Thì hiện tại đơn (Present Simple) dùng để diễn tả thói quen, sự thật hiển nhiên và những hành động lặp đi lặp lại ở hiện tại. Công thức với động từ thường là S + V(s/es), ví dụ She works in a bank; công thức với động từ to be là S + am/is/are, ví dụ I am a student. Bài viết trình bày đầy đủ công thức ba thể khẳng định, phủ định, nghi vấn, quy tắc thêm s/es, cách dùng, dấu hiệu nhận biết và bài tập có đáp án.
Thì hiện tại đơn là gì?
Thì hiện tại đơn là thì cơ bản nhất trong tiếng Anh, dùng để nói về những điều đúng ở hiện tại một cách chung chung, không gắn với một thời điểm cụ thể đang diễn ra. Đây thường là thì đầu tiên người học tiếng Anh được làm quen và cũng là thì xuất hiện nhiều nhất trong giao tiếp hằng ngày.
Công thức thì hiện tại đơn
Với động từ to be
| Thể | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Khẳng định | S + am/is/are + N/Adj | She is a teacher. |
| Phủ định | S + am/is/are + not + N/Adj | They are not (aren’t) busy. |
| Nghi vấn | Am/Is/Are + S + N/Adj? | Is he your brother? – Yes, he is. / No, he isn’t. |
Cách chia: I đi với am; he, she, it và danh từ số ít đi với is; you, we, they và danh từ số nhiều đi với are. Lưu ý không có dạng rút gọn “amn’t”; phủ định của I am là I am not (I’m not).
Với động từ thường
| Thể | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Khẳng định | S + V(nguyên mẫu)/V(s/es) | I play tennis. He plays tennis. |
| Phủ định | S + do/does + not + V(nguyên mẫu) | I don’t eat meat. She doesn’t eat meat. |
| Nghi vấn | Do/Does + S + V(nguyên mẫu)? | Do you like music? Does he like music? |
| Câu hỏi có từ để hỏi | Wh- + do/does + S + V(nguyên mẫu)? | Where do you live? What does she do? |
Quy tắc: chủ ngữ là I, you, we, they hoặc danh từ số nhiều thì dùng động từ nguyên mẫu và trợ động từ do; chủ ngữ là he, she, it hoặc danh từ số ít thì thêm s/es vào động từ ở câu khẳng định và dùng does ở câu phủ định, nghi vấn. Khi đã có does thì động từ chính trở về nguyên mẫu.
Quy tắc thêm s/es vào động từ
| Trường hợp | Quy tắc | Ví dụ |
|---|---|---|
| Hầu hết động từ | Thêm -s | work → works, read → reads |
| Tận cùng là -o, -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | Thêm -es | go → goes, miss → misses, wash → washes, watch → watches, fix → fixes, buzz → buzzes |
| Phụ âm + y | Đổi y thành i rồi thêm -es | study → studies, cry → cries |
| Nguyên âm + y | Giữ y, thêm -s | play → plays, buy → buys |
| Bất quy tắc | Học thuộc | have → has |
Cách phát âm đuôi s/es
- /s/: khi động từ tận cùng bằng âm vô thanh /p/, /t/, /k/, /f/, /θ/. Ví dụ: stops, wants, looks, laughs.
- /ɪz/: khi tận cùng bằng âm /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /ʒ/, /dʒ/. Ví dụ: misses, uses, washes, watches, changes.
- /z/: các trường hợp còn lại. Ví dụ: plays, lives, reads, goes.
Lưu ý: quy tắc phát âm dựa vào âm cuối chứ không phải chữ cuối. Ví dụ laugh kết thúc bằng chữ “gh” nhưng phát âm là /f/, nên laughs đọc là /lɑːfs/. Một số từ đọc đặc biệt: does /dʌz/, says /sez/.
6 cách dùng phổ biến
- Thói quen, hành động lặp lại: I get up at 6 a.m. every day.
- Sự thật hiển nhiên, chân lý: The sun rises in the east. Water boils at 100°C.
- Lịch trình, thời gian biểu cố định (tàu xe, chương trình, lịch học): The train leaves at 7 p.m. tonight.
- Trạng thái, cảm xúc, nhận thức với các động từ chỉ trạng thái như love, like, know, believe, want: She loves music. I know the answer.
- Mệnh đề If của câu điều kiện loại 1 và mệnh đề thời gian chỉ tương lai: If it rains, we will stay at home. I will call you when I arrive.
- Hướng dẫn, chỉ đường: You turn left at the second corner.
Dấu hiệu nhận biết
- Trạng từ chỉ tần suất: always, usually, often, frequently, sometimes, occasionally, seldom, rarely, hardly ever, never.
- Cụm từ chỉ tần suất: every day/week/month/year, once a week, twice a month, three times a year, on Mondays, in the morning.
Vị trí trạng từ tần suất: đứng sau động từ to be (She is always late) và đứng trước động từ thường (He often plays football). Các cụm như every day, once a week thường đứng cuối câu.
Phân biệt với thì hiện tại tiếp diễn
| Hiện tại đơn | Hiện tại tiếp diễn |
|---|---|
| Thói quen, sự thật lâu dài | Hành động đang diễn ra lúc nói |
| He drinks coffee every morning. | He is drinking coffee now. |
| Dấu hiệu: always, usually, every day | Dấu hiệu: now, at the moment, Look!, Listen! |
Mẹo ghi nhớ
- Ghi nhớ nhóm “he, she, it”: chỉ ba chủ ngữ này (và danh từ số ít) mới cần thêm s/es hoặc dùng does.
- Câu thần chú “Ông Sáu Xe SH CHạy Zìn” giúp nhớ các đuôi thêm -es: o, s, x, sh, ch, z.
- “Does đã mang s thì động từ không mang s nữa”: does she go, she doesn’t go.
Lỗi thường gặp
- Quên thêm s/es: She work here → đúng: She works here.
- Dùng sai trợ động từ: He don’t like fish → đúng: He doesn’t like fish.
- Thêm s sau does: Does she goes to school? → đúng: Does she go to school?
- Dùng to be cùng động từ thường: I am go to school → đúng: I go to school.
- Đặt sai vị trí trạng từ: She goes always to bed late → đúng: She always goes to bed late.
Bài tập thì hiện tại đơn có đáp án
Bài 1. Chia động từ: She (go) ___ to school by bus every day.
Xem đáp án
goes
Bài 2. Chia động từ: Water (boil) ___ at 100°C.
Xem đáp án
boils
Bài 3. Chia động từ: My father (not drink) ___ coffee.
Xem đáp án
doesn’t drink (does not drink)
Bài 4. Chia động từ: ___ they (live) ___ in Hanoi?
Xem đáp án
Do they live in Hanoi?
Bài 5. Chia động từ: Lan (study) ___ English twice a week.
Xem đáp án
studies
Bài 6. Chia động từ: The cat (be) ___ very cute.
Xem đáp án
is
Bài 7. Chuyển sang thể phủ định và nghi vấn: Tom plays the guitar.
Xem đáp án
Phủ định: Tom doesn’t play the guitar. Nghi vấn: Does Tom play the guitar?
Bài 8. Tìm và sửa lỗi: My brother don’t watches TV in the morning.
Xem đáp án
Sửa thành: My brother doesn’t watch TV in the morning (don’t → doesn’t, watches → watch).
Câu hỏi thường gặp
Thì hiện tại đơn dùng khi nào?
Dùng để nói về thói quen, hành động lặp lại, sự thật hiển nhiên, lịch trình cố định, trạng thái, cảm xúc và trong mệnh đề if của câu điều kiện loại 1.
Khi nào động từ thêm s, khi nào thêm es?
Thêm es khi động từ tận cùng bằng o, s, ss, sh, ch, x, z; phụ âm + y thì đổi y thành i rồi thêm es; các trường hợp còn lại thêm s. Riêng have đổi thành has.
Dấu hiệu nhận biết thì hiện tại đơn là gì?
Câu thường có trạng từ tần suất như always, usually, often, sometimes, rarely, never hoặc các cụm every day, once a week, twice a month, on Mondays.
Sau does có thêm s cho động từ không?
Không. Khi đã dùng does hoặc doesn't, động từ chính giữ nguyên mẫu, ví dụ: Does she like tea? She doesn't like tea.
Thì hiện tại đơn khác thì hiện tại tiếp diễn thế nào?
Hiện tại đơn diễn tả thói quen hoặc sự thật lâu dài (I read books every night), còn hiện tại tiếp diễn diễn tả hành động đang xảy ra ngay lúc nói (I am reading a book now).