Viết các hỗn số thành số thập phân: cách làm, ví dụ

Trả lời nhanh

Để viết hỗn số thành số thập phân, em giữ nguyên phần nguyên, đổi phần phân số về phân số thập phân (mẫu số 10, 100, 1000…) rồi viết thành số thập phân sau dấu phẩy. Ví dụ: 1 ⁷/₁₀ = 1,7; 2 ¹⁸/₁₀₀ = 2,18. Số chữ số sau dấu phẩy bằng số chữ số 0 ở mẫu số.

Đề bài dạng “Viết các hỗn số sau thành số thập phân” xuất hiện nhiều trong Toán lớp 5. Các hỗn số trong bài thường có phần phân số với mẫu số 10, 100 hoặc 1000. Bài dưới đây dùng ví dụ tự đặt (không phải số liệu của một đề cụ thể) để em nắm cách làm, áp dụng cho mọi hỗn số.

Hỗn số là gì và vì sao đổi được sang số thập phân?

Hỗn số gồm một phần nguyên và một phần phân số nhỏ hơn 1, chẳng hạn 2 ³/₁₀ nghĩa là 2 + ³/₁₀.

Phân số thập phân ³/₁₀ chính là 0,3. Vậy 2 + 0,3 = 2,3. Số thập phân có phần nguyên đứng trước dấu phẩy, phần thập phân đứng sau, nên đổi như vậy là tự nhiên.

Quy tắc theo từng bước

Bước 1: Giữ nguyên phần nguyên, viết nó trước dấu phẩy.
Bước 2: Nhìn mẫu số của phần phân số. Nếu là 10, 100, 1000… thì làm tiếp bước 3. Nếu không, đổi về mẫu 10, 100, 1000 bằng cách nhân (hoặc chia) cả tử và mẫu với cùng một số.
Bước 3: Viết tử số sau dấu phẩy sao cho số chữ số bằng số chữ số 0 của mẫu số. Nếu tử số thiếu chữ số thì thêm chữ số 0 vào bên trái.

Mẫu số	Số chữ số sau dấu phẩy	Ví dụ
10	1	1 ⁷/₁₀ = 1,7
100	2	2 ¹⁸/₁₀₀ = 2,18
1000	3	3 ¹²⁵/₁₀₀₀ = 3,125

Ví dụ có lời giải

Ví dụ 1 (mẫu số có sẵn):

4 ⁹/₁₀ = 4,9 (mẫu 10 có một chữ số 0, nên một chữ số sau dấu phẩy).
5 ⁷/₁₀₀ = 5,07 (mẫu 100 cần hai chữ số, tử 7 chỉ có một chữ số nên thêm số 0: 07).
6 ²⁵/₁₀₀₀ = 6,025 (cần ba chữ số, thêm một số 0 phía trước).

Ví dụ 2 (phải đổi mẫu số):

3 ¹/₂ = 3 ⁵/₁₀ = 3,5 (nhân cả tử và mẫu với 5).
2 ³/₄ = 2 ⁷⁵/₁₀₀ = 2,75 (nhân với 25).
1 ³/₅ = 1 ⁶/₁₀ = 1,6 (nhân với 2).
4 ³/₈ = 4 ³⁷⁵/₁₀₀₀ = 4,375 (nhân với 125).

Mẹo nhớ và cách kiểm tra

Mẹo “đếm số 0”: mẫu số có bao nhiêu chữ số 0 thì sau dấu phẩy có bấy nhiêu chữ số.
Cách khác: lấy tử chia cho mẫu. Ví dụ 3 : 4 = 0,75, nên 2 ³/₄ = 2,75.
Kiểm tra nhanh: số thập phân vừa viết phải lớn hơn phần nguyên và nhỏ hơn phần nguyên cộng 1. Ví dụ 2,75 nằm giữa 2 và 3.

Lỗi sai thường gặp

Quên số 0: viết 5 ⁷/₁₀₀ = 5,7. Sai, vì 5,7 chính là 5 ⁷/₁₀. Đáp án đúng là 5,07.
Viết tử và mẫu cạnh nhau: viết 2 ³/₄ = 2,34. Sai, vì phải đổi 4 về 100 trước.
Bỏ phần nguyên: chỉ viết phần thập phân 0,75 mà quên số 2 phía trước.
Dùng dấu chấm thay dấu phẩy: theo cách viết trong SGK Việt Nam, em dùng dấu phẩy.

Bài luyện tập (tự đặt, có đáp án)

Viết các hỗn số sau thành số thập phân:

5 ⁹/₁₀
7 ⁴/₁₀₀
3 ¹²⁵/₁₀₀₀
6 ³/₄
2 ⁷/₂₀

Đáp án:

5,9
7,04 (thêm số 0 vì mẫu là 100)
3,125
6 ³/₄ = 6 ⁷⁵/₁₀₀ = 6,75
2 ⁷/₂₀ = 2 ³⁵/₁₀₀ = 2,35 (nhân với 5)

Chiều ngược lại: số thập phân sang hỗn số

Em có thể kiểm tra kết quả bằng cách đổi ngược. Ví dụ 2,35: phần nguyên là 2, phần thập phân 0,35 = ³⁵/₁₀₀ = ⁷/₂₀ (rút gọn cho 5). Vậy 2,35 = 2 ⁷/₂₀, khớp với bài 5 ở trên.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao viết hỗn số thành số thập phân nhanh nhất?

Giữ phần nguyên, đổi phân số về mẫu 10, 100 hoặc 1000 rồi viết tử số sau dấu phẩy với số chữ số bằng số chữ số 0 của mẫu. Có thể lấy tử chia mẫu để kiểm tra.

Vì sao 5 7/100 lại bằng 5,07 mà không phải 5,7?

Mẫu số 100 có hai chữ số 0 nên phần thập phân cần hai chữ số. Tử số 7 chỉ có một chữ số nên thêm số 0 ở đầu, thành 07. Còn 5,7 bằng 5 7/10.

Nếu mẫu số không phải 10, 100, 1000 thì làm thế nào?

Nhân hoặc chia cả tử và mẫu với cùng một số để đưa mẫu về 10, 100 hoặc 1000, chẳng hạn 3/4 = 75/100 = 0,75. Hoặc em thực hiện phép chia tử cho mẫu.

Hỗn số nào không đổi được thành số thập phân hữu hạn ở lớp 5?

Với phân số như 1/3, phép chia không dừng nên kết quả là số thập phân vô hạn. Chương trình lớp 5 thường chỉ cho các hỗn số có thể đổi được về mẫu 10, 100, 1000.