Trả lời nhanh
Can chứa dầu nặng 10,5 kg thì đựng được 14 lít dầu. Vì cùng một loại dầu thì thể tích và khối lượng là hai đại lượng tỉ lệ thuận: 1 kg dầu có thể tích 36 : 27 = 4/3 lít, nên 10,5 kg dầu có thể tích 10,5 × 4/3 = 14 lít.
Đề bài
Biết 36 lít dầu cân nặng 27 kg. Một can chứa dầu cân nặng 10,5 kg. Hỏi can đó chứa bao nhiêu lít dầu?
Lưu ý: đề hiểu là phần dầu trong can nặng 10,5 kg (không tính vỏ can). Nếu 10,5 kg là cả can lẫn dầu thì đề phải cho thêm khối lượng vỏ can mới tính được.
Phân tích đề
- Cùng một loại dầu, dầu càng nặng thì thể tích càng lớn, nên thể tích tỉ lệ thuận với khối lượng.
- Đã biết một cặp tương ứng: 36 lít ↔ 27 kg.
- Cần tìm thể tích ứng với 10,5 kg.
Cách 1: Rút về đơn vị (kiểu lớp 5)
- Thể tích của 1 kg dầu: 36 : 27 = 4/3 (lít).
- Thể tích của 10,5 kg dầu: 10,5 × 4/3 = 42/3 = 14 (lít).
Đáp số: 14 lít.
Cách 2: Dùng đại lượng tỉ lệ thuận (lớp 7)
Gọi x (lít) là thể tích của 10,5 kg dầu. Hai đại lượng tỉ lệ thuận nên tỉ số giữa các giá trị tương ứng bằng nhau:
36/27 = x/10,5
x = 36 × 10,5 : 27 = 378 : 27 = 14.
| Khối lượng dầu (kg) | 27 | 10,5 |
|---|---|---|
| Thể tích (lít) | 36 | x = 14 |
Vậy can đó chứa 14 lít dầu.
Kiểm tra lại kết quả
Từ đề, 1 lít dầu nặng 27 : 36 = 0,75 kg. Với 14 lít: 14 × 0,75 = 10,5 kg, đúng bằng khối lượng đề cho. Vậy kết quả hợp lý.
Mẹo nhẹ: 27 kg ứng với 36 lít, 10,5 kg nhỏ hơn 27 kg nên thể tích phải nhỏ hơn 36 lít. Đáp số 14 lít thoả điều này.
Lỗi sai thường gặp
- Nhân nhầm tỉ số: tính 10,5 × 27/36 = 7,875 là sai, vì đó là đổi ngược (từ lít sang kg). Hãy ghi rõ đơn vị mỗi bước: lít/kg hay kg/lít.
- Quên đổi số thập phân: 10,5 × 4/3 nên viết 10,5 × 4 = 42 rồi chia 3, tránh làm tròn 1,33.
- Cộng trừ thay vì tỉ lệ: 27 − 10,5 = 16,5 rồi lấy 36 − 16,5 là sai, vì đây là quan hệ tỉ lệ chứ không phải hiệu cố định.
Bài luyện tập tương tự
- Biết 45 lít dầu cân nặng 36 kg. Một can chứa dầu nặng 14,4 kg thì đựng bao nhiêu lít?
Đáp án: 1 kg dầu có 45 : 36 = 1,25 lít; 14,4 × 1,25 = 18 lít. - Với loại dầu trong bài chính (36 lít nặng 27 kg), 20 lít dầu nặng bao nhiêu kg?
Đáp án: 1 lít nặng 0,75 kg; 20 × 0,75 = 15 kg. - Một thùng đựng 24 lít dầu cùng loại. Hỏi thùng dầu đó nặng bao nhiêu kg (chưa tính vỏ)?
Đáp án: 24 × 0,75 = 18 kg.
Ghi nhớ
Khi gặp bài “biết a đơn vị này ứng với b đơn vị kia, hỏi c đơn vị này ứng với bao nhiêu”, hãy kiểm tra xem hai đại lượng có tỉ lệ thuận không, rồi dùng rút về đơn vị hoặc lập tỉ lệ thức. Cả hai cách đều cho cùng kết quả.
Câu hỏi thường gặp
Biết 36 lít dầu cân nặng 27 kg thì 1 lít dầu nặng bao nhiêu kg?
1 lít dầu nặng 27 : 36 = 0,75 kg. Ngược lại, 1 kg dầu có thể tích 36 : 27 = 4/3 lít, xấp xỉ 1,33 lít.
Can chứa dầu cân nặng 10,5 kg thì chứa bao nhiêu lít?
Can chứa 14 lít dầu, vì 10,5 × 36 : 27 = 14. Kết quả này tính cho phần dầu, không tính vỏ can.
Bài này thuộc dạng toán nào?
Đây là dạng toán về hai đại lượng tỉ lệ thuận (khối lượng và thể tích của cùng một loại dầu). Có thể giải bằng cách rút về đơn vị hoặc lập tỉ lệ thức.