Trả lời nhanh
Khi mua trái cây ở chợ, loại cân thích hợp là cân đồng hồ loại nhỏ (cùng nhóm là cân đĩa, cân điện tử bán hàng) có giới hạn đo (GHĐ) khoảng vài kilôgam đến vài chục kilôgam. Lý do: khối lượng trái cây mỗi lần mua chỉ vài kg nên cân phải đủ lớn để không quá tải và đủ nhỏ để đọc chính xác đến vài chục gam.
Đề bài và cách hiểu đúng câu hỏi
Câu hỏi “Khi mua trái cây ở chợ, loại cân thích hợp là…” thuộc phần đo khối lượng ở lớp 6. Đề thường cho các loại cân quen thuộc như cân tạ, cân y tế, cân đồng hồ, cân tiểu li để em chọn một loại. Vì mỗi trang đề có thể sắp xếp phương án khác nhau, em hãy nắm nguyên tắc chọn cân bên dưới rồi đối chiếu với từng phương án của đề mình đang làm.
Nguyên tắc chọn cân: nhìn GHĐ và ĐCNN
- GHĐ (giới hạn đo) là khối lượng lớn nhất mà cân đo được. Vật cần cân phải nhẹ hơn GHĐ.
- ĐCNN (độ chia nhỏ nhất) là khối lượng nhỏ nhất mà cân phân biệt được. ĐCNN càng nhỏ thì kết quả càng chính xác.
- Chọn cân sao cho GHĐ lớn hơn một chút so với vật cần cân, và ĐCNN phù hợp với yêu cầu của việc cân.
Mẹo nhớ: “Vật nhẹ dùng cân nhỏ, vật nặng dùng cân lớn; cần chính xác thì chọn cân có vạch chia nhỏ.”
So sánh các loại cân thường gặp
| Loại cân | GHĐ (khoảng) | Dùng để cân | Có hợp với mua trái cây? |
|---|---|---|---|
| Cân tạ | Vài trăm kg | Bao lúa, bao phân, hàng hoá khối lượng lớn | Không: quá lớn, cân vài kg cam sẽ sai số nhiều |
| Cân y tế (cân sức khoẻ) | Khoảng 100–150 kg | Khối lượng cơ thể người | Không: ĐCNN lớn, không có đĩa đựng hàng |
| Cân tiểu li (cân điện tử chính xác) | Vài trăm gam trở xuống | Hoá chất, trang sức, thuốc | Không: GHĐ quá nhỏ, không chịu được vài kg trái cây |
| Cân đồng hồ / cân đĩa loại nhỏ | Vài kg đến vài chục kg | Rau, củ, quả, thực phẩm | Có: GHĐ và ĐCNN phù hợp |
Vì sao các loại cân còn lại không phù hợp?
- Cân tạ: GHĐ rất lớn, ĐCNN thường cỡ vài trăm gam đến một kilôgam. Cân 2 kg xoài bằng cân tạ thì kim gần như không nhúc nhích, không đọc được kết quả.
- Cân y tế: thiết kế để người đứng lên, ĐCNN thường 0,1–0,5 kg, không có đĩa đặt hàng nên không tiện dùng ở quầy hàng.
- Cân tiểu li: rất chính xác nhưng GHĐ chỉ vài trăm gam. Đặt 3 kg nho lên sẽ vượt giới hạn, có thể làm hỏng cân.
Còn cân đồng hồ loại nhỏ vừa chịu được vài kg, vừa có ĐCNN cỡ vài chục gam – đủ chính xác để người mua và người bán đều thấy công bằng.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng “cân càng chính xác càng tốt” nên chọn cân tiểu li. Thực tế phải xét cả GHĐ, không chỉ ĐCNN.
- Chọn cân theo tên quen thuộc (“cân sức khoẻ”) mà quên hỏi nó dùng để cân cái gì.
- Quên đưa kim cân về vạch 0 trước khi cân, làm kết quả bị lệch.
- Nhầm GHĐ với ĐCNN: GHĐ là mức lớn nhất, ĐCNN là vạch nhỏ nhất.
Bài luyện tập (ví dụ tự đặt)
Bài 1. Bạn Lan cần mua khoảng 3 kg cam. Có hai cân: cân A có GHĐ 500 g, ĐCNN 1 g; cân B có GHĐ 10 kg, ĐCNN 50 g. Nên chọn cân nào?
Đáp án: Chọn cân B, vì 3 kg < 10 kg còn cân A có GHĐ 500 g nhỏ hơn khối lượng cần cân.
Bài 2. Một cân có GHĐ 5 kg, ĐCNN 20 g. Có thể dùng cân này để cân một bao gạo 25 kg được không? Vì sao?
Đáp án: Không, vì 25 kg lớn hơn GHĐ 5 kg, cân sẽ quá tải và không cho kết quả đúng.
Bài 3. Để cân 2 g thuốc bột, loại cân nào trong bốn loại ở bảng trên phù hợp nhất?
Đáp án: Cân tiểu li, vì khối lượng rất nhỏ nên cần ĐCNN rất bé.
Ghi nhớ
Muốn chọn đúng cân, em hãy ước lượng khối lượng vật cần cân, chọn cân có GHĐ lớn hơn một chút, rồi kiểm tra ĐCNN có đủ nhỏ hay chưa. Với trái cây ở chợ, đó là cân đồng hồ (cân đĩa) loại nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Khi mua trái cây ở chợ, loại cân thích hợp là cân nào?
Là cân đồng hồ (hoặc cân đĩa) loại nhỏ có giới hạn đo vài kg đến vài chục kg, vì khối lượng trái cây mỗi lần mua chỉ vài kilôgam.
Vì sao không dùng cân tạ để cân trái cây?
Cân tạ có giới hạn đo rất lớn và độ chia nhỏ nhất lớn, nên khi cân vài kg trái cây kim gần như không dịch chuyển, kết quả không chính xác.
GHĐ và ĐCNN của cân là gì?
GHĐ là khối lượng lớn nhất cân đo được; ĐCNN là khối lượng nhỏ nhất cân phân biệt được giữa hai vạch chia liên tiếp.
Cân tiểu li có dùng để cân trái cây được không?
Không nên, vì cân tiểu li có giới hạn đo chỉ vài trăm gam, không đủ cho vài kg trái cây và có thể bị hỏng khi quá tải.