỉ thời gian (trọn đời, vô tận).
Câu 2: Bầy ong đến tìm mật ở những nơi nào? Nơi ong đến có vẻ đẹp gì đặc biệt?
| Nơi ong đến | Vẻ đẹp đặc biệt |
|---|---|
| Rừng sâu thăm thẳm | Hoa chuối đỏ “bập bùng” như ngọn lửa, hoa ban trắng tinh |
| Bờ biển sóng tràn | Hàng cây chắn bão dịu dàng vào mùa hoa |
| Quần đảo khơi xa | Những loài hoa nở như không tên, hoang sơ, lạ lùng |
Như vậy ong đi khắp nơi: từ rừng núi đến biển cả, đảo xa. Nơi nào cũng có cái đẹp riêng, và ong là người đầu tiên chạm tới những vẻ đẹp ít ai biết ấy.
Câu 3: Em hiểu nghĩa câu thơ “Đất nơi đâu cũng tìm ra ngọt ngào” thế nào?
Câu thơ có hai tầng nghĩa:
- Nghĩa thứ nhất: dù đến đâu, vùng đất nào, ong chăm chỉ cũng tìm được hoa để hút mật.
- Nghĩa thứ hai: nhờ lao động cần cù, ong biến mọi miền đất thành nguồn “ngọt ngào”, mang vị ngọt, hương thơm cho cuộc sống.
Chữ “ngọt ngào” vừa chỉ vị mật, vừa gợi thành quả tốt đẹp của lao động.
Câu 4: Qua hai dòng thơ cuối bài, tác giả muốn nói điều gì về công việc của loài ong?
Hai dòng cuối cho thấy công việc của ong rất ý nghĩa. Hoa thì có mùa nở mùa tàn, nhưng ong đã chắt hương và vị ngọt của hoa thành mật. Nhờ vậy, khi thưởng thức mật ong, con người như được sống lại những mùa hoa đã qua. Ong “giữ hộ” cho người cái đẹp để nó không mất đi.
Nội dung chính
Bài thơ ca ngợi phẩm chất đáng quý của bầy ong: chăm chỉ, cần mẫn, lặng thầm làm việc có ích cho đời. Qua đó, tác giả gợi cho người đọc biết trân trọng thành quả lao động và vẻ đẹp của thiên nhiên.
Cái hay của bài thơ
- Nhân hoá: ong “rong ruổi”, “lặng thầm”, “giữ hộ cho người” như một người lao động thầm lặng.
- Điệp ngữ “Tìm nơi…”: mở ra liên tiếp rừng, biển, đảo, tạo cảm giác hành trình rộng lớn không dứt.
- Hình ảnh đẹp: “nối rừng hoang với biển xa”, “nối liền mùa hoa”.
Lỗi thường gặp khi làm bài
- Chỉ chép lại các câu thơ mà không diễn đạt ý, nên câu 3, 4 bị thiếu ý “vì sao”.
- Nhầm “men” trong bài với men bia, men rượu. Ở đây “men” chỉ vị đậm đà, làm say lòng người.
- Câu 2 chỉ kể nơi ong đến mà quên nêu vẻ đẹp của từng nơi.
Luyện tập thêm
- Em thích nhất hình ảnh nào trong bài? Vì sao?
Gợi ý: có thể chọn “nối rừng hoang với biển xa”. Hình ảnh này cho thấy con ong nhỏ bé nhưng nối được cả không gian rộng lớn, giống như một chiếc cầu của các mùa hoa. - Từ “ngọt ngào” trong bài dùng theo nghĩa nào: nghĩa gốc hay nghĩa chuyển?
Đáp án: vừa nghĩa gốc (vị ngọt của mật) vừa nghĩa chuyển (thành quả tốt đẹp ong mang đến cho đời). - Viết 2–3 câu nêu bài học em rút ra từ loài ong.
Gợi ý: Em học ở ong sự chăm chỉ và biết làm việc âm thầm. Mỗi việc nhỏ của mình nếu làm đều đặn cũng góp phần làm cuộc sống thêm ngọt ngào.
Muốn đối chiếu thêm bản soạn chi tiết, em xem tại Soạn Tiếng Việt lớp 5: Tập đọc Hành trình của bầy ong.
Câu hỏi thường gặp
Bài thơ Hành trình của bầy ong là của ai?
Bài thơ do nhà thơ Nguyễn Đức Mậu sáng tác, viết theo thể lục bát, được đưa vào sách Tiếng Việt 5 tập 1 (chương trình cũ).
Hành trình của bầy ong vô tận ở chỗ nào?
Vô tận về không gian (nẻo đường xa, đi khắp rừng, biển, đảo) và vô tận về thời gian (ong bay tìm hoa đến trọn đời).
Câu thơ "Đất nơi đâu cũng tìm ra ngọt ngào" có nghĩa là gì?
Dù đến vùng đất nào, bầy ong chăm chỉ cũng tìm được hoa để làm mật, mang vị ngọt và hương thơm cho đời.
Nội dung chính của bài thơ là gì?
Bài thơ ca ngợi phẩm chất cần cù, lặng thầm làm việc có ích của loài ong, vì ong giữ hộ con người hương vị của những mùa hoa đã tàn phai.