Trong các phát biểu sau phát biểu nào sai: cách làm

Trả lời nhanh

Câu «Trong các phát biểu sau, phát biểu nào sai?» không có một đáp án cố định, vì mỗi đề mang một nội dung khác nhau. Cách làm chắc chắn nhất là: đổi mỗi phương án thành nhận định đúng hoặc sai, loại dần các phương án chắc chắn đúng, rồi soi kĩ từ khóa tuyệt đối, số liệu và điều kiện phản ứng ở phương án còn lại.

Vì sao dạng câu này hay làm mất điểm?

Đề chỉ hỏi một ý nhưng gài bốn nhận định, trong đó ba nhận định đúng và một nhận định sai tinh vi. Học sinh thường đọc nhanh, thấy vài phương án quen thuộc rồi khoanh luôn, hoặc quên mất đề hỏi «sai» chứ không phải «đúng». Dạng này kiểm tra độ chính xác của kiến thức nền hơn là khả năng tính toán.

Quy trình 5 bước tìm phát biểu sai

Khoanh từ «sai» trong câu hỏi. Viết ngay chữ S lên lề đề để tự nhắc rằng ta đang tìm phát biểu sai.
Gạch chân từ khóa tuyệt đối: luôn, chỉ, tất cả, duy nhất, không bao giờ, mọi. Các nhận định chứa những từ này rất hay là phát biểu sai, vì kiến thức hóa học thường có ngoại lệ.
Gắn nhãn Đ hoặc S cho từng phương án. Chỗ nào chắc chắn đúng thì loại ngay; chỗ nào phân vân thì đánh dấu hỏi và quay lại.
Kiểm tra điều kiện và số liệu. Nhiều phát biểu sai ở chỗ thiếu điều kiện (điện phân dung dịch hay nóng chảy, nhiệt độ, xúc tác, môi trường acid hay base) hoặc sai một con số.
Đối chiếu lại. Khi đã chọn xong, đọc lại để chắc ba phương án còn lại đều đúng. Nếu một phương án khác cũng có vẻ sai, quay lại bước 3.

Ví dụ 1: Ester và lipid

Phát biểu nào sau đây sai?

A. Ester no, đơn chức, mạch hở có công thức chung C_nH_2nO₂ (n ≥ 2).
B. Chất béo là triester của glycerol với acid béo.
C. Phản ứng thủy phân ester trong môi trường kiềm là phản ứng thuận nghịch.
D. Mỡ động vật chứa chủ yếu gốc acid béo no nên thường ở thể rắn.

Đáp án: C. Thủy phân ester trong môi trường kiềm (phản ứng xà phòng hóa) là phản ứng một chiều, vì muối của acid carboxylic tạo thành không phản ứng ngược lại với alcohol. Phản ứng thuận nghịch là thủy phân trong môi trường acid. A, B, D đều là kiến thức đúng.

Ví dụ 2: Carbohydrate

A. Glucose và fructose là đồng phân của nhau.
B. Saccharose không tham gia phản ứng tráng bạc.
C. Tinh bột và cellulose là đồng phân của nhau vì cùng có công thức (C₆H₁₀O₅)_n.
D. Cellulose tan được trong nước Schweizer.

Đáp án: C. Hai chất chỉ là đồng phân khi có cùng công thức phân tử. Tinh bột và cellulose đều là polymer nhưng hệ số n của chúng khác nhau, nên phân tử khối khác nhau, vì vậy không phải đồng phân. Đây là «bẫy công thức giống nhau» rất hay gặp.

Ví dụ 3: Đại cương kim loại

A. Kim loại kiềm có nhiệt độ nóng chảy thấp hơn nhiều kim loại khác.
B. Trong ăn mòn điện hóa, kim loại ở cực âm bị oxi hóa.
C. Có thể điều chế Na bằng cách điện phân dung dịch NaCl.
D. Hợp kim thường có tính chất khác với các kim loại thành phần.

Đáp án: C. Điện phân dung dịch NaCl, nước bị điện phân ở cực âm sinh ra H₂ và NaOH chứ không thu được Na. Muốn điều chế Na phải điện phân NaCl nóng chảy. Phương án này sai vì thiếu điều kiện «nóng chảy».

Những kiểu «bẫy» thường gặp

Đổi một từ: «thuận nghịch» thành «một chiều», «oxi hóa» thành «khử», «cực âm» thành «cực dương».
Thêm từ tuyệt đối: «chỉ», «luôn», «tất cả».
Thiếu điều kiện: điện phân dung dịch với nóng chảy; acid đặc với acid loãng.
Nhầm khái niệm gần nhau: đồng phân với đồng đẳng, polymer với monomer, tơ với cao su.

Mẹo nhớ

Hãy lập một «sổ phát biểu sai» của riêng mình. Mỗi lần làm sai một câu dạng này, ghi lại phát biểu sai đó và sửa thành phát biểu đúng. Chỉ sau vài chục câu, bạn sẽ thấy những bẫy lặp lại rất nhiều lần giữa các đề.

Luyện tập

Phát biểu «Amino acid là hợp chất chỉ chứa một nhóm amino và một nhóm carboxyl» đúng hay sai? Đáp án: sai, vì lysine có hai nhóm –NH₂, glutamic acid có hai nhóm –COOH.
Phát biểu «Tơ nylon-6,6 thuộc loại tơ polyamide» đúng hay sai? Đáp án: đúng, vì phân tử có nhiều nhóm amide –CO–NH–.
Phát biểu «Cao su buna được điều chế bằng phản ứng trùng hợp buta-1,3-diene» đúng hay sai? Đáp án: đúng.

Câu hỏi thường gặp

Làm thế nào để không nhầm giữa câu hỏi tìm phát biểu đúng và phát biểu sai?

Hãy khoanh tròn hoặc gạch chân từ «sai» ngay khi đọc đề, sau đó ghi Đ hoặc S cho từng phương án để đối chiếu cuối cùng.

Từ khóa nào thường cho thấy phát biểu có khả năng sai?

Các từ tuyệt đối như luôn, chỉ, tất cả, duy nhất, không bao giờ. Kiến thức hóa học thường có ngoại lệ nên những nhận định tuyệt đối dễ sai.

Nếu hai phương án đều có vẻ sai thì làm sao?

Kiểm tra lại điều kiện và số liệu ở từng phương án; thường có một phương án bạn đang hiểu thiếu kiến thức nền, nên ôn lại lí thuyết phần đó.