Trả lời nhanh
Ở trang 94, 95 vở bài tập Toán 3 tập 1 (Cánh Diều), em làm các bài về góc vuông và góc không vuông. Muốn biết một góc có vuông hay không, em đặt ê ke sao cho đỉnh góc trùng đỉnh góc vuông của ê ke và một cạnh trùng nhau. Nếu cạnh còn lại cũng trùng khít thì đó là góc vuông, nếu không thì là góc không vuông.
Bài viết này không chép lại đề và đáp án từng câu trong vở bài tập. Thay vào đó, thầy hướng dẫn em phương pháp làm cho từng dạng bài thường gặp ở phần này, kèm ví dụ thầy tự đặt. Hình vẽ và số liệu trong vở của em có thể khác ví dụ, nhưng cách làm là như nhau. Em hãy tự làm vào vở trước, rồi dùng bài viết để kiểm tra lại.
1. Kiến thức cần nhớ về góc vuông, góc không vuông
- Mỗi góc có một đỉnh và hai cạnh xuất phát từ đỉnh đó. Ví dụ góc đỉnh O, cạnh OA, cạnh OB.
- Góc vuông là góc giống như góc ở đỉnh của ê ke. Em thường kí hiệu bằng một ô vuông nhỏ ở đỉnh góc.
- Góc không vuông là góc không trùng khít với góc vuông của ê ke (lớn hơn hoặc bé hơn góc vuông).
- Ê ke là dụng cụ dùng để kiểm tra góc vuông và vẽ góc vuông.
Ở lớp 3, em chỉ cần phân biệt hai loại: góc vuông và góc không vuông. Các tên gọi như góc nhọn, góc tù em sẽ học ở các lớp sau.
2. Cách dùng ê ke kiểm tra góc vuông (từng bước)
- Đặt đỉnh góc vuông của ê ke trùng với đỉnh của góc cần kiểm tra.
- Xoay ê ke để một cạnh góc vuông của ê ke nằm đúng trên một cạnh của góc.
- Nhìn cạnh còn lại: nếu cạnh góc vuông thứ hai của ê ke cũng nằm đúng trên cạnh kia thì là góc vuông. Nếu cạnh kia hở ra hoặc bị che đi thì là góc không vuông.
Mẹo: Đặt ê ke thật sát giấy và nhìn thẳng từ trên xuống để không bị lệch. Nếu chỉ lệch rất ít mà em vẫn thấy hở thì đó vẫn là góc không vuông.
3. Các dạng bài thường gặp ở trang 94, 95 và cách làm
Dạng 1: Dùng ê ke kiểm tra rồi ghi tên góc vuông, góc không vuông
Đề cho một hình có nhiều góc đã đặt tên (đỉnh A, B, C, D…). Em lần lượt kiểm tra từng đỉnh bằng ê ke rồi điền: “Góc vuông đỉnh …”, “Góc không vuông đỉnh …”.
Lỗi hay gặp: chỉ nhìn bằng mắt rồi kết luận. Có những góc trông gần như vuông nhưng thực ra không vuông. Em nên kiểm tra bằng ê ke cho từng góc, đừng bỏ sót đỉnh nào.
Dạng 2: Điền Đúng (Đ) hoặc Sai (S)
Đề nêu câu như “Góc đỉnh M là góc vuông”. Em kiểm tra góc đó bằng ê ke rồi ghi Đ hoặc S. Chú ý đọc kĩ tên đỉnh để không nhầm góc này với góc khác trong hình.
Dạng 3: Đếm số góc vuông trong hình hoặc trong đồ vật
Em kiểm tra từng đỉnh của hình, đánh dấu ô vuông nhỏ vào mỗi góc vuông tìm được rồi đếm. Đánh dấu giúp em không đếm sót hoặc đếm trùng.
Dạng 4: Vẽ góc vuông
Có hai cách thường dùng:
- Dùng ê ke: vẽ một đoạn thẳng, đặt đỉnh góc vuông của ê ke vào một điểm trên đoạn thẳng đó, cạnh ê ke trùng với đoạn thẳng, rồi kẻ cạnh còn lại dọc theo cạnh thứ hai của ê ke.
- Dùng giấy kẻ ô vuông: các đường kẻ ngang và kẻ dọc vuông góc với nhau, nên em chỉ cần vẽ một đoạn theo đường ngang và một đoạn theo đường dọc, xuất phát từ cùng một điểm.
Dạng 5: Tìm góc vuông trong thực tế hoặc gấp giấy tạo góc vuông
Em tìm góc vuông ở góc quyển vở, mặt bàn, bảng lớp, khung cửa sổ… và kiểm tra bằng ê ke. Khi gấp giấy, em gấp đôi một tờ giấy rồi gấp đôi tiếp theo nếp gấp đó, góc ở chỗ nếp gấp gặp nhau chính là góc vuông.
4. Bài luyện tập tự đặt (có đáp án)
Các bài dưới đây do thầy tự soạn để em luyện thêm, không phải đề trong vở bài tập.
Bài 1. Cho hình tứ giác ABCD như hình dưới. Dùng ê ke kiểm tra rồi cho biết góc nào là góc vuông, góc nào là góc không vuông.
Đáp án: Góc đỉnh A và góc đỉnh D là góc vuông. Góc đỉnh B và góc đỉnh C là góc không vuông. Hình có 2 góc vuông và 2 góc không vuông.
Bài 2. Điền Đ hoặc S:
- a) Hình chữ nhật có 4 góc vuông.
- b) Hình vuông chỉ có 2 góc vuông.
- c) Góc ở đỉnh của ê ke là góc vuông.
Đáp án: a) Đ; b) S (hình vuông có 4 góc vuông); c) Đ.
Bài 3. Kim giờ và kim phút của đồng hồ tạo thành một góc. Vào lúc nào dưới đây hai kim tạo thành góc vuông: 3 giờ, 4 giờ, 9 giờ?
Đáp án: Lúc 3 giờ và lúc 9 giờ, hai kim tạo thành góc vuông. Lúc 4 giờ thì góc giữa hai kim là góc không vuông.
Bài 4. Trên giấy kẻ ô vuông, chấm điểm O. Từ O vẽ đoạn OA dài 3 ô theo đường kẻ ngang, và đoạn OB dài 4 ô theo đường kẻ dọc. Góc AOB là góc gì?
Đáp án: Đường kẻ ngang và đường kẻ dọc của giấy ô vuông vuông góc với nhau, nên góc AOB là góc vuông. Em kiểm tra lại bằng ê ke để chắc chắn.
Bài 5. Kể tên 3 đồ vật trong lớp học có góc vuông.
Gợi ý: góc quyển sách, mặt bàn học, bảng lớp (hoặc khung cửa ra vào). Em hãy dùng ê ke kiểm tra từng đồ vật.
5. Những lỗi sai em cần tránh
- Đặt ê ke sai đỉnh: đỉnh góc vuông của ê ke phải trùng đỉnh góc đang kiểm tra, không đặt vào cạnh hay điểm khác.
- Nhầm ê ke với thước thẳng: ê ke có góc vuông, còn thước thẳng dùng để kẻ đoạn thẳng.
- Kết luận theo cảm giác: luôn dùng ê ke để kiểm tra.
- Quên đánh dấu góc vuông: vẽ ô vuông nhỏ ở đỉnh góc vuông để dễ đếm và dễ nhìn.
6. Cách tự học hiệu quả với phần này
- Tự làm các bài trong vở bằng ê ke trước, không nhìn đáp án.
- Đối chiếu kết quả với cách làm ở trên, chỗ nào sai thì kiểm tra lại cách đặt ê ke.
- Tìm thêm ít nhất 3 góc vuông và 3 góc không vuông ở xung quanh để quen mắt.
Hiểu chắc góc vuông ở bài này sẽ giúp em học tốt các bài sau về hình chữ nhật, hình vuông và chu vi, diện tích.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết một góc có phải là góc vuông không?
Em dùng ê ke: đặt đỉnh góc vuông của ê ke trùng đỉnh góc cần kiểm tra, một cạnh trùng một cạnh của góc. Nếu cạnh còn lại cũng trùng khít với cạnh góc vuông thứ hai của ê ke thì đó là góc vuông.
Góc không vuông là góc như thế nào?
Là góc không trùng khít với góc vuông của ê ke, có thể lớn hơn hoặc bé hơn góc vuông. Ở lớp 3 em chỉ cần gọi chung là góc không vuông.
Hình chữ nhật và hình vuông có mấy góc vuông?
Cả hình chữ nhật và hình vuông đều có 4 góc vuông.
Vẽ góc vuông trên giấy kẻ ô vuông như thế nào?
Chọn một điểm làm đỉnh, vẽ một đoạn thẳng theo đường kẻ ngang và một đoạn thẳng theo đường kẻ dọc xuất phát từ điểm đó. Hai đường kẻ này vuông góc nên hai đoạn tạo thành góc vuông.