Trả lời nhanh
Nếu buổi chiều bán 20% số gạo còn lại sau buổi sáng thì cửa hàng còn 192kg gạo (sáng bán 60kg, chiều bán 48kg). Nếu buổi chiều bán 20% của 300kg ban đầu thì còn 180kg. Điểm mấu chốt là xác định “20% của số nào”.
Đề bài và lưu ý về cách hiểu
Đề bài: Một cửa hàng có 300kg gạo. Buổi sáng cửa hàng bán được 20% số gạo. Buổi chiều cửa hàng bán được 20% số gạo … Hỏi cửa hàng còn lại bao nhiêu ki-lô-gam gạo?
Phần cuối câu thứ ba của đề bị cắt khi hiển thị. Dạng quen thuộc nhất là “20% số gạo còn lại“. Vì vậy ta giải cách 1 theo ý này, rồi giải thêm cách 2 (20% số gạo ban đầu) để em đối chiếu với đề của mình.
Cách 1: Buổi chiều bán 20% số gạo còn lại
Bước 1. Số gạo bán buổi sáng:
300 × 20 : 100 = 60 (kg)
Bước 2. Số gạo còn lại sau buổi sáng:
300 − 60 = 240 (kg)
Bước 3. Số gạo bán buổi chiều (20% của 240kg):
240 × 20 : 100 = 48 (kg)
Bước 4. Số gạo còn lại cuối ngày:
240 − 48 = 192 (kg)
Đáp số: 192kg.
Cách giải nhanh bằng phân số/số thập phân
Bán 20% nghĩa là còn 80% = 0,8. Mỗi lần bán, số gạo được nhân với 0,8:
300 × 0,8 × 0,8 = 300 × 0,64 = 192 (kg)
Kiểm tra: hai buổi bán 60 + 48 = 108kg, mà 300 × 36% = 108kg. Vậy tổng bán là 36%, không phải 40%.
Cách 2: Buổi chiều bán 20% số gạo ban đầu
Lúc này cả hai buổi đều tính trên 300kg.
- Buổi sáng: 300 × 20 : 100 = 60 (kg)
- Buổi chiều: 300 × 20 : 100 = 60 (kg)
- Cả hai buổi bán: 60 + 60 = 120 (kg)
- Còn lại: 300 − 120 = 180 (kg)
Đáp số: 180kg. Cách nhanh: còn 100% − 20% − 20% = 60%, và 300 × 60 : 100 = 180 (kg).
So sánh hai cách hiểu
| Nội dung | Cách 1 (20% số còn lại) | Cách 2 (20% số ban đầu) |
|---|---|---|
| Buổi sáng bán | 60kg | 60kg |
| Buổi chiều bán | 48kg | 60kg |
| Còn lại | 192kg | 180kg |
Lỗi sai thường gặp
- Cộng thẳng 20% + 20% = 40% rồi tính trên 300kg khi đề nói “số còn lại”. Phần trăm của hai buổi có đơn vị gốc khác nhau (300kg và 240kg) nên không cộng trực tiếp được.
- Quên trừ ở cuối: tính được 60kg và 48kg rồi trả lời 108kg, trong khi câu hỏi là số gạo còn lại.
- Nhầm “bán 20%” với “còn 20%”: bán 20% thì còn 80%.
Mẹo nhớ: gặp bài phần trăm, trước hết hỏi “20% của số nào?”. Gốc thay đổi thì phải tính lại số gốc mới.
Bài luyện tập
- Một cửa hàng có 500kg đường. Buổi sáng bán 30% số đường, buổi chiều bán 20% số đường còn lại. Hỏi còn bao nhiêu ki-lô-gam đường?
Đáp án: sáng bán 150kg, còn 350kg; chiều bán 70kg; còn 280kg. (Kiểm tra: 500 × 0,7 × 0,8 = 280.) - Một kho có 200kg muối. Ngày đầu xuất 10% số muối, ngày hai xuất 10% số muối ban đầu. Còn bao nhiêu ki-lô-gam?
Đáp án: 20 + 20 = 40kg đã xuất; còn 160kg. - Cửa hàng có 150kg gạo, mỗi buổi bán 20% số gạo còn lại của trước buổi đó. Sau hai buổi còn bao nhiêu kg?
Đáp án: 150 × 0,8 × 0,8 = 96kg.
Câu hỏi thường gặp
Một cửa hàng có 300kg gạo, bán 20% buổi sáng và 20% số gạo còn lại buổi chiều thì còn bao nhiêu kg?
Còn 192kg. Sáng bán 60kg, còn 240kg; chiều bán 20% của 240kg là 48kg; còn 240 − 48 = 192kg.
Nếu buổi chiều bán 20% của 300kg ban đầu thì đáp số là bao nhiêu?
Đáp số là 180kg, vì hai buổi bán 60kg + 60kg = 120kg, còn lại 300 − 120 = 180kg.
Vì sao không thể cộng 20% + 20% = 40% trong cách 1?
Vì hai tỉ lệ 20% có số gốc khác nhau: buổi sáng tính trên 300kg, buổi chiều tính trên 240kg. Chỉ cộng được phần trăm khi cùng một số gốc.
Có cách tính nhanh cho dạng bài này không?
Có. Bán 20% là còn 80% = 0,8, nên sau hai lần bán còn 300 × 0,8 × 0,8 = 192kg.