Trả lời nhanh
Viết phân số thích hợp vào ô trống 3/10 + 1/5. Các phân số cần điền lần lượt là 1/2, 4 và 41/10. Ô thứ nhất: 3/10 + 1/5 = 3/10 + 2/10 = 5/10 = 1/2. Ô thứ hai: 1/2 + 7/2 = 8/2 = 4. Ô thứ ba: 4 + 1/10 = 40/10 + 1/10 = 41/10. Mấu chốt là quy đồng mẫu số trước khi cộng và rút gọn kết quả khi có thể.
Đề bài: viết phân số thích hợp vào ô trống
Bài tập thuộc Bài 60 “Phép cộng phân số” (tiết 3), Vở bài tập Toán 4 tập 2, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống. Đề cho một “đoàn tàu” phép tính: bắt đầu từ phân số 3/10, lần lượt cộng thêm 1/5, rồi cộng 7/2, rồi cộng 1/10. Mỗi kết quả được ghi vào một ô trống và trở thành số hạng của phép tính tiếp theo.
Vì kết quả ô trước dùng cho ô sau, chỉ cần sai ở ô đầu là cả dãy sai theo. Do đó em nên tính cẩn thận từng bước và thử lại trước khi chuyển sang ô kế tiếp.
Lời giải chi tiết từng ô trống
Ô thứ nhất: 3/10 + 1/5
Hai phân số có mẫu số khác nhau (10 và 5). Vì 10 chia hết cho 5 nên chọn 10 làm mẫu số chung, chỉ cần quy đồng phân số 1/5:
1/5 = (1 × 2)/(5 × 2) = 2/10
Cộng hai phân số cùng mẫu số: 3/10 + 2/10 = (3 + 2)/10 = 5/10.
Rút gọn: 5/10 = (5 : 5)/(10 : 5) = 1/2.
Em có thể để 5/10 vẫn đúng, nhưng viết phân số tối giản 1/2 sẽ giúp phép tính tiếp theo gọn hơn rất nhiều.
Ô thứ hai: 1/2 + 7/2
Hai phân số đã cùng mẫu số 2, ta cộng tử số và giữ nguyên mẫu số:
1/2 + 7/2 = (1 + 7)/2 = 8/2 = 4.
Phân số 8/2 có tử số chia hết cho mẫu số nên viết được thành số tự nhiên 4 (vì 8 : 2 = 4). Nếu ô trống yêu cầu “phân số”, em có thể ghi 8/2 hoặc 4 – cả hai cùng giá trị; nhiều thầy cô chấp nhận cả hai cách.
Nếu em giữ 5/10 ở ô đầu: 5/10 + 7/2 = 5/10 + 35/10 = 40/10 = 4. Kết quả vẫn là 4, chỉ dài hơn một bước quy đồng.
Ô thứ ba: 4 + 1/10
Muốn cộng số tự nhiên với phân số, ta viết số tự nhiên dưới dạng phân số có cùng mẫu số với phân số kia:
4 = 40/10 (vì 4 × 10 = 40).
4 + 1/10 = 40/10 + 1/10 = (40 + 1)/10 = 41/10.
41/10 là phân số tối giản vì 41 và 10 không có ước chung nào lớn hơn 1. Phân số này lớn hơn 1 vì tử số lớn hơn mẫu số, và đúng bằng 4 cộng thêm một phần mười.
Thử lại kết quả bằng phép trừ
Phép trừ là phép tính ngược của phép cộng, nên em có thể đi ngược đoàn tàu để kiểm tra:
- 41/10 − 1/10 = 40/10 = 4 (đúng với ô thứ hai).
- 4 − 7/2 = 8/2 − 7/2 = 1/2 (đúng với ô thứ nhất).
- 1/2 − 1/5 = 5/10 − 2/10 = 3/10 (đúng với số ban đầu).
Ba phép thử đều khớp, chứng tỏ các phân số điền vào ô trống là chính xác.
Phương pháp cộng phân số cần nhớ
| Trường hợp | Cách làm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Cùng mẫu số | Cộng hai tử số, giữ nguyên mẫu số | 1/2 + 7/2 = 8/2 |
| Khác mẫu số, mẫu này chia hết cho mẫu kia | Lấy mẫu lớn làm mẫu chung, quy đồng phân số còn lại rồi cộng | 3/10 + 1/5 = 3/10 + 2/10 |
| Khác mẫu số, không chia hết cho nhau | Nhân tử và mẫu của phân số này với mẫu của phân số kia (quy đồng) rồi cộng | 1/3 + 1/4 = 4/12 + 3/12 = 7/12 |
| Số tự nhiên cộng phân số | Viết số tự nhiên thành phân số cùng mẫu rồi cộng | 4 + 1/10 = 40/10 + 1/10 |
Sau khi cộng, em luôn kiểm tra xem kết quả có rút gọn được không. Thói quen này giúp con số nhỏ gọn hơn và tránh sai sót ở các bước sau.
Lỗi thường gặp khi làm bài
- Cộng tử với tử, mẫu với mẫu: 3/10 + 1/5 = 4/15 là sai. Chỉ được cộng tử số khi hai phân số đã cùng mẫu.
- Quy đồng chỉ nhân mẫu số: viết 1/5 = 1/10 là sai; phải nhân cả tử và mẫu với 2 để được 2/10.
- Viết 4 = 4/10: sai vì 4/10 nhỏ hơn 1. Đúng phải là 4 = 40/10.
- Dùng kết quả sai cho ô sau: nếu ô đầu ghi 4/15 thì ô thứ hai và thứ ba đều sai theo. Hãy thử lại từng ô trước khi đi tiếp.
Bài tập tương tự có đáp án
Bài 1. Điền lần lượt vào ô trống: 2/9 → (+ 1/3) → ô 1 → (+ 4/9) → ô 2 → (+ 3/4) → ô 3.
Đáp án: 2/9 + 3/9 = 5/9; 5/9 + 4/9 = 9/9 = 1; 1 + 3/4 = 4/4 + 3/4 = 7/4.
Bài 2. Tính: 5/6 + 1/12, rồi lấy kết quả cộng 1/4.
Đáp án: 10/12 + 1/12 = 11/12; 11/12 + 3/12 = 14/12 = 7/6.
Bài 3. Điền vào ô trống: 3 + 2/5 = ô 1; ô 1 + 3/10 = ô 2.
Đáp án: 15/5 + 2/5 = 17/5; 34/10 + 3/10 = 37/10.
Bài 4. Tính 7/15 + 1/5 rồi cộng tiếp 1/3.
Đáp án: 7/15 + 3/15 = 10/15 = 2/3; 2/3 + 1/3 = 3/3 = 1.
Câu hỏi thường gặp
3/10 + 1/5 bằng bao nhiêu?
3/10 + 1/5 = 3/10 + 2/10 = 5/10 = 1/2.
Đáp án bài viết phân số thích hợp vào ô trống bắt đầu từ 3/10 là gì?
Ba ô trống lần lượt là 1/2, 4 và 41/10, ứng với các phép cộng thêm 1/5, 7/2 và 1/10.
Muốn cộng số tự nhiên với phân số ta làm thế nào?
Viết số tự nhiên thành phân số có cùng mẫu số với phân số kia rồi cộng tử số, ví dụ 4 + 1/10 = 40/10 + 1/10 = 41/10.
Có cần rút gọn 5/10 thành 1/2 không?
5/10 vẫn đúng, nhưng nên rút gọn thành 1/2 vì phân số tối giản giúp phép tính sau gọn hơn.