Trả lời nhanh
Với đề “nhập 100 cái áo, giá vốn mỗi cái 200 000 đồng”, tổng tiền vốn là 100 × 200 000 = 20 000 000 đồng. Mọi câu hỏi tiếp theo đều dựa vào ba đại lượng: doanh thu (tiền thu về), tiền lãi = doanh thu − vốn, và tỉ lệ lãi = lãi : vốn × 100%. Bạn chỉ cần thay số liệu bán hàng cụ thể của đề vào.
Lưu ý: phần đầu đề này là đoạn mở của một bài toán phần trăm trong thực tế, các câu hỏi phía sau (bán bao nhiêu cái, lãi bao nhiêu %, giảm giá thế nào) có thể khác nhau tuỳ đề. Vì vậy dưới đây mình hướng dẫn cách làm chung, rồi lấy các ví dụ do mình tự đặt số liệu để bạn luyện tay. Bạn hãy đối chiếu với câu hỏi trong sách hoặc đề của mình.
Bước 1: Tính tổng tiền vốn
Tiền vốn là số tiền cửa hàng bỏ ra để nhập hàng:
Tổng vốn = số lượng × giá vốn mỗi cái = 100 × 200 000 = 20 000 000 đồng.
Mẹo: 200 000 = 2 × 100 000, nhân với 100 nghĩa là thêm hai chữ số 0, ra 20 triệu.
Bước 2: Nắm các công thức cần dùng
| Đại lượng | Công thức |
|---|---|
| Giá bán khi lãi a% so với giá vốn | Giá bán = giá vốn × (100% + a%) |
| Giá sau khi giảm b% | Giá mới = giá niêm yết × (100% − b%) |
| Doanh thu | Tổng số tiền thu được khi bán |
| Tiền lãi (hoặc lỗ) | Doanh thu − tổng vốn |
| Tỉ lệ lãi so với vốn | (Tiền lãi : tổng vốn) × 100% |
Ví dụ 1: Bán hết với giá niêm yết (số liệu tự đặt)
Giả sử cửa hàng bán cả 100 cái áo, mỗi cái 260 000 đồng.
- Doanh thu: 100 × 260 000 = 26 000 000 đồng.
- Tiền lãi: 26 000 000 − 20 000 000 = 6 000 000 đồng.
- Tỉ lệ lãi: 6 000 000 : 20 000 000 × 100% = 30%.
Kiểm tra nhanh: 200 000 × 130% = 260 000. Khớp, vậy mỗi cái lãi 30%.
Ví dụ 2: Bán một phần nguyên giá, phần còn lại giảm giá (số liệu tự đặt)
Cửa hàng niêm yết mỗi áo 260 000 đồng. Bán 60 cái đầu theo giá niêm yết, 40 cái còn lại giảm 10%.
- 60 cái đầu: 60 × 260 000 = 15 600 000 đồng.
- Giá sau giảm: 260 000 × 90% = 234 000 đồng.
- 40 cái sau: 40 × 234 000 = 9 360 000 đồng.
- Doanh thu: 15 600 000 + 9 360 000 = 24 960 000 đồng.
- Tiền lãi: 24 960 000 − 20 000 000 = 4 960 000 đồng.
- Tỉ lệ lãi: 4 960 000 : 20 000 000 × 100% = 24,8%.
Nhận xét: lãi trung bình (24,8%) thấp hơn 30% vì một phần hàng bị giảm giá.
Ví dụ 3: Muốn lãi đúng 25% thì bán giá bao nhiêu?
Lãi 25% trên tổng vốn nghĩa là doanh thu cần đạt 20 000 000 × 125% = 25 000 000 đồng. Nếu bán hết 100 cái cùng một giá thì mỗi cái giá 25 000 000 : 100 = 250 000 đồng. Cách khác: 200 000 × 125% = 250 000. Hai cách cho cùng kết quả.
Mở rộng: Bán bao nhiêu cái thì hoà vốn?
Nếu bán mỗi cái 250 000 đồng, gọi x là số áo bán được thì doanh thu là 250 000·x. Hoà vốn khi 250 000·x = 20 000 000, suy ra x = 80. Bán từ cái thứ 81 trở đi, mỗi cái đem về 250 000 đồng tiền lãi (vì vốn đã thu hồi đủ).
Lỗi sai thường gặp
- Lấy phần trăm trên sai gốc. “Lãi 30%” thường tính trên giá vốn, “giảm 10%” tính trên giá niêm yết. Đọc kỹ đề để biết gốc là số nào.
- Cộng trừ phần trăm liên tiếp. Lãi 30% rồi giảm 10% không phải lãi 20%. Phải tính giá từng bước: 200 000 → 260 000 → 234 000, tức lãi 17% so với vốn.
- Nhầm doanh thu với tiền lãi. Doanh thu chưa trừ vốn; lãi mới là phần chênh lệch.
- Sai số chữ số 0 khi nhân các số tròn trăm nghìn. Hãy đổi sang đơn vị “nghìn đồng” (200 nghìn × 100 = 20 000 nghìn) để tính cho gọn.
Bài luyện tập (số liệu tự đặt)
Bài 1. Cửa hàng niêm yết mỗi áo 300 000 đồng, giảm giá 20% rồi bán hết 100 cái. Tính tiền lãi và tỉ lệ lãi so với vốn.
Bài 2. Bán 50 cái áo lãi 40% mỗi cái, 50 cái còn lại bán đúng giá vốn. Tính tổng tiền lãi và tỉ lệ lãi trên tổng vốn.
Bài 3. Bán 70 cái giá 220 000 đồng, 30 cái còn lại giá 150 000 đồng. Cửa hàng lãi hay lỗ bao nhiêu?
Đáp án
- Bài 1: giá bán 300 000 × 80% = 240 000 đồng; lãi mỗi cái 40 000 đồng; tổng lãi 4 000 000 đồng; tỉ lệ lãi 40 000 : 200 000 = 20%.
- Bài 2: giá lãi 40%: 200 000 × 140% = 280 000 đồng. Doanh thu: 50 × 280 000 + 50 × 200 000 = 14 000 000 + 10 000 000 = 24 000 000 đồng. Lãi 4 000 000 đồng, tức 20% so với vốn.
- Bài 3: doanh thu 70 × 220 000 + 30 × 150 000 = 15 400 000 + 4 500 000 = 19 900 000 đồng, nhỏ hơn vốn 20 000 000 đồng nên cửa hàng lỗ 100 000 đồng.
Cách trình bày bài giải cho gọn
Hãy viết theo thứ tự: tổng vốn, doanh thu từng phần, tổng doanh thu, tiền lãi, tỉ lệ lãi, rồi kết luận có kèm đơn vị đồng hoặc %. Làm đủ các bước này giúp bạn không bị trừ điểm dù đề hỏi câu nào.
Câu hỏi thường gặp
Cửa hàng nhập 100 cái áo, giá vốn mỗi cái 200 000 đồng thì tổng vốn là bao nhiêu?
Tổng vốn là 100 × 200 000 = 20 000 000 đồng (hai mươi triệu đồng).
Làm sao tính tỉ lệ phần trăm lãi?
Lấy tiền lãi (doanh thu trừ tổng vốn) chia cho tổng vốn rồi nhân 100%. Ví dụ lãi 6 000 000 đồng trên vốn 20 000 000 đồng là 30%.
Bán mỗi cái áo bao nhiêu thì lãi 20% so với giá vốn?
Giá bán = 200 000 × 120% = 240 000 đồng mỗi cái.
Lãi 30% rồi giảm giá 10% thì còn lãi bao nhiêu phần trăm?
Giá bán 200 000 × 130% = 260 000 đồng, sau giảm 10% còn 234 000 đồng, lãi 34 000 đồng, tức 17% so với giá vốn, không phải 20%.