Trả lời nhanh
Dấu cần điền là dấu bé hơn: 4,785 < 4,875. Hai số cùng phần nguyên 4; hàng phần mười có 7 nhỏ hơn 8, nên dừng ở đó. Bài tập toán lớp 5 bài 92 trong sách Chân trời sáng tạo là bài ôn phép nhân và phép chia, khoảng trang 82 đến 85 tập hai. Phần sau giải đúng các dạng ôn ấy. Phép so sánh được làm trước vì câu này đứng ngay trên đường dẫn cũ.
Vì sao 4,785 nhỏ hơn 4,875
Đọc dấu phẩy theo cách viết của sách tiếng Việt: 4,785 là bốn đơn vị, bảy phần mười, tám phần trăm, năm phần nghìn. Số 4,875 là bốn đơn vị, tám phần mười, bảy phần trăm, năm phần nghìn. Không cộng các chữ số lại rồi so tổng. 7 + 8 + 5 và 8 + 7 + 5 cùng bằng 20, nhưng hai số không bằng nhau.
Bước 1, so phần nguyên. Cả hai đều là 4, nên chưa phân thắng bại. Bước 2, so hàng phần mười, tức chữ số ngay sau dấu phẩy. Bên trái là 7, bên phải là 8. Vì 7 < 8 nên 4,785 < 4,875. Bước 3 không cần làm: hàng phần trăm 8 và 7, hàng phần nghìn cùng là 5, đều đứng sau hàng đã khác nhau.
Thử lại bằng cách viết thành phân số có mẫu 1000. Số 4,785 = 4785/1000. Số 4,875 = 4875/1000. Cùng mẫu, so tử: 4785 < 4875 vì hàng trăm của tử là 7 và 8. Kết quả trùng với cách so từng hàng. Nếu đề in 4785 và 4875 không có dấu phẩy, đó là hai số tự nhiên và dấu vẫn là bé hơn, lí do lúc này là hàng trăm. Em nhìn đề có dấu phẩy hay không trước khi giải thích.
Một số phiếu trắc nghiệm cho ba phương án: lớn hơn, bằng nhau, bé hơn. Phương án đúng là bé hơn. Phương án bằng nhau sai vì thêm chữ số 0 ở tận cùng bên phải phần thập phân mới không đổi giá trị, ví dụ 4,875 = 4,8750, còn 4,785 thì khác. Phương án lớn hơn thường do em nhìn nhầm hàng phần trăm 8 > 7 và bỏ qua hàng phần mười.
Cách ôn nhân và chia ở bài 92
Bài ôn này gom tính chất đã học, không phải một dạng mới. Em giữ năm việc sau, rồi mới tính số.
- Nhân với 10, 100, 1000 thì dịch dấu phẩy sang phải 1, 2, 3 hàng. Chia cho 10, 100, 1000 thì dịch sang trái bấy nhiêu hàng.
- Nhân với 0,1 hay 0,01 cũng chính là chia cho 10 hay 100. Nhân với 0,5 là lấy một nửa. Nhân với 0,25 là chia cho 4.
- a × 0 = 0. a × 1 = a. a : 1 = a. a : a = 1 khi a khác 0. 0 : b = 0 khi b khác 0. Không có phép chia cho 0.
- Giao hoán: a × b = b × a. Kết hợp: (a × b) × c = a × (b × c). Phân phối: (a + b) × c = a × c + b × c.
- Khi chia một phân số cho một số thập phân, đổi số thập phân ra phân số rồi nhân với số nghịch đảo.
| Phép | Cách nhìn nhanh | Ví dụ kiểm lại |
|---|---|---|
| 4,2 : 10 | Dịch dấu phẩy sang trái 1 hàng | 0,42 × 10 = 4,2 |
| 788 : 1000 | Dịch sang trái 3 hàng | 0,788 × 1000 = 788 |
| 1,5 : 0,5 | Hỏi 0,5 nhân mấy ra 1,5 | 0,5 × 3 = 1,5 |
| 127 × 100 | Thêm hai chữ số 0 | 12 700 : 100 = 127 |
Năm bài giải đủ bước
Bài 1. Điền dấu cho 4,785 và 4,875
Phần nguyên 4 = 4. Hàng phần mười 7 < 8. Vậy 4,785 < 4,875. Thử bằng hiệu: 4,875 − 4,785 = 0,090. Hiệu dương nên số đứng sau lớn hơn. 0,090 chính là 9 phần trăm, bằng chênh ở hàng phần mười.
Bài 2. Tính 2,6 × 1,7 + 7,4 × 1,7
Hai tích cùng nhân với 1,7, nên nhóm: (2,6 + 7,4) × 1,7 = 10 × 1,7 = 17. Kiểm từng tích: 2,6 × 1,7 = 4,42 vì 26 × 17 = 442 rồi đặt hai chữ số thập phân. 7,4 × 1,7 = 12,58 vì 74 × 17 = 1258. 4,42 + 12,58 = 17,00. Khớp.
Bài 3. Tính 4,2 : 10 và 788 : 1000
4,2 : 10 = 0,42. Nhân lại: 0,42 × 10 = 4,2. 788 : 1000 = 0,788. Nhân lại: 0,788 × 1000 = 788. Em đếm số chữ số 0 ở 10 hoặc 1000 để biết dịch mấy hàng, không đếm số chữ số của 788.
Bài 4. Tính 1,5 : 0,5 và (3/8) : 0,25
1,5 : 0,5 = 3 vì 0,5 × 3 = 1,5. Có thể nhân cả hai số với 10 rồi chia: 15 : 5 = 3. Còn 0,25 = 1/4, nên (3/8) : 0,25 = (3/8) : (1/4) = (3/8) × 4 = 12/8 = 3/2 = 1,5. Kiểm: 1,5 × 0,25 = 0,375 và 3/8 = 0,375. Khớp.
Bài 5. Tính 127 × 100 và 5,64 × 1000
127 × 100 = 12 700. 5,64 × 1000 = 5640: dấu phẩy dịch sang phải ba hàng, 5,640 rồi bỏ dấu phẩy. Kiểm 5640 : 1000 = 5,64. Nhân với 1 cho ra chính số đó: 5,64 × 1 = 5,64. Nhân với 0 thì ra 0, dù số ban đầu lớn đến đâu.
Bài tự luyện và đáp số
Làm nháp rồi đối chiếu. Mỗi câu chỉ một kết quả.
- Điền dấu: 6,05 … 6,5 và 9,30 … 9,3.
- Tính 36,08 : 100.
- Tính 8,4 : 0,4.
- Tính 9,3 × 0,5.
- Tính 15 × 0,1 + 15 × 0,9.
- Tính 0 : 8 và nói vì sao 8 : 0 không làm được.
Đáp số: (1) 6,05 < 6,50 vì thêm 0 để cùng hai chữ số thập phân, hàng phần trăm 0 < 5; còn 9,30 = 9,3 vì chữ số 0 tận cùng bên phải không đổi giá trị. (2) 0,3608. (3) 21, vì 0,4 × 21 = 8,4. (4) 4,65, là một nửa của 9,3. (5) 15 × (0,1 + 0,9) = 15 × 1 = 15. (6) 0 : 8 = 0; 8 : 0 không có thương vì không có số nào nhân với 0 ra 8.
Khi sửa bài, em viết lại một dòng kiểm: nhân ngược hoặc so lại đúng một hàng đã khác. Sai phổ biến là dịch dấu phẩy ngược chiều, cộng chữ số thập phân thay vì so, và chia cho 0.
Câu hỏi thường gặp
4,785 và 4,875 điền dấu gì?
Điền dấu bé hơn: 4,785 < 4,875. Phần nguyên cùng là 4, hàng phần mười 7 nhỏ hơn 8.
Bài tập toán lớp 5 bài 92 học gì?
Trong sách Chân trời sáng tạo, bài 92 ôn phép nhân và phép chia: tính chất, nhân chia với 10, 100, 1000 và với số thập phân.
4,875 có bằng 4,8750 không?
Có. Thêm hoặc bớt chữ số 0 ở tận cùng bên phải phần thập phân thì giá trị không đổi. 4,785 thì khác 4,875.
Nhân với 0,5 và với 0,25 làm thế nào cho nhanh?
Nhân với 0,5 là lấy một nửa. Nhân với 0,25 là chia cho 4. Nên nhân lại để kiểm.
Vì sao không chia cho 0?
Không có số nào nhân với 0 ra một số khác 0. Phép 0 chia cho một số khác 0 thì được 0.