Trả lời nhanh
Phương án phản ánh đúng và đầy đủ là phương án nói: Sử học nghiên cứu toàn bộ hoạt động của con người và xã hội loài người trong quá khứ, trên mọi lĩnh vực (kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá, quân sự…). Lý do: Sử học không chỉ ghi lại một mảng như chiến tranh hay nhân vật, mà tìm hiểu cả quá trình phát triển của loài người theo thời gian.
Lưu ý về cách làm câu hỏi này
Câu hỏi này xuất hiện trong phần mở đầu của Lịch sử lớp 10 (bài về Lịch sử và Sử học). Đề thường cho 4 phương án diễn đạt khác nhau, nên bạn cần nắm ý cốt lõi để chọn đúng, thay vì nhớ máy móc một câu chữ.
Cách nhận biết phương án đúng: phải có đủ hai yếu tố là chủ thể (con người, xã hội loài người) và phạm vi (quá khứ, toàn bộ các mặt đời sống). Thiếu một trong hai là chưa “đầy đủ”.
Đối tượng nghiên cứu của Sử học là gì?
- Chủ thể: con người và xã hội loài người, từ khi xuất hiện đến nay.
- Thời gian: những gì đã diễn ra trong quá khứ (khác với dự đoán tương lai).
- Nội dung: toàn bộ các hoạt động trên mọi lĩnh vực: kinh tế, chính trị, quân sự, văn hoá, xã hội, tư tưởng…
- Mục đích: tái hiện, giải thích quá trình phát triển, rút ra quy luật và bài học cho hiện tại, tương lai.
Vì sao các cách diễn đạt thiếu ý lại sai?
Dưới đây là những kiểu “bẫy” hay gặp trong các câu trắc nghiệm về đối tượng của Sử học. Đây là các hướng sai phổ biến để bạn đối chiếu, không phải nguyên văn các phương án của đề.
| Cách diễn đạt | Sai ở đâu? |
|---|---|
| Chỉ nghiên cứu các cuộc chiến tranh, các triều đại | Quá hẹp. Lịch sử còn gồm kinh tế, văn hoá, đời sống nhân dân… |
| Chỉ nghiên cứu vai trò của các vĩ nhân, anh hùng | Bỏ qua quần chúng nhân dân – lực lượng sáng tạo ra lịch sử. |
| Chỉ nghiên cứu lĩnh vực chính trị | Thiếu các mặt khác của đời sống xã hội. |
| Nghiên cứu sự vận động của giới tự nhiên | Đó là đối tượng của khoa học tự nhiên, không phải Sử học. |
| Dự báo những biến cố sẽ xảy ra trong tương lai | Sử học nghiên cứu quá khứ; có thể rút bài học cho tương lai nhưng không phải là đối tượng. |
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ công thức: “Con người + Quá khứ + Mọi mặt”. Gặp phương án nào có từ như “chỉ”, “duy nhất”, “riêng” thì nên nghi ngờ vì dễ làm hẹp phạm vi.
Đừng nhầm hai khái niệm: lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ; Sử học là khoa học nghiên cứu, phục dựng và giải thích quá khứ ấy.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn phương án “đúng nhưng chưa đủ”, ví dụ chỉ nói về sự kiện chính trị – quân sự.
- Đồng nhất “lịch sử” với “Sử học”, dẫn đến chọn nhầm phương án định nghĩa.
- Cho rằng Sử học chỉ ghi chép lại, trong khi còn phải phân tích, giải thích và rút bài học.
Luyện tập nhanh
- Đúng hay sai? “Sử học chỉ nghiên cứu các sự kiện chính trị của quá khứ.”
Đáp án: Sai, vì đối tượng của Sử học bao gồm mọi lĩnh vực hoạt động của con người. - Điền khuyết: Đối tượng nghiên cứu của Sử học là toàn bộ hoạt động của … và … trong …
Đáp án: con người; xã hội loài người; quá khứ. - Phân biệt: Việc một nhà khoa học dự báo thời tiết tuần tới có phải đối tượng của Sử học không?
Đáp án: Không, vì đó là hiện tượng tự nhiên và hướng về tương lai.
Câu hỏi thường gặp
Đối tượng nghiên cứu của Sử học là gì?
Là toàn bộ hoạt động của con người và xã hội loài người trong quá khứ, trên mọi lĩnh vực như kinh tế, chính trị, quân sự, văn hoá, xã hội.
Sử học có nghiên cứu tương lai không?
Không. Sử học nghiên cứu quá khứ, nhưng kết quả nghiên cứu giúp rút ra bài học và quy luật phục vụ hiện tại và tương lai.
Lịch sử và Sử học khác nhau thế nào?
Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ; Sử học là khoa học nghiên cứu, tái hiện và giải thích quá khứ đó.
Vì sao phương án chỉ nói về chiến tranh hoặc nhân vật là chưa đầy đủ?
Vì các phương án đó chỉ nêu một phần của quá khứ, bỏ qua kinh tế, văn hoá, xã hội và vai trò của quần chúng nhân dân.