Trả lời nhanh
864 : 24 = 36. Em lấy 86 chia cho 24 được 3, viết 3 ở thương; 3 × 24 = 72, lấy 86 − 72 = 14. Hạ chữ số 4 xuống được 144, lấy 144 chia 24 được 6; 6 × 24 = 144 nên số dư bằng 0. Thử lại: 36 × 24 = 864, kết quả đúng.
Các bước đặt tính và tính
- Đặt tính: viết 864 (số bị chia) ở bên trái, 24 (số chia) ở bên phải, kẻ vạch như hình.
- Chia lần 1: 8 chưa chia được cho 24 nên lấy hai chữ số đầu là 86. 86 : 24 được 3 (vì 3 × 24 = 72, còn 4 × 24 = 96 lớn hơn 86). Viết 3 ở thương.
- Nhân rồi trừ: 3 × 24 = 72; 86 − 72 = 14.
- Hạ chữ số: hạ 4 xuống cạnh 14 được 144.
- Chia lần 2: 144 : 24 được 6 (vì 6 × 24 = 144). Viết 6 ở thương bên phải số 3.
- Nhân rồi trừ: 6 × 24 = 144; 144 − 144 = 0. Phép chia hết.
Vậy 864 : 24 = 36.
Cách ước lượng chữ số của thương
Khó nhất của chia cho số có hai chữ số là chọn đúng chữ số thương. Em có thể làm tròn số chia để ước lượng:
- Làm tròn 24 thành 20, ước lượng 86 : 20 ≈ 4. Thử 4 × 24 = 96 lớn hơn 86 nên giảm xuống 3.
- Với 144 : 24, ước lượng 144 : 20 ≈ 7. Thử 7 × 24 = 168 lớn hơn 144, giảm xuống 6, đúng 6 × 24 = 144.
Quy tắc: nếu tích lớn hơn số bị chia thì giảm chữ số thương đi 1; nếu số dư sau khi trừ lớn hơn hoặc bằng số chia thì tăng chữ số thương lên 1.
Thử lại bằng phép nhân
Muốn kiểm tra phép chia, em lấy thương nhân với số chia: 36 × 24 = 36 × 20 + 36 × 4 = 720 + 144 = 864. Kết quả bằng số bị chia nên phép tính đúng.
Lỗi sai thường gặp
- Quên viết chữ số 6 ở thương hoặc viết lệch hàng nên đọc ra 3,6 hay 306.
- Quên hạ chữ số 4 sau khi trừ lần đầu, nên chia 14 cho 24 và bị kẹt.
- Chọn chữ số thương quá lớn như 4 ở lần đầu, dẫn tới phép trừ âm 86 − 96.
- Trừ sai ở bước 86 − 72. Em nhớ 6 − 2 = 4 và 8 − 7 = 1, ra 14.
Bài tập tương tự (có đáp án)
Bài 1. Đặt tính rồi tính 756 : 36.
Đáp án: 75 : 36 được 2 (72), dư 3; hạ 6 được 36; 36 : 36 được 1. Thương 21 vì 21 × 36 = 756.
Bài 2. Đặt tính rồi tính 1080 : 45.
Đáp án: 108 : 45 được 2 (90), dư 18; hạ 0 được 180; 180 : 45 được 4. Thương 24 vì 24 × 45 = 1080.
Bài 3. Một cửa hàng có 972 quyển vở xếp đều vào 27 hộp. Hỏi mỗi hộp có bao nhiêu quyển?
Đáp án: 972 : 27 = 36 (quyển). Thử lại 36 × 27 = 972.
Ghi nhớ
Mỗi lần chia theo trình tự: chia, nhân, trừ, hạ. Làm đúng chu kì này em sẽ chia được cho mọi số có hai chữ số, chỉ cần thêm kiên nhẫn ước lượng chữ số thương cho hợp lí.
Câu hỏi thường gặp
864 : 24 bằng bao nhiêu?
Bằng 36 và phép chia hết, không có số dư. Thử lại: 36 × 24 = 864.
Vì sao lần chia đầu phải lấy 86 mà không phải 8?
Vì 8 nhỏ hơn số chia 24 nên chưa chia được. Ta lấy thêm một chữ số nữa để được 86, đủ lớn để chia cho 24.
Làm sao chọn đúng chữ số của thương?
Làm tròn số chia để ước lượng, rồi thử nhân. Nếu tích lớn hơn số bị chia thì giảm chữ số thương, nếu số dư còn lớn hơn số chia thì tăng lên.