Trả lời nhanh
Đồ vật có dạng hình bình hành là đồ vật có mặt (hoặc hình chiếu) là tứ giác với hai cặp cạnh đối song song và bằng nhau. Ví dụ: viên gạch lát nền hình bình hành, mặt bên của hộp nghiêng, khung cửa kéo xếp khi được kéo ra, họa tiết trang trí trên tường. Muốn kiểm tra, em dùng thước đo cạnh đối và êke kiểm tra song song.
Bài này hướng dẫn em cách làm dạng bài “tìm đồ vật có dạng hình bình hành” ở Hoạt động 5 trang 86, Toán 6 tập 1 (Kết nối tri thức). Vì mỗi em quan sát đồ vật khác nhau nên đáp án có thể khác nhau. Điều quan trọng là em giải thích được vì sao đồ vật đó là hình bình hành.
Nhắc lại đặc điểm của hình bình hành
Hình bình hành ABCD là tứ giác có các tính chất sau:
- Hai cặp cạnh đối song song: AB // CD và AD // BC.
- Các cạnh đối bằng nhau: AB = CD và AD = BC.
- Các góc đối bằng nhau: góc A bằng góc C, góc B bằng góc D.
- Hai đường chéo AC và BD cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường.
Cách làm Hoạt động 5
- Quan sát: nhìn mặt phẳng của đồ vật, chọn những mặt có hình tứ giác “xiên”, không có góc vuông.
- Kiểm tra song song: đặt êke hoặc thước thứ hai dọc theo một cạnh rồi trượt sang cạnh đối. Nếu hai cạnh luôn cách đều nhau thì chúng song song.
- Kiểm tra độ dài: dùng thước đo hai cạnh đối. Nếu bằng nhau thì kết luận phù hợp.
- Kết luận: ghi tên đồ vật và nêu lí do, chẳng hạn “có hai cặp cạnh đối song song và bằng nhau”.
Gợi ý một số đồ vật có dạng hình bình hành
| Đồ vật | Phần có dạng hình bình hành |
|---|---|
| Gạch lát nền kiểu trang trí | Mặt viên gạch (loại cắt xiên) |
| Hộp quà, hộp bút bị đẩy nghiêng | Mặt bên của hộp |
| Cổng, cửa xếp kéo | Các ô khi kéo ra một phần (khi kéo hết có thể thành hình thoi) |
| Tờ giấy cắt xiên hai đầu | Cả tờ giấy sau khi cắt |
| Họa tiết ghép hình trên tường, vải | Từng mảnh ghép |
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ nhìn bằng mắt: tứ giác chỉ có một cặp cạnh đối song song là hình thang, chưa chắc là hình bình hành. Em cần kiểm tra cả hai cặp cạnh.
- Cho rằng hình chữ nhật không phải hình bình hành: hình chữ nhật và hình thoi đều có hai cặp cạnh đối song song và bằng nhau, nên chúng là những hình bình hành đặc biệt. Tuy vậy, khi làm hoạt động này em nên ưu tiên các ví dụ “xiên” để dễ phân biệt.
- Nhầm với hình thang cân: hình thang cân có hai cạnh bên bằng nhau nhưng hai cạnh bên không song song.
Mẹo nhớ
Hình bình hành giống hình chữ nhật “bị đẩy nghiêng”: các cạnh đối vẫn song song và bằng nhau, chỉ có các góc không còn vuông. Em chỉ cần nhớ “cạnh đối song song, cạnh đối bằng nhau” là đủ để nhận biết.
Bài luyện tập (tự đặt)
Bài 1. Hình bình hành ABCD có AB = 6 cm, BC = 4 cm. Tính CD, AD và chu vi.
Đáp án: CD = AB = 6 cm, AD = BC = 4 cm. Chu vi = 2 × (6 + 4) = 20 cm.
Bài 2. Hình bình hành ABCD có góc A bằng 70° và hai đường chéo cắt nhau tại O. AC = 10 cm. Tính góc C và độ dài OA.
Đáp án: góc C = góc A = 70° (góc đối bằng nhau). O là trung điểm của AC nên OA = 10 : 2 = 5 cm.
Bài 3. Một tấm bìa hình chữ nhật có là hình bình hành không? Vì sao?
Đáp án: Có, vì hình chữ nhật có hai cặp cạnh đối song song và bằng nhau.
Câu hỏi thường gặp
Hoạt động 5 trang 86 Toán 6 có một đáp án duy nhất không?
Với câu hỏi tìm đồ vật trong thực tế, đáp án mở: em có thể nêu nhiều đồ vật khác nhau. Điều cần có là lí do: đồ vật đó có hai cặp cạnh đối song song và bằng nhau.
Làm sao biết một tứ giác có phải hình bình hành không?
Em kiểm tra xem hai cặp cạnh đối có song song không (dùng êke hoặc thước trượt) và đo xem các cạnh đối có bằng nhau không. Đủ cả hai điều thì đó là hình bình hành.
Hình chữ nhật có phải hình bình hành không?
Có. Hình chữ nhật có hai cặp cạnh đối song song và bằng nhau, nên là trường hợp đặc biệt của hình bình hành. Hình thoi cũng vậy.
Hai đường chéo của hình bình hành có tính chất gì?
Hai đường chéo cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường. Chúng không nhất thiết bằng nhau và không nhất thiết vuông góc với nhau.