Trả lời nhanh
Cần phân loại thế giới sống vì sinh vật có số lượng loài rất lớn và vô cùng đa dạng. Xếp chúng thành các nhóm dựa trên đặc điểm giống nhau giúp ta gọi tên thống nhất, dễ nhận biết, tra cứu và nghiên cứu, hiểu mối quan hệ họ hàng giữa các loài, từ đó khai thác, sử dụng và bảo tồn sinh vật hợp lí.
Phân loại thế giới sống là gì?
Phân loại thế giới sống là việc sắp xếp các sinh vật vào từng nhóm, từng bậc theo những đặc điểm giống nhau và khác nhau giữa chúng. Đặc điểm được dùng có thể là hình dạng, cấu tạo cơ thể, kiểu dinh dưỡng, cách sinh sản, hoặc mức độ gần gũi về nguồn gốc.
Hãy tưởng tượng một thư viện có hàng trăm nghìn cuốn sách chất đống lẫn lộn. Muốn tìm một cuốn Toán lớp 6 chắc chắn rất khó. Khi sách được chia theo môn, theo lớp, theo tác giả, việc tìm kiếm trở nên nhanh chóng. Thế giới sống cũng vậy, chỉ có điều “số đầu sách” lên tới hàng triệu loài.
4 lí do cần phải phân loại thế giới sống
- Sinh vật quá đa dạng. Trên Trái Đất có hàng triệu loài, sống ở đủ môi trường: dưới nước, trên cạn, trong đất, trong không khí, cả trong cơ thể sinh vật khác. Không phân loại thì không thể quản lí nổi lượng thông tin ấy.
- Gọi tên và nhận biết thống nhất. Cùng một loài có thể có nhiều tên địa phương (quả “na” ở miền Bắc, “mãng cầu ta” ở miền Nam). Phân loại kèm tên khoa học giúp các nhà khoa học trên thế giới hiểu cùng một đối tượng.
- Thuận lợi cho nghiên cứu. Biết một loài thuộc nhóm nào, ta có thể suy ra nhiều đặc điểm chung của nhóm đó mà không phải nghiên cứu lại từ đầu. Phân loại còn cho thấy quan hệ họ hàng và quá trình tiến hoá.
- Phục vụ đời sống và bảo vệ thiên nhiên. Phân loại giúp tìm ra loài có ích (lương thực, thuốc, vật nuôi), nhận biết loài có hại (mầm bệnh, sâu hại), và xác định loài quý hiếm cần bảo tồn.
Các bậc phân loại sinh vật
Các nhà khoa học xếp sinh vật theo thang bậc từ nhỏ đến lớn: loài → chi (giống) → họ → bộ → lớp → ngành → giới. Loài là bậc cơ sở. Bậc càng nhỏ thì các sinh vật trong đó càng giống nhau; bậc càng lớn thì số sinh vật càng nhiều nhưng đặc điểm chung càng ít.
Mẹo nhớ thứ tự từ lớn đến nhỏ: “Giờ Nào Lớp Bạn Học Chăm Lắm” (Giới – Ngành – Lớp – Bộ – Họ – Chi – Loài).
Năm giới sinh vật
Giới là bậc phân loại lớn nhất. Cách chia phổ biến trong chương trình lớp 6 là năm giới:
| Giới | Đặc điểm nổi bật | Ví dụ |
|---|---|---|
| Khởi sinh | Tế bào nhân sơ, cơ thể đơn bào, rất nhỏ | Vi khuẩn |
| Nguyên sinh | Tế bào nhân thực, đa số đơn bào; có loài tự dưỡng, có loài dị dưỡng | Tảo lục đơn bào, trùng roi, amip |
| Nấm | Nhân thực, dị dưỡng, không có lục lạp | Nấm men, nấm mốc, nấm rơm |
| Thực vật | Nhân thực, đa bào, tự dưỡng nhờ quang hợp | Cây lúa, cây xoài, rêu |
| Động vật | Nhân thực, đa bào, dị dưỡng, thường di chuyển được | Cá, ếch, chim, con người |
Lưu ý: virus không thuộc giới nào trong năm giới vì chúng chưa có cấu tạo tế bào.
Cách gọi tên sinh vật
Tên khoa học của mỗi loài được đặt theo quy tắc “tên kép”: tên chi (viết hoa chữ cái đầu) + tên loài (viết thường), in nghiêng hoặc gạch chân, bằng tiếng La-tinh. Ví dụ: mèo nhà là Felis catus, lúa trồng là Oryza sativa, người hiện đại là Homo sapiens.
Nhờ cách đặt tên này, chỉ nhìn tên ta đã biết hai loài có cùng chi hay không: sư tử (Panthera leo) và hổ (Panthera tigris) cùng chi Panthera nên gần gũi hơn so với mèo nhà.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “loài” là bậc lớn nhất. Thực tế loài là bậc nhỏ nhất, giới mới là bậc lớn nhất.
- Cho rằng phân loại chỉ dựa vào hình dạng bên ngoài. Cá voi trông giống cá nhưng thuộc lớp Thú vì thở bằng phổi và nuôi con bằng sữa.
- Viết tên khoa học sai quy tắc, như viết hoa tên loài hoặc không in nghiêng.
- Xếp virus vào giới Khởi sinh vì “nhỏ như vi khuẩn”.
Bài luyện tập
Câu 1. Em hãy nêu một ví dụ trong đời sống cho thấy việc phân loại giúp tìm kiếm nhanh hơn, rồi liên hệ với phân loại sinh vật.
Gợi ý đáp án: Siêu thị xếp hàng hoá theo từng quầy (rau củ, đồ khô, đồ gia dụng) nên khách tìm nhanh. Tương tự, sinh vật xếp vào ngành, lớp… giúp nhà khoa học tra cứu và so sánh nhanh.
Câu 2. Sắp xếp theo thứ tự từ nhỏ đến lớn: họ, loài, giới, chi, lớp, ngành, bộ.
Đáp án: Loài → chi → họ → bộ → lớp → ngành → giới.
Câu 3. Hai loài Panthera leo và Felis catus có cùng chi không? Vì sao?
Đáp án: Không, vì tên chi của chúng khác nhau (Panthera và Felis).
Ghi nhớ
- Phân loại giúp gọi tên thống nhất, nhận biết nhanh, nghiên cứu thuận lợi và bảo vệ sinh vật.
- Bảy bậc phân loại: loài, chi, họ, bộ, lớp, ngành, giới.
- Năm giới: Khởi sinh, Nguyên sinh, Nấm, Thực vật, Động vật.
- Tên khoa học = tên chi + tên loài.
Câu hỏi thường gặp
Phân loại thế giới sống có ý nghĩa gì?
Giúp gọi tên và nhận biết sinh vật thống nhất, tra cứu và nghiên cứu dễ hơn, hiểu quan hệ họ hàng giữa các loài, đồng thời phục vụ việc sử dụng và bảo tồn sinh vật.
Bậc phân loại nhỏ nhất và lớn nhất là gì?
Bậc nhỏ nhất là loài, bậc lớn nhất là giới. Thứ tự đầy đủ từ nhỏ đến lớn: loài, chi, họ, bộ, lớp, ngành, giới.
Thế giới sống được chia thành mấy giới?
Theo cách chia phổ biến ở lớp 6 là năm giới: Khởi sinh, Nguyên sinh, Nấm, Thực vật và Động vật.
Tên khoa học của sinh vật được viết thế nào?
Theo quy tắc tên kép gồm tên chi viết hoa chữ cái đầu và tên loài viết thường, bằng tiếng La-tinh, in nghiêng, ví dụ Homo sapiens.