Trả lời nhanh
Đáp án đúng là A. Xenlulozơ. Xenlulozơ có sẵn trong tự nhiên, là thành phần chính của thành tế bào thực vật như bông, gỗ, tre, nên thuộc loại polime thiên nhiên. Polibutadien (phương án B) được con người điều chế bằng phản ứng trùng hợp buta-1,3-đien nên là polime tổng hợp.
Cách phân loại polime theo nguồn gốc
Chỉ cần hỏi: polime này lấy trực tiếp từ thiên nhiên, được chế biến thêm, hay được tạo ra từ monome bằng phản ứng hoá học?
| Loại | Nguồn gốc | Ví dụ |
|---|---|---|
| Thiên nhiên | Có sẵn trong tự nhiên | Xenlulozơ, tinh bột, protein (tơ tằm, len), cao su thiên nhiên |
| Tổng hợp | Điều chế từ monome | Polietilen, poli(vinyl clorua), polibutadien, nilon-6,6 |
| Bán tổng hợp (nhân tạo) | Chế hoá polime thiên nhiên | Tơ visco, tơ xenlulozơ axetat |
Vì sao chọn xenlulozơ?
Xenlulozơ có công thức (C6H10O5)n, gồm nhiều mắt xích glucozơ nối với nhau. Cây xanh tự tổng hợp xenlulozơ qua quang hợp, con người chỉ việc khai thác. Sợi bông gần như là xenlulozơ nguyên chất, vì thế bông là ví dụ kinh điển của polime thiên nhiên.
Vì sao loại polibutadien?
Polibutadien được tạo ra khi nhiều phân tử buta-1,3-đien (CH2=CH-CH=CH2) cộng hợp với nhau trong điều kiện có xúc tác: nCH2=CH-CH=CH2 → (-CH2-CH=CH-CH2-)n. Sản phẩm là cao su buna, một loại cao su tổng hợp. Mọi polime được tạo ra từ phản ứng trùng hợp hay trùng ngưng trong công nghiệp đều thuộc nhóm tổng hợp.
Các phương án còn lại trong bài này (như polietilen, poli(vinyl clorua) hay tơ nilon) cũng đều là polime tổng hợp, nên không thể là đáp án.
Mẹo nhớ nhanh
- Gặp chữ “cao su”: nếu là cao su thiên nhiên (từ mủ cây cao su) thì là thiên nhiên; cao su buna, buna-S, isopren tổng hợp là tổng hợp.
- Gặp “tơ”: tơ tằm là thiên nhiên; tơ nilon, tơ capron, tơ nitron là tổng hợp; tơ visco, tơ axetat là bán tổng hợp.
- Tinh bột, xenlulozơ, protein, DNA đều là polime thiên nhiên.
- Tên có “poli” đứng đầu (polietilen, polistiren, poli(vinyl clorua)) thường là polime tổng hợp.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng cứ làm từ xenlulozơ là thiên nhiên. Tơ visco làm từ xenlulozơ nhưng đã qua chế hoá hoá học, nên là bán tổng hợp.
- Nhầm tơ tằm với tơ nilon. Tơ tằm là protein tự nhiên.
- Nghĩ cao su thiên nhiên cũng do con người tổng hợp. Thực ra nó thu từ mủ cây cao su, chỉ được chế biến thêm để sử dụng.
Bài tập luyện tập
- Tơ tằm thuộc loại polime nào? Đáp án: Thiên nhiên, vì là protein có sẵn do con tằm nhả ra.
- Tơ visco thuộc loại nào? Đáp án: Bán tổng hợp, vì chế hoá từ xenlulozơ.
- Polime nào sau đây là polime thiên nhiên: tinh bột, PVC, nilon-6,6? Đáp án: Tinh bột.
Câu hỏi thường gặp
Polime thiên nhiên là gì?
Là polime có sẵn trong tự nhiên như xenlulozơ, tinh bột, protein và cao su thiên nhiên, không do con người điều chế từ monome.
Polibutadien là polime gì?
Là polime tổng hợp, được điều chế bằng phản ứng trùng hợp buta-1,3-đien và là thành phần chính của cao su buna.
Tơ visco là polime thiên nhiên hay tổng hợp?
Tơ visco là polime bán tổng hợp (nhân tạo) vì chế biến từ xenlulozơ.
Cho ví dụ ba polime thiên nhiên thường gặp trong đề thi.
Xenlulozơ, tinh bột và tơ tằm (protein) là ba ví dụ thường gặp nhất.