Trả lời nhanh
Kết quả: 9 369 : 3 = 3 123; 8 264 : 2 = 4 132; 3 580 : 5 = 716; 9 640 : 4 = 2 410. Cách chia rút gọn là chia từng lượt từ trái sang phải, nhẩm phép nhân và phép trừ rồi chỉ viết số dư, sau đó hạ chữ số tiếp theo xuống để chia tiếp.
Chia rút gọn nghĩa là gì?
Khi mới học chia, em viết đầy đủ từng bước: số bị chia, tích, rồi phép trừ. Chia rút gọn cũng làm đúng những bước ấy, nhưng em nhẩm tích và phép trừ trong đầu, chỉ ghi số dư của mỗi lượt.
Mỗi lượt chia gồm ba việc: chia – nhân nhẩm – trừ nhẩm, rồi hạ chữ số tiếp theo. Làm đến khi hạ hết các chữ số của số bị chia.
Các bước chung
- Đặt tính: số bị chia viết bên trái, số chia viết bên phải dấu chia.
- Lấy chữ số đầu bên trái. Nếu bé hơn số chia thì lấy thêm chữ số kế tiếp.
- Chia, ghi thương, nhẩm tích và nhẩm số dư (số dư phải bé hơn số chia).
- Hạ chữ số tiếp theo xuống cạnh số dư, rồi chia tiếp.
- Hết chữ số để hạ thì dừng. Số dư cuối cùng là 0 thì đó là phép chia hết.
Bài giải chi tiết
a) 9 369 : 3
- 9 chia 3 được 3, viết 3. Nhẩm 3 × 3 = 9; 9 − 9 = 0.
- Hạ 3, được 3; 3 chia 3 được 1, viết 1. Dư 0.
- Hạ 6, được 6; 6 chia 3 được 2, viết 2. Dư 0.
- Hạ 9, được 9; 9 chia 3 được 3, viết 3. Dư 0.
9 369 : 3 = 3 123. Thử lại: 3 123 × 3 = 9 369 ✓.
b) 8 264 : 2
- 8 chia 2 được 4, viết 4. Dư 0.
- Hạ 2; 2 chia 2 được 1, viết 1. Dư 0.
- Hạ 6; 6 chia 2 được 3, viết 3. Dư 0.
- Hạ 4; 4 chia 2 được 2, viết 2. Dư 0.
8 264 : 2 = 4 132. Thử lại: 4 132 × 2 = 8 264 ✓.
c) 3 580 : 5
- 3 bé hơn 5 nên lấy 35; 35 chia 5 được 7, viết 7. Dư 0.
- Hạ 8; 8 chia 5 được 1, viết 1. Nhẩm 5 × 1 = 5; 8 − 5 = 3, dư 3.
- Hạ 0, được 30; 30 chia 5 được 6, viết 6. Dư 0.
3 580 : 5 = 716. Thử lại: 716 × 5 = 3 580 ✓. Thương chỉ có ba chữ số vì lượt đầu phải lấy hai chữ số.
d) 9 640 : 4
- 9 chia 4 được 2, viết 2. Nhẩm 4 × 2 = 8; 9 − 8 = 1, dư 1.
- Hạ 6, được 16; 16 chia 4 được 4, viết 4. Dư 0.
- Hạ 4; 4 chia 4 được 1, viết 1. Dư 0.
- Hạ 0; 0 chia 4 được 0, viết 0. Dư 0.
9 640 : 4 = 2 410. Thử lại: 2 410 × 4 = 9 640 ✓.
Bảng kết quả
| Phép chia | Thương | Số dư | Thử lại |
|---|---|---|---|
| 9 369 : 3 | 3 123 | 0 | 3 123 × 3 = 9 369 |
| 8 264 : 2 | 4 132 | 0 | 4 132 × 2 = 8 264 |
| 3 580 : 5 | 716 | 0 | 716 × 5 = 3 580 |
| 9 640 : 4 | 2 410 | 0 | 2 410 × 4 = 9 640 |
Lỗi sai thường gặp
- Quên viết số 0 ở thương. Ở 9 640 : 4, lượt cuối 0 : 4 = 0 nên thương phải có chữ số 0 ở cuối. Bỏ đi thì thành 241, sai.
- Chữ số đầu bé hơn số chia mà vẫn chia. Ở 3 580 : 5 phải lấy 35 chứ không chia 3 cho 5.
- Số dư lớn hơn hoặc bằng số chia. Nếu ra dư như vậy thì thương của lượt đó còn chọn nhỏ quá, cần tăng lên.
- Quên hạ chữ số. Mỗi chữ số của số bị chia đều phải được hạ xuống một lần.
Mẹo nhớ
Em đọc thầm câu: “chia – nhân – trừ – hạ”, lặp lại cho mỗi lượt. Luôn thử lại bằng phép nhân: thương × số chia (+ số dư nếu có) phải bằng số bị chia.
Bài luyện tập
Đặt tính rồi tính theo cách rút gọn:
- 4 806 : 6
- 7 215 : 5
- 6 428 : 4
Đáp án:
- 4 806 : 6 = 801. (48 : 6 = 8 dư 0; hạ 0 được 0 : 6 = 0; hạ 6 được 6 : 6 = 1.)
- 7 215 : 5 = 1 443. (7 : 5 = 1 dư 2; 22 : 5 = 4 dư 2; 21 : 5 = 4 dư 1; 15 : 5 = 3 dư 0.) Hmm, kiểm tra: 1 443 × 5 = 7 215 ✓.
- 6 428 : 4 = 1 607. (6 : 4 = 1 dư 2; 24 : 4 = 6 dư 0; hạ 2: 2 : 4 = 0 dư 2; 28 : 4 = 7 dư 0.)
Câu hỏi thường gặp
Cách chia rút gọn khác cách chia đầy đủ ở điểm nào?
Hai cách cho cùng kết quả. Cách đầy đủ viết cả tích và phép trừ ở mỗi lượt, còn cách rút gọn nhẩm các bước đó và chỉ viết số dư.
Vì sao 3 580 : 5 lại lấy 35 để chia trước?
Vì chữ số 3 bé hơn số chia 5 nên chưa chia được. Ta lấy thêm chữ số kế tiếp, được 35, rồi chia 35 cho 5 được 7.
Làm sao biết phép chia đúng hay sai?
Em lấy thương nhân với số chia, cộng thêm số dư nếu có. Kết quả bằng số bị chia là phép chia đúng.
Gặp 0 chia cho số chia thì viết gì ở thương?
0 chia cho số nào khác 0 cũng bằng 0, nên em phải viết chữ số 0 vào thương ở vị trí đó.